Elektrikte de saadet zinciri: Şirketler birbirine ihale ısmarlıyor

İktidarın açtığı yoldan yurttaşların sırtından büyük kârlar elde eden ancak yüksek faturalarla bir ilgileri olmadığını savunan dağıtım şirketlerinin kurdukları bir ihale düzeni sayesinde de “gizli kâr”lar elde ettikleri ortaya çıktı. Yatırım ihalelerini yüksek bedellerle yine kendi bağlantılı şirketlerine veren dağıtım şirketleri sonuçta pahalıya yapılan bu işlerin bedelini faturalara yansıtarak yurttaşlardan tahsil ediyor.

Şirketlerin sattıkları elektriğin fiyatının yüksek olmasının yanı sıra başka kalemlerden de büyük kârlar elde ettikleri anlaşıldı.

Birgün gazetesinde yer alan habere göre, buna mevzuatta, dağıtım şirketlerinin düzenlediği ihalelere, bu şirketlerin hisselerini devralan ve ayrı tüzel kişiliği bulunan şirketlerin ortağı şirketlerin katılmasını engelleyici bir düzenlemenin bulunmaması yol açıyor.

TÜKETİCİYE FATURA EDİLİYOR

Elektriğin satış fiyatı belirlenirken “dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamında gerekli olan yatırım harcamaları ile yatırım harcamalarına ilişkin makul getiri, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme- bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti ve iletim tarifesi kapsamında ödenen tutarlar gibi tüm maliyet ve hizmetler” dikkate alınıyor.

İletim ve dağıtım tarifelerinde yer alan fiyatlar, doğrudan tüketicilere ya da tüketicilere yansıtılmak üzere dağıtım şirketine faturalanıyor. Dolayısıyla yatırım maliyetleri doğrudan kullanıcılara yansıtılıyor.

YÖNETMELİKLE YOL VERİLDİ

Mevzuatta dağıtım şirketlerinin “Düşük maliyetle yüksek hizmet kalitesini sağlaması” için yatırımlarını bu temelde gerçekleştirmeleri yükümlülüğü de yer alıyor.

Ancak 2020 ve 2021 yılında yürürlüğe giren yeni yönetmeliklerde, elektrik dağıtım şirketleri ile bir şekilde bağlantılı şirketlerin yatırım ihalelerine girmelerini engelleyen bir düzenlemeye yer verilmedi.

Dolayısıyla dağıtım şirketlerinin bu şirketlerle yatırımı istediği gibi ve istediği bedelle yapabilmelerinin yolu açıldı.

SAYIŞTAY DA UYARDI

Bu durum Sayıştay’ın denetim raporlarına da yansıdı. Sayıştay’ın Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nu denetim raporunda, “İhale sonucunda imzalanan sözleşme bedelinin yatırım harcama tutarını oluşturacağı ve tarife yoluyla tüketicilerden alınacağı dikkate alındığında, ihale sürecinde rekabet ortamının sağlıklı şekilde oluşturulması düşük maliyetle yüksek hizmet kalitesini sağlanmaya yardımcı olacaktır” denildi. Bu amaçla Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Satın Alma ve Satış İşlemleri Uygulama Yönetmeliği’nde yasaklama yönünde düzenleme yapılması istendi.

Yatırım tutarı ne kadar yüksek olursa tüketicinin ödeyeceği birim fiyat tutarının da o kadar arttığı o nedenle ihalelerde rekabetin sağlanmasının “elzem” olduğu belirtildi.

Öte yandan HDP ise, faturalarını ödeyemeyenlerin elektrik ve doğalgazının kesilmesinin önüne geçilmesini talep ederek kanun teklifi hazırladı.