AİHM’den emsal karar: Cumhurbaşkanına hakaret davasında hüküm verilmesi hak ihlali

ENSAR NUR | STRAZBURG TR724

Strazburg’da bulunan Avrupa insan Hakları Mahkemesi (AİHM), bu sabah verdiği kararında, ilke kez bir cumhurbaşkanına hakaret davasını karara bağladı. Mahkeme, Vedat Şorli’ye Facebook paylaşımları nedeniyle 2017’de cumhurbaşkanına hakaretten 11 ay 20 gün hapis cezası verilmesinin ifade özgürlüğünün ihlali olduğuna hükmetti ve Şorli’ye 7 bin 500 Euro tazminat ödenmesine karar verdi.

Kararda, Medyada siyasi ifade özgürlüğü hakkında Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Deklarasyonuna, Venedik Komisyonu’nun 831/2015 sayılı görüşüne, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi’nin 1577 (2007) sayılı kararına ve İnsan Hakları Komiserinin Türkiye’de İfade Özgürlüğü ve Basın Özgürlüğüne İlişkin Memorandumuna atıfta bulunuldu.

Mahkeme ayrıca mevcut davada, Ceza Kanunu’nun 299. maddesinin uygulanmasından kaynaklanan ihtilaflı ceza yargılamasının ifade özgürlüğü ile bağdaşmadığına karar verdi.

Kararda dikkat çeken bir diğer önemli nokta ise, AİHM’in devlet başkanına yönelik hakaretin özel bir düzenleme ile daha ağır cezalandırılmasının, ilke olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ruhuna uymadığını belirtmesi oldu. Mahkeme, devlet başkanının itibarının korunması yolundaki kamu yararı argümanının da ifade özgürlüğü karşısında özel bir koruma sağlanmasını meşru kılmayacağını belirtti.

Kararda, “bu bulgular, başvuranın Sözleşme’nin 10. maddesiyle güvence altına alınan hakkının ihlal edilmesinin, söz konusu hükmün hazırlanması ve uygulanmasıyla ilgili bir sorundan kaynaklandığını ima etmektedir. Bu bağlamda Mahkeme, ilgili iç hukukun Sözleşme’nin hükmü ile uyumlu hale getirilmesinin, tespit edilen ihlale son verilmesini mümkün kılacağı kanaatindedir” denildi.

Söz konusu Facebook paylaşımları

Vedat Şorli’nin 11 ay 20 gün hapis cezası almasına neden olan iki Facebook paylaşımlarının içeriği ise şöyle:

Şorli’nin 10 Ekim 2014 tarihinde paylaştığı ilk içerik, eski ABD Başkanı Barack Obama’nın Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’nı kadın kıyafeti içinde öpmesini gösteren bir karikatürdü. Cumhurbaşkanı’nın resminin üzerine yerleştirilmiş bir konuşma balonunda Kürtçe “Suriye tapusunu benim adıma tescil ettirecek misin canım kocam?” yazıyordu.

Şorli 15 Mart 2016’da ise Cumhurbaşkanı ve eski Türkiye Başbakanı’nın fotoğraflarını paylaşarak altına şu yorumu yazmıştı: ” Kanla beslenen gücünüz yerin dibine batsın / Can alarak sağlamlaştırdığınız koltuklarınız yerin dibine batsın / Çaldığınız hayallerle yaşadığınız lüks hayatlarınız yerin dibine batsın / Cumhurbaşkanlığınız, gücünüz, hırslarınız yerin dibine batsın.”