Ekonomi değil, zamlar şahlandı!

HABER İNCELEME | YUSUF DERELİ 

AKP rejiminin kötü ekonomi yönetiminin faturası yine millete kesildi. Türkiye 24 saat içinde ardı ardına gelen zamlarla şoka girdi. İlk olarak elektrik fiyatlarına yüzde 15 zam geldiği duyuruldu. Ardından doğalgaz fiyatı yüzde 12 arttı. Bitmedi; otogazın litre satış fiyatı dün gece yarısından itibaren 39 kuruş zamlandı. Ardından Erdoğan’ın imzasıyla öğrenci katkı payı da ortalama yüzde 10 artırıldı.

Peki bu zamlar ne anlama geliyor?

Öncelikle TÜİK’in açıkladığı yüzde 16,5 enflasyon oranının ‘yalan’ olduğu netleşmiş oldu. Enflasyon yüzde 16 civarında ise enerjiye tek seferde neden yüzde 15 gibi fahiş oranda zam yapıldı?

Elektrik ve doğalgaza gelen zamlar önümüzdeki haftalarda iğneden ipliğe her şeye zam gelmesi anlamına geliyor ki; bu da enflasyonun Temmuz ve Ağustos ayında artacağının işareti. Enflasyonun yüzde 19’un üzerine çıkmasına kesin gözüyle bakılıyor. Kısaca halk, daha da fakirleşecek…

Fiyat İstikrarı Komitesi’nin kurulduğu 30 Haziran 2021 tarihinde doğalgaza, elektriğe ve LPG’ye ardı ardına fahiş oranlarda zam geldi. Halbuki AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan, daha 4 hafta önce Zonguldak’ta 135 milyar metreküp doğalgaz rezervi bulunduğunu açıklamıştı. 21 Ağustos 2020’de de Karadeniz’de 320 milyar metreküp doğalgaz rezervi müjdesi vermişti.

Artık gelenek oldu; AKP iktidarı ne zaman doğalgaz rezervi müjdelese, birkaç hafta sonra zamlar yağmur gibi yağıyor. Yine öyle oldu. 24 saat içerisinde elektrik, doğalgaz ve LPG fiyatlarına fahiş oranlarda zam geldi.

1 EKİM’DEKİ ZAM DA ÇİFT HANELİ OLABİLİR

EPDK’dan önceki gece yapılan açıklamada, “Elektrik üretiminde oluşan maliyet artışları nedeni ile 1 Temmuz 2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere nihai elektrik satış fiyatlarında tüm abone grupları için yüzde 15 oranında artış yapılmıştır.” ifadeleri kullanıldı. Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) İzmir Şubesi, önlem alınmazsa 1 Ekim’de açıklanacak bir sonraki elektrik tarifesinde çift haneli yeni bir zammın yapılabileceğini savundu. 3,5 yılda elektriğin kilowatsaatine yüzde 124 zam geldi.

DOĞALGAZ FİYATI UÇTU!

Vatandaşlar elektrik zammını sindiremeden bir zam haberi de doğalgazdan geldi. 2021’de Temmuz tarifesine kadar her ay yüzde 1 artış yaşanan doğalgaz fiyatları tam yüzde 12 arttı. Konutlarda kullanılan doğalgazın fiyatı 1 Temmuz itibariyle yüzde 12 zamlandı.

Hatırlatmakta fayda var; Türkiye’nin 2020’deki elektrik üretiminin yüzde 22,7’si doğal gazdan sağlandı. Yani doğalgazın önemli bir bölümü, elektrik üretimi için kullanılıyor. Doğalgazın zamlanması, elektriğin de zamlanacağı anlamına geliyor. EMO’nun yukarıdaki uyarısı bu açıdan önemli…

FİYAT İSTİKRARI GÜME GİTTİ!

Peki bu zamlar ne anlama geliyor? Bundan sonra ne olur?

Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile dün Fiyat İstikrarı Komitesi (FİKO) kurulmuştu. Rejim, Merkez Bankası’nı resmen bypass etti. Artık enflasyonla mücadele de Saray’dan yönetilecek. Kararnamede, Fiyat İsikrarı Komitesinin kuruluş amacının ‘fiyat istikrarının kalıcı olarak tesis edilmesine ve sürdürülmesine katkı sağlamak’ olduğu belirtilmişti. Ancak hepsi ‘yalan’ oldu…

FİKO’nun kurulduğu gün doğalgaza, elektriğe, LPG’ye fahiş oranlarda zam geldi. Öğrenci harçları bile yüzde 10 düzeyinde arttı.

ENFLASYON UÇACAK

Zammın temel gerekçeleri olarak kurdaki ve petrol fiyatlarındaki artış gösteriliyor. Petrol fiyatları dünya genelinde yükseliş eğiliminde ancak kurdaki artışın başka bir ifadeyle TL’deki erimenin sorumlusu AKP hükümeti. Gerçeklikten kopan yönetim, TL’nin erimesine, vatandaşların her geçen gün daha da fakirleşmesine, yoksulluğu kalıcı hale gelmesine neden oldu.

HAKAN KARA: ENFLASYON YÜZDE 19’U AŞABİLİR

Bilkent Üniversitesi Öğretim üyesi ve eski MB başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, fahiş zamların enflasyonu artıracağını anlatıyor. Kara, konuya ilişkin paylaşımında, “Elektrik ve doğalgaz zamlarının tüketici enflasyonuna doğrudan etkisi 0,6 puan olacak. Dolaylı etkilerle birlikte toplam etki 1,1 puana ulaşabilir. Bu zamlardan sonra Temmuz-Ağustos gibi enflasyonun yüzde 19’u geçme ihtimali yükseldi. Yani yakında reel faiz tekrar negatif olabilir.” diyor.

MB’DEN ZORUNLU KARŞILIK HAMLESİ

Hakan Kara’nın son cümlesi önemli…

Reel faizin tekrar negatif olması doların yeniden tırmanışa geçmesi anlamına geliyor. İşte tam bu nedenle MB dün zorunlu karşılık oranlarında yeni bir düzenlemeye gitti. Türk lirası zorunlu karşılıkların döviz cinsinden tesis edilmesi imkânı azami oranı yüzde 20’den yüzde 10’a düşürüldü.

Söz konusu imkânın 1 Ekim 2021 tesis tarihinde sonlandırılacağı açıklandı. Amaç, bankaların Türk lirası cinsinden daha fazla mevduat tutmasını ve döviz tevdiat hesabı (DTH) ağırlığının TL mevduat tarafına kaymasını sağlamak. Uzmanlara göre yeni düzenlemenin etkisini çok sınırlı olacak.