Afganların ‘özgürlük’ yürüyüşü…

HABER İNCELEME | İLKER DOĞAN 

ABD’nin çekilme kararı sonrası Taliban’ın Afganistan’da artan gerilim binlerce Afganlıyı komşu ülkelere göçe zorluyor. Afganların en önemli göç yollarından biri de Türkiye. İddiaya göre Afganistan’dan gelerek İran’ın Khoy, Selmas ve Urmiye kentlerine bağlı köylerden geçen Afganlılar, Van’ın Başkale, Özalp, Çaldıran ve Saray ilçelerinden kaçak giriş yapıyor.

Türkiye’ye günlük kaçak yollarla giren Afganlıların sayısının 500 ila 1.000 arasında değiştiği ileri sürülüyor. Sosyal medyada yayınlanan görüntüler de bu iddiayı doğrular nitelikte. Van’dan gelen son görüntülerde binlerce Afganlının, şehir merkezine doğru yürüdüğü görülüyor. Ankara-Niğde otobanında TIR’ın dorsesinden inerek dağlara doğru koşan Afganların görüntüsü de hafızalardaki tazeliğini konuyor.

Muhalefet iktidarı ‘sınırları yol geçen hanına’ çevirmekle, gerekli önlemleri almamakla suçluyor. AKP rejimine göre ise ortada her hangi bir sorun bulunmuyor. Daha dün İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, “Türkiye’nin en güçlü olduğu alan, kaçak göçle mücadelesidir.” diyerek iddiaları yalanladı. Muhalefeti ‘fitnecilik’ yapmakla suçladı.

AKP rejimi, ABD’nin çekilmesi sonrası Kabil Hamdi Karzai Havalimanı’nın güvenliğinin Türk askeri tarafından sağlanması için ABD ile görüşmelerini sürdürüyor. Bu kapsamda Türkiye’nin, Afgan hükümetiyle de temas halinde olduğu belirtiliyor. Ancak Taliban, geçtiğimiz hafta çok sert bir açıklama yapmış ve ülkedeki tüm yabancı askerleri ‘işgalci güç’ sayacağını duyurmuştu. Söz konusu açıklamalar dün Erdoğan’a soruldu.

TÜRKİYE’DEKİ YÖNETİMİN NE DURUMDA OLDUĞUNU TALİBAN İYİ BİLİYOR

Erdoğan, “Taliban’ın yapmış olduğu açıklamalarda Türkiye’yi istemiyoruz gibi ifadeler yok. Onlar kendilerine göre bazı açıklamaları yapmış durumdalar, bu açıklamalarla da güya bize yönelik bazı yaklaşım türleri var. Bu konuda Türkiye’deki yönetimin ne konumda olduğunu Taliban gayet iyi biliyor.” şeklinde cevap verdi. Erdoğan’ın ne demek istediği tam olarak anlaşılamadı.

GÖÇ DALGASI BÜYÜYOR

Meselenin ayrıca göç boyutu da var. Taliban’dan kaçan Afganların ‘özgürlük’ yürüyüşü Türkiye’nin en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi. Zira iddiaya göre her gün ortalama 1.000 Afgan, İran sınırından kaçak yollarla Türkiye’yi giriş yapıyor.

Sosyal medyada yayınlanan görüntüler de bu iddiaları doğrular nitelikte. Sosyal medyaya her gün yeni bir sığınmacı akınına dair görüntüler düşüyor. Dün yayınlanan görüntüde binlerce Afgan’ın Van şehir merkezine doğru yürüdüğü görülüyor.

12-13 GÜN YÜRÜYORLAR

Türkiye’nin Afganistan’la sınırı yok. Afganların 12-13 gün süren yürüyüş sonrası İran’ı geçerek Türkiye sınırına kadar geldiği belirtiliyor. İran’ın Afganistan’dan ülkelerine giren sığınmacıları otobüslerle Türkiye sınırına kadar getirdiği de iddia ediliyor.

Van sınırına kadar gelen göçmenler, kaçakçılar tarafından 400 TL karşılığında köylere ve şehir merkezlerine götürülüyor. Göçmenlerin buralarda evlerde veya ahırlarda bekletildiği kaydediliyor. Ardından da yine kaçakçıların rehberliğinde ya Van Gölü üzerinden ya da karayoluyla Bitlis’in Tatvan ilçesine; oradan da İstanbul, Ankara, İzmir, Denizli ve Düzce’ye yolculuk başlıyor.

HEDEF AVRUPA; TÜRKİYE GEÇİŞ YOLU

BM Mülteci Ajansı’na göre, Ocak ayından bu yana yaklaşık 270.000 Afgan çatışmalardan dolayı evlerini terk etti. Resmi rakamlara göre Türkiye’deki Afgan sığınmacı sayısı 220 bin civarında. Ancak bugün sayının 500 bine yaklaştığı tahmin ediliyor.

Gaziantep Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Dr. Mehmet Nuri Gültekin, Amerika’nın Sesi’ne yaptığı açıklamada, “Afganlar şiddetten kaçıyor ancak niyetleri Türkiye’ye gelmek değil, daha çok Türkiye’yi bir geçiş güzergahı olarak kullanmak. Yani Afganların Türkiye’yi batıya geçmek için uygun fırsat bulana kadar bir bekleme sahası olarak gördüklerini anlıyoruz.” diyor.

MUHALEFET: BURASI YOL GEÇEN HANI MI?

Muhalefet, iktidarı Afgan göçüne karşı hiç bir önlem almamakla suçluyor. Muhalefete göre sınırlar ‘kevgire dönmüş’ durumda. Memleket Partisi Genel Başkanı Muharrem İnce, “Mülteciler kontrolsüz şekilde akın akın sınırlarımızdan geçiyor. Kocaeli’de bir baba kızının acısıyla feryat ediyor; yurdun dört bir yanından mültecilerin saldırı haberleri geliyor. İktidar suspus! Hudut namustur! Devleti yönetenler namusuna sahip çıkmak zorundadır!” diyor.

İyi Partili Lütfü Türkkan ise “Suriyeliler yetmedi, şimdi de Afganlılar. Yol geçen hanı mı burası?” ifadelerini kullanıyor. Muhalefet temsilcilerinin açıklamalarını ‘ırkçılık’ olarak değerlendirip tepki gösteren de var, destek veren de.

İKTİDAR: FİTNE ÇIKARMAYIN!

İktidar kanadına göre ise ortada herhangi bir sorun yok. Milli Savunma Bakanlığı, 17 Temmuz’da tarihte Türkiye ve Afganistan arasındaki yakın ilişkilerin gösterildiği ‘Tarihten Günümüze Türk-Afgan Kardeşliği’ başlıklı grafik paylaştı.

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ise dün yaptığı açıklamayla muhalefeti ‘fitne’ çıkarmakla suçladı. Soylu’ya göre Türkiye’nin en güçlü olduğu alan, kaçak göçle mücadelesi. Soylu, “Türkiye, etrafımızdaki coğrafyada tüm olup bitene rağmen göçü yönetmekte; ecdadımıza, komşuluğumuza, asil milletimize yakışanı yapmaktadır. Fitneye, fesata, düşmanlığa, fırsat vermeyeceğiz.” şeklinde konuşuyor.

Astsubay: Engel olamıyoruz

Van’da sınır hattında astsubay olduğunu iddia eden bir kişi ise sosyal medya hesabından yaptığı yorumda dikkat çekici ifadeler kullandı. Sınır hattında telden başka bir önlem olmadığını iddia eden astsubay, “Van’da sınır hattında bir astsubayım. Günlük geçiş olan bir karakolda. Sınır hattında telden başka önlem maalesef yok. Gördüğünüz gibi hepsi genç ve kalabalık gruplar. Vur emrimiz yok. 200 kişilik gruplara 3 kişi müdahale ediyoruz. Atış emrimiz olmadan. Bizi görüp korkan kaçıyor. Umursamayan bıçak çekip silah çekip üstümüze saldırıyor. Yetkimiz kısıtlı günde 1500 deneme oluyorsa 200-300 kişi geçiyor, geçmemesi elde değil. Burada ki suçlu asker değildir.” diyor.