Gelecekteki salgınlarla daha iyi mücadele için Dünya Sağlık Örgütü güçlendirilecek

Dünya Sağlık Örgütü’ne üye ülkeler, organizasyonun yetkilerini arttırarak gelecekte yaşanacak olası pandemilere karşı mücadelede merkezi rol üstlenmesini sağlama konusunda görüş birliğine vardı. Örgüte ayrıca salgınlarla daha etkin mücadele edebilmesi için esnek bir fonlama sağlanacak.

DSÖ’nün en üst karar alma organı Dünya Sağlık Asamblesi’nin (DSA) 74’üncüsü İsviçre’nin Cenevre kentinde yapıldı. 194 üye ülke sanal ortamda yapılan Dünya Sağlık Asamblesi’nin son gününde 14 sayfalık kapanış bildirgesi yayınladı.

Üç bağımsız panel tarafından hazırlanan ve Asamble’ye sunulan raporun sonuçlarına göre ülkeler ve kurumlar Covid-19 salgınına hazırlıksız yakalandı ve mücadele konusunda yetersiz kaldı.

Küresel uyarı sisteminde köklü bir değişiklik önerilen raporda, DSÖ’nün salgınlarla daha etkin mücadele edebilmesi için daha güçlü ve daha bağımsız bir yapıya dönüşmesi gerektiği vurgulandı.

Raporda Birleşmiş Milletler’e bağlı örgütün Covid-19 ile ilgili Uluslararası Kamu Sağlığı Acil Durumu ilan etmekte geç kaldığı belirtildi. DSÖ alarm seviyesinin en yüksek düzeye 30 Ocak 2020 tarihinde çıkarmıştı.

Günler süren tartışmaların ardından üye ülkeler yeni bir çalıma grubu oluşturarak raporda yer verilen önerileri hayata geçirmenin yollarını değerlendirmek ve gelecek yıl yapılacak kongreye somut öneriler getirilmesine karar verdi.

Kapanış metninde üye ülkelerden DSÖ’nün program bütçesinin yeterli, esnek, sürdürülebilir ve öngörülebilir bir şekilde finanse edilmesini garanti etmesi istendi.

DSÖ’nün bütçesinin sadece yüzde 16’sı üye ülkelerin aidatlarından gelirken geri kalanı gönüllü veya koşullu katkılardan sağlanıyor.

Kapanış bildirgesinde ayrıca üye ülkelerden olası tehditleri tespit ve hem ulusal hem de uluslararası düzeyde etkili iletişim için temel kamu sağlığı kapasitelerini artırmaları istendi.

20 Kasım’da özel oturum düzenlenecek

Toplantıda ayrıca, gelecekteki herhangi bir salgına karşı küresel sağlık sistemlerini güçlendirmeyi amaçlayan uluslararası bir “salgın antlaşması” için müzakerelerin başlatılıp başlatılmayacağına karar verilmek üzere 29 Kasım’da özel bir oturum yapılması kararlaştırıldı.

DSÖ Acil Durumlar Programı Direktörü Mike Ryan, asamblede alınan kararı memnuniyetle karşıladığını belirterek, “Şu anda, patojenlerin (hastalık mikrobu) üstünlüğü var. Dengesiz bir gezegende daha sık ve sıklıkla sessizce ortaya çıkıyorlar.” uyarısı yaptı.

Ryan, salgınlara karşı küresel olarak birlikte hareket etmenin önemine dikkati çekti.

‘Covid-19 salgını engellenebilirdi’

DSÖ’de alınan bugünkü kararlarda, örgütün Covid-19 salgınındaki rolünü incelemek üzere düzenlenen bağımsız kurulun 12 Mayıs’ta açıkladığı raporda etkili oldu.

Kurul, DSÖ’nün, Covid-19’a ilişkin “uluslararası kamu sağlığı acil durumu” ve “küresel salgın ilanı” kararlarını çok geç aldığını duyurmuştu.

Covid-19’a karşı hazırlık ve müdahalede “zincirin her noktasında zayıf halkalar tespit edildiği” vurgulanan kurul raporunda, “Uyarı sistemi çok yavaş ve çok silikti. DSÖ yeterli güce sahip değildi. (Salgına) Müdahale şekli ise eşitsizlikleri şiddetlendirdi. Küresel siyasi liderlik de yoktu.” görüşü savunulmuştu.

Kurul Eş Başkanı eski Yeni Zelanda Başbakanı Helen Clark, Covid-19’un her gün binlerce can almaya devam ettiğini ve açtığı sosyal ve ekonomik yaraların çok derin olduğunu vurgulayarak, “Kurulumuz bu salgının önlenebilir bir felaket olduğuna inanıyor.” ifadesini kullanmıştı.

Clark, dünyanın bu salgının tekrarını istemiyorsa hazırlık ve müdahale için daha fazla finansal destek sağlaması ve DSÖ’nün yetkilerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirtmişti.