Covid-19 salgınıyla birlikte sosyal hayattan ilk izole edilen grup olan 65 yaş üstü nüfusa ilişkin ezber bozan bir rapor yayınlandı. Rapora göre Türkiye’deki yaşlı nüfusun hiç de azımsanmayacak bir kısmı hala ekonomik nedenlerden ötürü çalışmak zorunda. Üstelik sigortasız bir şekilde.
İstanPol’ün ‘Türkiye’de İşgücündeki Yaşlılar ve Güvencesizlik Raporu’ özellikle ekonomik nedenlerden ötürü hala çalışmak zorunda kalan yaş almış nüfusa dikkat çekiyor.
65 yaş ve üstü nüfus 7 milyon 950 bin, yani toplam nüfusun yüzde 9,5’i.
Yaşlı nüfusun yüzde 43’ü erkek, yüzde 55’i ise kadın. Kadınların hayat boyu maruz kaldığı güvencesizlik, yaşlılık döneminde de fazla.
En yaşlı nüfus yüzde 20’yle Sinop’ta. Bu oranın en düşük olduğu şehir ise yüzde 3 ile Şırnak.
Düşük emekli maaşı, kısıtlı imkanlar
Rapora göre Türkiye’de yaşlı nüfusun istihdama katılım oranı yüzde 12. Yani sanılanın aksine yaşlı nüfusun azımsanmayacak bir bölümü çeşitli sebeplerden ötürü hala işbaşında. Bu durumun başat gerekçesi ise düşük emekli maaşı aylıkları, yüksek kiralar ve kısıtlı sosyal yardım olanakları.
Sigortasızlık oranı ortalamanın üstünde
65 yaş üstü işgücü toplam işgücü içinde sigortasız çalışma oranının en yüksek olduğu grup. Veri, halihazırda emekli maaşı alan yaş almış nüfusun geçinmek için ek bir gelire ihtiyaç duyduğunun da bir göstergesi.
Gelir düştükçe sigortasızlık oranının artması da rapordaki bir diğer dikkat çeken husus. Gelir düzeyi en düşük yüzde 25’lik grupta sigortasızlık oran yüzde 75 civarı.
İstanPol’ün rapor doğrultusunda yaptığı temel politika önerileri ise şöyle:
- Yaşlı güvencesizliğini azaltacak sosyal yardımların 65 yaş ve üstünden başlayarak giderek artırılması,
- Yaşlı bireylerin sahip olduğu haklar ve bunların nasıl kullanılabileceği hakkında bilgilendirilmesi,
- Yaşlı bireylere yönelik ücretsiz kamusal hizmetlerin sayısının ve etkinliğinin artırılması ve bunların kullandırılması için gerekli bilgilendirmenin hane düzeyinde yapılması,
- Yaşlı bireylerin yoğunlukla yaşadığı yerlerin tespiti ve bu noktalarda 65 yaş ve üstü bireylerin yararlanabileceği ücretsiz ortak mekânlar açılması ve bu mekânların kullanımının özendirilmesi,
- Yaş ayrımcılığını aşmaya yönelik nesiller arası ortak etkinliklerin ve farkındalığın artırılması, okullarda ve kamusal hayatta gerekli bilgilendirme kampanyasının yapılması,
- Yaşlı bireylerin yalnızlık hislerini azaltmak ve dış dünyayla temaslarını artırmak için telefon/tablet/bilgisayar gibi teknolojik imkânların onlara sunulması. Bununla paralel olarak bu araçları kullanabilmeleri ve aynı zamanda dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesi için kurs ve eğitim faaliyetlerinin sağlanması,
- Konut sahibi olmayan 65 yaş üzeri bireyler için düzenli ve periyodik kira ve erzak yardımı yapılması,
- Emekli aylıklarının bireylerin insani ve onurlu bir hayat sürmesi için artırılması.
