Merkezi sinir sistemini etkileyen kronik bir bağışıklık sistemi hastalığı olan multipl skleroz (MS), mevcut ilaç tedavileriyle yeni ataklar ve iltihaplanmalar baskılansa dahi bazı hastalarda sessizce ilerleyerek beyin dokusunda hacim kaybına yol açıyor. Nöroloji dünyasında uzun süredir yanıtı aranan “Beyindeki doku kaybı hangi bölgelerden başlıyor ve nasıl yayılıyor?” sorusu, Science Advances dergisinde yayımlanan uluslararası bir çalışmayla aydınlatıldı.
Amsterdam, Prag ve Graz’daki tıp merkezlerinden toplanan ve 1.963 MS hastası ile 224 sağlıklı bireyi kapsayan toplam 2 bin 187 kişinin beyin MR taramalarını inceleyen araştırmacılar, beyni tekil parçalardan ziyade birbirine bağlı dev bir iletişim ağı olarak analiz etti.
AĞIR METABOLİK YÜK ALTINDAKİ İLETİŞİM MERKEZLERİ DAHA KIRILGAN
Beyindeki sinir hücrelerinin gövdelerini barındıran gri maddenin zamanla küçülmesi (atrofi), hastalarda hareket kaybı ve bilişsel gerileme gibi ağır belirtileri tetikliyor. Araştırmacılar, 100 farklı beyin kabuğu bölgesi ve 14 derin beyin yapısını incelediklerinde, beynin ana iletişim kavşakları olarak görev yapan bölgelerin doku kaybına karşı çok daha savunmasız olduğunu belirledi.
Bilimsel literatürde “düğüm stresi hipotezi” olarak bilinen bu duruma göre, yüksek hacimli veri trafiğini yöneten beyin bölgeleri sürekli metabolik baskı altında kaldıkları için hasara daha açık hale geliyor. Taramalarda ayrıca, hasar gören bir beyin bölgesinin doğrudan iletişim halinde olduğu komşu ağlarla birlikte küçülme eğiliminde olduğu tespit edildi.
FİZİKSEL YOĞUNLUK DEĞİL, AKTİF İŞLEVSEL TRAFİK HASARI TETİKLİYOR
Çalışmanın en çarpıcı bulgusu, beyin hasarının yayılma mekanizmasında ortaya çıktı. Araştırma ekibi, fiziksel sinir lifi yoğunluğu fazla olan bölgelerden ziyade, anlık işlevsel veri trafiğinin yoğun aktığı merkezlerin daha fazla doku kaybettiğini saptadı. 565 hastanın ortalama 3,5 yıllık takip görüntülerini de değerlendiren uzmanlar, nörodejenerasyonun beynin yerleşik iletişim yollarını izleyerek yayıldığını doğruladı.
Atrofinin başlangıç noktalarının izini süren bilim insanları; görme, hareket, ses ve dil işleme merkezlerinin yanı sıra beynin derinliklerindeki talamus, hipokampus ve amigdala yapılarının bu yayılımda kilit rol oynadığını kaydetti.
KİŞİYE ÖZEL KORUYUCU TEDAVİLERİN ÖNÜ AÇILACAK
Mevcut MS ilaçlarının büyük ölçüde beynin ak maddesindeki iltihabi lezyonları durdurmaya odaklandığını hatırlatan uzmanlar, gri madde erimesinin bu lezyonlardan bağımsız bir ağ dinamiğiyle ilerlediğini ortaya koydu.
Araştırmacılar, elde edilen bu haritalama verilerinin gelecekte MS hastalığının bireysel seyrini önceden tahmin etmede ve metabolik baskı altındaki savunmasız beyin ağlarını doğrudan koruyacak yeni nesil tedavilerin geliştirilmesinde yol gösterici olacağını ifade ediyor.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***





































