AYM’den Abdullah Öcalan’ın kitabının deftere yazılması cezasına ihlal

AYM, Abdullah Öcalan’ın kitaplarını deftere geçirdiği gerekçesiyle Serhat Dayan’a verilen 7 günlük hücre cezasını hak ihlali olarak değerlendirdi

Anayasa Mahkemesi (AYM), Diyarbakır 2 No’lu Yüksek Güvenlikli cezaevinde “örgüt üyeliği” iddiasıyla tutuklu bulunan Serhat Dayan hakkında, 5 Mart 2024’te yapılan arama sırasında ele geçirilen defterlerde Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın kitaplarının el yazısıyla yazılmasından kaynaklı hakkında verilen hücre cezasına karşı yapılan başvuruyu karara bağladı. Cezaevinde 5 Mart 2024’te yapılan kısmi aramada ele geçirilen defterlerde Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’a ait “Demokratik Uygarlık Manifestosu 1, 2 ve 3’üncü ciltleri ile “Yöntem ve Hakikat Rejimi Üzerine” isimli kitabın belirli sayfasından itibaren tamamının el yazısıyla deftere geçirildiği iddiasıyla, Dayan hakkında disiplin soruşturması başlatıldı.

Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu soruşturma sonucunda Dayan’a 7 günlük hücre cezası verildi. Kurul kararında Dayan’ın “defterlerinin daha önceden incelendiği” yönündeki beyanını ve defterlerin kendisine ait olmadığı yönündeki savunmalarının “suçtan kurtulmaya yönelik” olduğunu iddia etti.

İtirazlar reddedildi

Dayan, kurul kararına karşı disiplin soruşturması kapsamında yaptığı savunmasının incelenmediği gerekçesiyle İnfaz Hakimliği’ne şikayette bulundu. Dayan ayrıca, savunmasının doğruluğunu ortaya koymak için kamera kayıtlarının incelenmesini istedi. Dayan’ın eyleminin “sabit” olduğunu iddia eden Diyarbakır 3’üncü İnfaz Hakimliği, şikayeti reddetti. Hakimliğin kararına karşı da itirazda bulunan Dayan’ın itirazı, Diyarbakır 1’inci Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kararın “usul ve kanuna uygun olduğu” iddiasıyla reddedildi.

İfade özgürlüğüne müdahale

Dayan, defterlerin kendisine ait olmadığı, yaptığı şikayet ve itiraz başvurularının gerekçesiz olarak karara bağlandığı ve ele geçirilen ve kendisine ait olan diğer beş defterde disiplin cezasını gerektirecek bir içeriğin bulunmadığını belirterek, adil yargılanma hakkı ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiği gerekçesiyle AYM’ye başvuruda bulundu. AYM kararında cezaevinde bulundurduğu doküman nedeniyle hakkında disiplin cezası uygulanan Dayan’ın ifade özgürlüğüne müdahalede bulunulduğuna dikkat çekti.

Dayan’ın defterine Abdullah Öcalan’ın kitaplarından alınan kısımların yazılmasının disiplin cezasına konu fiili oluşturduğu yönündeki kanaate dikkat çekilen kararda, “Disiplin kurulu kararında başvurucunun defterinde yer alan hangi kısımların disiplin suçu oluşturduğu yönünden bir değerlendirmeye ve defterlerin kurumda bulundurulmasının kurumun düzeni veya güvenliği üzerindeki olumsuz etkisinin ne olduğu açıklanmamıştır” denildi. Kararda ayrıca İnfaz Hakimliği ile itiraz merciinin de defterlerin Dayan’a ait olmadığı yönündeki savunmasına ya da defterlerin içeriğinin ne şekilde defterleri yasaklanmış eşya konumuna getirdiğine dair bir değerlendirmeye yer vermeksizin şikayeti reddettiği belirtildi.

 Yeniden yargılama kararı

Kararda ayrıca şu ifadelere yer verildi:

“Başvuruya konu olayda disiplin kurulu kararında başvurucunun defterlerinin içeriğinde A.Ö.’nün yazdığı bazı kitaplardan alınmış bölümlerin olduğu tespit edilmekle yetinilmiş, söz konusu kitaplar hakkında mahkemelerce yasaklanmış olma durumuna ilişkin bir belirleme yapılmamıştır. Yargılama mercilerinin de bu konuda bir araştırma ve açıklama yapmadıkları görülmüştür. Bu bağlamda söz konusu defterlerin disiplin suçunun tipik fiili olan yasaklanmış bulunan eşya olma hâlinin nasıl oluştuğunun idare ve yargılama makamlarınca ilgili ve yeterli bir gerekçe ile açıklığa kavuşturulamadığı anlaşılmıştır.”

Tüm bu gerekçelerle ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmeden AYM, ifade özgürlüğü ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın Diyarbakır 3’üncü İnfaz Hakimliği’ne gönderilmesine karar verdi.

 Farklı gerekçe

AYM üyelerinden biri, ihlal kararına katılırken, ifade özgürlüğü bağlamında değil, adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği yönünde görüş bildirdi. Üye, “Yer verilen gerekçeler ve özellikle defterlerin başvurucuya ait olup olmadığının belirlenmediği yönündeki iddiaların yargılama makamlarınca açıklığa kavuşturulmadığı nazara alındığında artık başvurucunun ifade özgürlüğü hakkının ihlal edildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir. Öyle ki, defterlerin başvurucuya ait olmadığı tespit edilirse defterlerde yazan ifadelerin hiçbir önemi kalmayacağı gibi, başvurucunun ifade özgürlüğü hakkının ihlal edilmesi de söz konusu olamayacaktır” dedi.

‘Adil yargılanma hakkı ihlal edildi’

Üyenin karardaki gerekçesi şu şekilde:

“Yine çoğunluk gerekçesinde başvuruya konu olayda disiplin kurulu kararında başvurucunun defterlerinin içeriğinde A.Ö.’nün yazdığı bazı kitaplardan alınmış bölümlerin olduğunun tespit edilmekle yetinildiği, söz konusu kitaplar hakkında mahkemelerce yasaklanmış olma durumuna ilişkin bir belirleme yapılmadığı, yargılama mercilerinin de bu konuda bir araştırma ve açıklama yapmadığı belirtilmiştir. Bu bağlamda söz konusu defterlerin disiplin suçunun tipik fiili olan yasaklanmış bulunan eşya olma hâlinin nasıl oluştuğunun idare ve yargılama makamlarınca ilgili ve yeterli bir gerekçe ile açıklığa kavuşturulamadığı anlaşıldığından, başvurucunun adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle başvurucunun, Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğü hakkının değil, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği kanaatinde olduğumdan, çoğunluk görüşüne farklı gerekçeyle katılıyorum.”

Haber: Rukiye Payiz Adıgüzel / MA

Kaynak: MA