Yaşı büyütüldü, müebbet verildi: Tüm itirazlar reddedildi, AYM’ye başvurulacak

2009 yılında gözaltına alınan ve yaşı büyütülerek müebbet hapis verilen Emrah Bayram’ın ‘yeniden yargılanma’ talebinin reddedilmesine dair itiraz da reddedildi. Avukat Derya Yıldırım, ‘Hukuksuzlukta ısrar ediliyor. İtirazın reddedilmesi çözüm söylemiyle uygulama arasındaki çelişkiyi gösteriyor’ dedi

Bedlîs (Bitlis) merkeze bağlı Lêrd köyü kırsalında 27 Eylül 2009 tarihinde HPG’li olduğu gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra tutuklanan ve yaşı büyütülerek müebbet hapis cezası verilen Emrah Bayram’ın “yeniden yargılanma” talepli başvurusunun reddedilmesine yapılan itiraz da reddedildi.

Emrah Bayram’ın avukatı Derya Yıldırım, 23 Haziran’da Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne yeniden yargılama talepli başvuru yaptı. Savcı, Emrah Bayram’ın yeniden yargılanması talebinin reddedilmesini istedi. Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 30 Temmuz’da yargılanmanın yenilenmesini gerektirir bir husus bulunmadığına karar verdi. Avukat Derya Yıldırım, Van 2. Ağır Ceza Mahkemesi’ne itiraz başvurusunda bulundu. Van 2. Ağır Ceza Mahkemesi, 28 Ağustos’ta verdiği kararda Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen kararın hukuka uygun olduğuna karar verdi. Mahkeme yapılan itiraz başvurusunu reddetti. Böylelikle Emrah Bayram’ın “yeniden yargılanma” talebine yönelik iç hukuk yolları tükendi. Emrah Bayram’ın avukatı Derya Yıldırım, “yeniden yargılanma” talebiyle yapılan itirazların reddedilmesi ardından Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvuracak.

İtirazın reddedilmesine tepki

Yapılan itirazın reddedilmesine dair konuşan avukat Derya Yıldırım, “Kürt kimliği nedeniyle maruz kaldığı hukuksuzluğun sonuçları açıkça ortaya konulmuş bir çocuk açısından hâlâ aynı hukuksuzlukta ısrar edilmesi, çözüm söylemiyle uygulama arasındaki çelişkiyi gösteriyor” dedi.

Emrah Bayram’ın Adli Tıp raporuyla çocuk olduğunun ortaya konulduğuna dikkat çeken Derya Yıldırım, “Buna rağmen yeniden yargılama yolunun kapatılması yalnızca hukuki bir karar değildir; geçmişte Kürt çocuklarına yönelik yaşanan ağır hak ihlalleriyle yüzleşme iradesinin de sorgulanmasına neden olur. Bizim talebimiz herhangi bir ayrıcalık değil; somut olarak ortaya konulan yaş tespitinin ve çocuğun üstün yararının hukuk önünde gereği gibi değerlendirilmesidir. Kamu vicdanının rahatlamasıdır. Burada mesele yalnızca bir yeniden yargılama talebinin reddedilmesi değil. Bir çocuğun, çocuk olduğu ortaya konulduktan sonra dahi yetişkin olarak yargılanmasının sonuçlarının ortadan kaldırılmamasıdır” ifadelerini kullandı.

Geçmişte Kürt çocukları bakımından yaşanan hak ihlalleriyle yüzleşmek yerine hukuksuzlukta ısrar edildiğinin altını çizen Derya Yıldırım, “Eğer gerçekten bir çözüm ve demokratikleşme döneminden söz ediyorsak, bunun ilk göstergesi geçmişin hukuksuzluklarında ısrar etmek değil, bu hukuksuzluklarla yüzleşmek ve mağduriyetleri gidermek olmalıdır. Aksi halde ‘çözüm’ söylemi, mağdurlar açısından yalnızca bir söylem olarak kalır. Çözümden söz ediyorsak, önce geçmişte yaşanan hukuksuzluklarla gerçek anlamda yüzleşmek gerekiyor” diye belirtti.

Emrah Bayram ise 21 Ağustos’ta Mezopotamya Ajansı’na (MA) gönderdiği mesajda, “17 yıldır yaşımın küçük olduğunu kanıtlamaya çalışıyorum. Bu hukuksuzluk son bulmalı” çağrısı yapmıştı.

Ne olmuştu?

1994 doğumlu Emrah Bayram, 27 Eylül 2009 tarihinde Bedlis merkeze bağlı Lêrd (Kayalıbağ) köyü kırsalında çıkan çatışma sırasında HPG’li olduğu gerekçesiyle gözaltına alındı. Emrah Bayram, “suça sürüklenen çocuk” kategorisinde yargılanarak, tutuklandı. Emniyetin girişimleri üzerine yaşının büyük olduğuna dair rapor alınması için Bitlis Devlet Hastanesi’ne sevk edildi. Hastane, Emrah Bayram’ın 22 yaşında olduğuna dair rapor düzenledi. Avukatların itirazı üzerine Emrah Bayram yeniden aynı hastaneye sevk edildi. Hastane 1 Eylül 2009’da bir kez daha Bayram’ın 22 yaşın üzerinde olduğuna dair rapor hazırladı.

Talepler reddedildi

Avukatlar, Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde devam eden yargılama sürecinde müvekkillerinin Adli Tıp Kurumu’na gönderilmesini, bir büyük bir de küçük kardeşlerin mahkeme salonuna dinlenmesini istedi. Ancak talepler reddedildi. Mahkeme, bunun yerine hastanenin raporunu 26 Nisan 2011’de İstanbul Adli Tıp Kurumu’na gönderdi. ATK, hastane raporuyla yaşın belirlenmesinin zor olduğunu belirtti.

Doğum tarihi 1987 olarak değiştirildi, ağır cezada yargılandı

Mahkeme, buna rağmen karar duruşmasında Emrah Bayram’ın doğum tarihinin 1987 olarak düzeltilmesine karar verdi. Bayram, böylelikle Çocuk Mahkemesi yerine ağır cezada yargılandı ve “ülkenin birliğini ve bütünlüğünü bozma” iddiasıyla müebbet hapis ve 10 yıl 5 ay hapse mahkum edildi.

Noter işlem yapmadı

O dönem Emrah Bayram’ın avukatlığını yapan Osman Çelik, 2011 yılında gerçekleştirilen “KCK” operasyonları sırasında tutuklandı. Avukatsız kalan Emrah Bayram, yeni avukatına vekalet vermek için gittiği noterde yaşı küçük olması nedeniyle işlem yapamadı. Anne ve babasının gelmesiyle noter işlemleri yapıldı. Mahkemenin verdiği ceza ise 26 Nisan 2013’da Yargıtay’da onandı.

Hakim ve savcı ‘FETÖ’ soruşturmasında görevden alındı

15 Temmuz 2016’daki askeri kalkışma sonrası ise bir başka gelişme yaşandı. Söz konusu hukuksuzlukta imzası bulunan savcı ve hakimler “FETÖ” soruşturması kapsamında görevden alındı. Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK), askeri kalkışmadan hemen sonra Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görev savcı Mehmet Ali Canavcı, üye hakim Ahmet Ödül ile mahkeme başkanı Behçet Aşılar’ı görevden aldı.

3 Aralık 2021’de yaşın nüfusta düzeltilmesi için dava açıldı. Bismil Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yapılan başvuruda, Emrah Bayram’ın hastanede karşılaştığı duruma dair aktardığı “savcı 7 yaş büyütün demişti, gördüm, tamamdır, çıkın” bilgi de yer aldı. Emrah Bayram’ın ilkokul birinci sınıfta çektiği fotoğraf, okul belgeleri, aile nüfus kayıt örneği de mahkemeye sunuldu.

Yeniden yargılama başvurusu yapıldı

Emrah Bayram’ın 1995 yılında nüfusa tescil edildiği vurgulanan başvuruda, “Müvekkilin kendinden bir büyük aile bireyinin nüfusa tescil edildiği tarih 1990’dır. Müvekkil iddia edildiği gibi 1987 doğumlu olsa 1990 yılında ya da 1995 yılında abisiyle beraber onunda doğum tarihi nüfusa tescil edilecekti. Ancak müvekkil tam doğum tarihine göre yani 11.10.1994 tarihli olarak nüfusa kaydedilmiştir” denildi.

Emrah Bayram, yeni rapor için Patnos Devlet Hastanesi’ne sevk edildi. Hastane Sağlık Kurulu’nun 3 Şubat 2022 tarihli raporunda, “Şahsın kemik yaşı tespitine yönelik yapılan direkt grafilerin değerlendirmesinde erkek olgun kemik yaşı 30 olarak değerlendirilmiştir. Oy birliği ile karar verilmiştir” denildi.

Mahkeme, yaşın yeniden düzenlenmesi için yapılan başvuruyu, “(…) ceza mahkemesinde yaş konusunda verilen kararların kesin hüküm niteliğinde olması nedeniyle, bu konularda hukuk mahkemesinde yeni bir dava açılamayacağı anlaşılmakla (…)” gerekçesiyle reddetti.

Karar istinafa taşındı

Emrah Bayram’ın avukatı Derya Yıldırım, kararı istinafa taşıdı. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi’ne yapılan başvuruda, “Ceza yargılamasını yapan mahkemenin tarafsız davranmadığını, yargılandığı dosyanın konusunu baz alarak henüz çocuk yaşta iken yaşını büyüterek mağduriyetine yol açtığını, herhangi bir teste alınmadan yaşının büyütülmüş olması ve bunu kanıtlayan delillere rağmen ortadaki mağduriyetin giderilmediğini” vurguları yer aldı.

Mahkeme, “usul” eksikliklerin giderilmesi talebiyle kararı bozdu ve yeniden yargılama kararı verdi.

İstinaf reddetti

Yerel mahkemeden benzer bir karar çıkması üzerine bir üst mahkemeye yeni bir başvuru yapıldı. Mahkeme, bu kez başvuruyu reddetti ve 13 Mart 2026’da yerel mahkemenin kararını onadı. Kararda, “Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 36’ınci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve CMK’nın 218. maddesi gereğince ceza mahkemesinde yaş konusunda verilen kararların kesin hüküm niteliğinde olması nedeniyle, bu konularda hukuk mahkemesinde yeni bir dava açılamayacağı anlaşılmakla…” denildi.

Hem mahkemeye hem AYM’ye başvuru

3 Haziran’da Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvuru yapıldı. Başvuruda, benzer talepler sıralanarak, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği vurgulandı. Başvuruda, Patnos Devlet Hastanesi’nin verdiği rapora işaret ederek, “Bilimsel bir raporun hangi gerekçeyle yok sayıldığı açıklanmadan verilen bu karar açıkça ihlaldir” denildi. Ayrıca yeniden yargılanma talebi yer aldı.

Avukat Derya Yıldırım, ayrıca hem Emrah Bayram’ın yaşının büyütülmesi hem de o dönem karar verici konumdaki kamu görevlilerinin cemaat yapılanmasında yer alması nedeniyle yeniden yargılanma talebiyle 23 Haziran’da Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne başvurdu. Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 30 Temmuz’da yargılanmanın yenilenmesini gerektirir bir husus bulunmadığına karar verdi.

Mahkeme raporu görmezden geldi

Gerekçede, Emrah Bayram’ın Bitlis Devlet Hastanesi’nden alınan raporla yaşının düzeltildiği ve o dönemde Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Dairesi’nden de alınan raporu hatırlattı. Mahkeme, Emrah Bayram’ın yeniden mahkeme kararıyla yapılan yaş düzeltme raporu ile Bitlis Devlet Hastanesi’nden alınan raporun usulsüz olduğu iddialarını görmemezlikten geldi.

Haber: Berivan Altan \ MA