İşkence, köy boşaltma ve faili meçhullerin sorumlularındandı: Eski vali Ünal Erkan hayatını kaybetti

Eski Emniyet Genel Müdürü, OHAL Bölge Valisi ve Devlet Bakanı Ünal Erkan, hayatını kaybetti. Ünal Erkan, işkence iddiaları, köy boşaltmalar, zorunlu göç ve faili meçhullerle biliniyordu

Türkiye’de siyaset, emniyet ve mülki idare tarihinin kritik dönemlerinde görev yapan eski Ankara ve İstanbul Emniyet Müdürü, Emniyet Genel Müdürü, Olağanüstü Hal (OHAL) Bölge Valisi ve eski Devlet Bakanı Ünal Erkan, 82 yaşında tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.

Ünal Erkan için cuma günü Ankara Ahmet Hamdi Akseki Camii’nde cenaze törenleri düzenlenecek. Öğle namazını müteakip kılınacak namazın ardından Ünal Erkan, Ankara Gölbaşı Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Polis Koleji’nden emniyet bürokrasisine

1942 yılında Erzurum’da dünyaya gelen Ünal Erkan, polis memuru bir babanın oğlu olarak meslek hayatına erken adım attı. Polis Koleji ve Polis Akademisi’ni bitirdikten sonra emniyet teşkilatının çeşitli kademelerinde kritik görevler üstlendi.

Ankara Narkotik Büro Müdürlüğü ve Ankara/İstanbul Emniyet Müdür Yardımcılıklarının ardından, 1980-1984 yılları arasında Ankara Emniyet Müdürü, 1984-1988 yılları arasında ise İstanbul Emniyet Müdürü olarak görev yaptı.

12 Eylül dönemi

12 Eylül 1980 darbesi sonrasında Gayrettepe Siyasi Şube’de gerçekleşen gözaltılar ve işkence ile ilgili soruşturmalarda, dönemin müdür yardımcısı ve müdürleri arasında Ünal Erkan’ın adı mağdur ifadelerinde yer aldı.

Ünal Erkan, Emniyet teşkilatından mülki idareye geçerek 1988-1991 yılları arasında Edirne Valiliği, ardından 1991-1992 yılları arasında Emniyet Genel Müdürlüğü yürüttü.

‘Süper Vali’ unvanı 

Emniyet Genel Müdürlüğü görevinin ardından Türkiye’nin güvenlik bürokrasisinin en kritik makamlarından biri olan Olağanüstü Hâl (OHAL) Bölge Valiliği görevine getirilen Ünal Erkan, sahip olduğu geniş yetkiler nedeniyle kamuoyunda “Süper Vali” olarak anıldı.

Ünal Erkan, 1987’de kurulan OHAL Bölge Valiliği sisteminde Hayri Kozakçıoğlu ve Necati Çetinkaya’nın ardından bu göreve gelen üçüncü isim oldu. OHAL Bölge Valiliği sistemi 2002 yılında sona erdirildi.

Doğrudan İçişleri Bakanlığı’na bağlı olarak çalışan ve olağanüstü hal uygulanan illerdeki valilikler üzerinde geniş koordinasyon ve yönetim yetkilerine sahip olan bu makam, Türkiye’nin 90’lı yıllardaki güvenlik politikalarının merkezinde yer aldı.

Milyonlarca insan göç etti, yüzlerce köy yakıldı 

Ünal Erkan’ın OHAL Bölge Valiliği yaptığı dönem, Türkiye’nin en karanlık ve çatışmalı yıllarına denk geldi. Güvenlik politikaları kapsamında binlerce köyün boşaltılması, yakılması ve milyonlarca insanın göç etmek zorunda kalması bu dönemin en büyük insan hakları krizleri arasında kayda geçti.

Resmi rakamlar ile insan hakları örgütlerinin verilerine göre;

Çatışmaların yoğunlaştığı dönemde 3 bin 700’e yakın köy ve mezra yakıldı, yıkıldı ve boşaltıldı.

OHAL Bölge Valiliği’nin Kasım 1997 açıklamasına göre boşaltılan köy sayısı 820, mezra sayısı 2.345 ve zorla yerinden edilen insan sayısı 378.335 olarak bildirilirken; İçişleri Bakanlığı verilerinde 945 köy ile 2.021 mezranın boşaltıldığı ve 358.335 kişinin yerinden olduğu ifade edildi.

Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü’nün 2004-2006 yıllarında gerçekleştirdiği araştırmada ise yerinden edilen kişilerin sayısı 953.680 ile 1.201.000 arasında gösterildi.

17 bin faili meçhul 

İnsan hakları kuruluşlarının verilerine göre bu dönemde yaklaşık 4 bin yerleşim birimi boşaltıldı ve 3 milyonun üzerinde insan zorla göç ettirildi. Hak örgütleri, bölgede 17 bin faili meçhul cinayet işlendiğini belirtti. 1131’i çocuk, 145 bin 231 kişi Devlet Güvenlik Mahkemelerinde (DGM) yargılandı.

JİTEM davasında dinlendi 

Ünal Erkan, ilerleyen yıllarda açılan JİTEM ana davasında (2019) yazar Musa Anter cinayeti başta olmak üzere faili meçhul cinayetlerle ilgili tanık olarak dinlendi.

Ünal Ünal Erkan, JİTEM ile ilgili sorulara verdiği “İllegal demeyin, yargı karar versin” yanıtı ve cinayetler konusundaki ketum tutumu o dönem kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı.

Siyasete geçiş ve DYP dönemi

90’lı yılların ortalarında bürokrasiden siyaset sahnesine geçen Ünal Erkan; Mehmet Ağar ve Hayri Kozakçıoğlu gibi dönemin üst düzey valileri ve emniyet müdürleriyle birlikte Tansu Çiller’in davetiyle Doğru Yol Partisi’ne (DYP) katıldı.

Ünal Erkan, DYP’den aday olarak 20. Dönem (1995-1999) Ankara Milletvekili seçildi ve Mesut Yılmaz başbakanlığındaki 53. Hükümet (Anayol Hükümeti) döneminde, 1996 yılında Devlet Bakanı olarak kabinede yer aldı.

Ünal Erkan, Ocak 1999’da Tansu Çiller’i “demokrat olmamakla” suçlayarak DYP’den istifa etti ve siyasi çizgisi ilerleyen yıllarda MHP’ye evrildi.

Siyasi kariyerinin ardından Susurluk davası kapsamında yargılanan isimlerle ilgili davalarda da tanık olarak ifade veren evli ve üç çocuk babası Ünal Ünal Erkan, Türkiye’nin modern siyasi ve bürokratik tarihinin en tartışmalı ve karanlık döneminin figürlerinden biri olarak kayıtlarda yer aldı.

Kaynak: İlke TV