Akdeniz’de Ankara-Atina gerilimi tırmanabilir

Türkiye’nin ilan ettiği deniz parkları, hava sahası ihlalleri ve Meis güneyindeki araştırma faaliyeti, Ankara ile Atina arasındaki gerilimi yeniden gündeme taşıdı

Türkiye ile Yunanistan arasında 2023’ten bu yana süregelen görece sakin dönem, Ankara’nın Ege ve Doğu Akdeniz’deki bir dizi adımıyla yeniden gerginleşti. Deniz milli parkı ilanları, hava sahası ihlal iddiaları, Meis’in güneyine araştırma gemisi gönderilmesi ve Girit-Kıbrıs elektrik bağlantısına yönelik itirazlar, iki ülke arasındaki anlaşmazlığı derinleştirdi. Bu gelişmelerle aynı dönemde, MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın geçtiğimiz hafta Atina’da Yunan Ulusal İstihbarat Teşkilatı Başkanı Themistoklis Demiris ile görüşmesi de kamuoyuna yansıdı.

Deniz parkı kararı

Türkiye, 15 Ağustos 2026 tarihli ve 11626 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’yla Muğla-Fethiye ve Antalya-Kaş açıklarında yaklaşık 21 bin 706 kilometrekarelik bir alanı “Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı” ilan etti. Aynı kararla Kuzey Ege’de Çanakkale ve Gökçeada açıklarını kapsayan bin 742 kilometrekarelik ikinci bir “deniz milli parkı” oluşturuldu; kararlar 16 Ağustos’ta Resmî Gazete’de yayımlandı. Ankara, kararı “2873 sayılı Milli Parklar Kanunu’na” dayandırarak çevre koruma çerçevesinde sunarken, Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Fethiye-Kaş parkının sınırının Meis Adası’nın hemen kuzeyinden geçtiğini belirterek parkların kendi yetki alanı veya uluslararası sulara uzanan kısımlarının hukuki sonuç doğurmayacağını açıkladı.

Yetki alanı görüş ayrılığı

Türkiye ile Yunanistan arasındaki deniz yetki alanı anlaşmazlığı 1970’lere uzanıyor. Türkiye, Meis gibi anakaraya yakın küçük adaların deniz yetki alanı üretme kapasitesinin sınırlı tutulması gerektiğini savunurken, Yunanistan adaların uluslararası hukuktan doğan haklarının coğrafi yakınlık gerekçesiyle sınırlandırılamayacağını öne sürüyor. Yunanistan, komşularıyla sınırlandırma anlaşması bulunmayan alanlarda “orta hat” yaklaşımını esas alan deniz planlamasını sürdürdüğünü, Mısır ve İtalya ile yaptığı anlaşmaları örnek gösteriyor; Türkiye ise Libya ile 2019’da imzaladığı mutabakatı referans alıyor.

Sorun AB gündeminde

Yunanistan, Ankara’nın park ilanına karşı resmî diplomatik nota vererek kararı “geçersiz ve hukuki dayanaktan yoksun” olarak nitelendirdi; Türkiye Dışişleri Bakanlığı da karşı diplomatik notalar sundu. Atina ayrıca park haritalarını AB’ye sunarak konuyu Avrupa düzlemine taşıdı ve bunu “AB üyesi bir ülkenin egemenlik haklarına yönelik tek taraflı adımlar” çerçevesinde değerlendirdi. Eylül başında İrlanda’da düzenlenen AB Dışişleri Bakanları Gayriresmî Toplantısı’na katılan Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, Türkiye’nin F-16 uçaklarıyla gerçekleştirdiğini öne sürdüğü hava sahası ihlallerinin arttığını dile getirdi.

Hava ve deniz ihlalleri

Yunan makamlarının açıkladığı verilere göre Ağustos ayı ihlal sayıları şöyle:

• Yunan ulusal hava sahasında: 98 ihlal
• Atina FIR’ında: 71 ihlal
• Yılbaşından bu yana denizde: Bin 527 ihlal

28 Ağustos’ta bir Türk İHA’sının Semadirek ile Limni arasında uçtuğu bildirildi; bunun üzerine iki Yunan F-16’sının havalandığı ve İHA’nın bölgeden uzaklaştırıldığı aktarıldı.

Meis güneyinde araştırma gemisi

Eylül başında Türkiye, TÜBİTAK Marmara araştırma gemisini Meis’in güneyine gönderdi ve NAVTEX ile bilimsel araştırma yapılacağını duyurdu. Yunanistan, bölgeyi kendi kıta sahanlığı olarak kabul ettiğini belirterek karşı NAVTEX yayımladı ve gemiyi yakından takip ettiğini açıkladı.

Elektrik hattı anlaşmazlığı

Gerilimin bir diğer boyutunu, Yunanistan ile Kıbrıs’ın elektrik şebekelerini denizaltı kablosuyla bağlayacak “Great Sea Interconnector (GSI)” projesi oluşturuyor. Atina, projenin uluslararası hukuka uygun olduğunu ve Türkiye’den izin gerekmediğini savunurken, Türkiye kendi deniz yetki alanları gerekçesiyle itiraz ediyor. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, çalışmaların önümüzdeki aylarda yeniden başlayacağını ve yıl bitmeden kablo döşemenin planlandığını açıklayarak “Türkiye’nin izni ne gerekli ne de izin istenecek”, dedi.

Savunma yatırımları

Başbakan Kiryakos Miçotakis, Ege adalarındaki enerji ve turizm planlarının değiştirilmeyeceğini, kıta sahanlığı ve MEB sınırlandırması dışında bir konunun müzakere edilmeyeceğini belirterek “Topraklarımızı nasıl savunacağımız konusunda kimsenin talimatını kabul etmeyiz”, dedi.

Aynı dönemde Yunanistan, İsrail ile “Aşil Kalkanı” adı verilen ve kısa, orta ve uzun menzilli hava savunmasının yanı sıra balistik füze ve İHA tehditlerine karşı koruma sağlayacak yaklaşık 3 milyar avroluk bir savunma anlaşması imzaladı. Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, yıllık 15 bin askeri İHA üretim kapasitesine ulaşılacağını açıkladı.

Bölgesel ortaklıklar

Yunanistan, bu gelişmelerle eş zamanlı olarak Fransa, İsrail, Mısır, Kıbrıs ve ABD ile savunma ve enerji ilişkilerini güçlendirdiğini duyurdu. Eylül’de Girit’te Kıbrıs, Fransa ve İtalya’nın katılımıyla “MEDUSA 15” adlı bir tatbikat planlanıyor.

Kaynak: ANF