ÖHD’li Vedat Çağırtekin: Reform niteliğinde infaz düzenlemesi şart

Hasta tutsakların durumuna dair değerlendirmelerde bulunan ÖHD’li Vedat Çağırtekin, reform niteliğinde bir infaz düzenlemenin yapılması gerektiğini söyledi

İnsan Hakları Derneği (İHD) verilerine göre, cezaevlerinde en az bin 412 hasta tutsak bulunuyor. Bu tutsakların 335’i ağır hastayken, 230’u tek başına yaşamını idame ettiremiyor. Tutsakların 105’i ise sürekli tıbbi desteğe ihtiyaç duyuyor. Barış ve Demokratik Toplum Süreci devam ederken, hasta tutsakların durumu ise muğlaklığını koruyor. Hak ve hukuk örgütleri, süreç kapsamında tutsakların serbest bırakılmasının önemli olduğunu vurguluyor.

Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) üyesi Vedat Çağırtekin, hasta tutsakların durumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Derneklerine çok fazla başvuru olduğunu belirten Vedat Çağırtekin, başvurularda yer alan ihlalleri şöyle sıraladı:

“Koğuş ve ring araçlarının hijyenik olmadığı, havalandırmaların keyfi olarak sınırlandırıldığı gibi uygulamalar çeşitli sağlık sorunlarına sebebiyet veriyor. Çoğu zaman cezaevlerinde yeteri kadar personel olmaması sebebiyle havalandırma hakkının ya da spor hakkının kullandırılmıyor. Birçok kişi ağız içi aramaya maruz bırakılmamak için hastaneye sevk talebinde bulunmuyor. Tutsaklar, talep etmelerine rağmen zamanında revire çıkarılmıyor. Aylarca bekletiliyorlar ve ancak aylar sonra revire çıkabiliyorlar. Yine hastanelerde tutsakların yatağa kelepçelenme durumu da hasta tutsaklar açısından ciddi bir sorun teşkil ediyor. Bu uygulama insan onuruyla bağdaşan bir uygulama olmadığını söyleyebiliriz. Yemekler çok az veriliyor. Koğuş ortamının hem banyo, hem tuvalet hem de sosyal alan olarak kullanılmasından kaynaklı ciddi sağlık sorunlarına sebebiyet verdiğine yönelik başvurular alıyoruz.” 

‘Güvenlik tedbirlerini esas alıyor’

Hasta tutsaklara dair İnfaz Kanunu’na 16’ncı maddesine göre hasta kişilerin cezaevinde kalamayacağına belirten Vedat Çağırtekin, Adli Tıp Kurumu (ATK) tarafından verilen raporlara rağmen cumhuriyet savcılarına verilen “takdir yetkisi” nedeniyle uygulamada zorluklarla karşılandığını ifade etti.

İnfaz düzenlemelerinin “güvenlik tedbirleri” esas alınarak yapıldığını belirten Vedat Çağırtekin, “İnsan haklarını ve insan onurunu esas alan bir infaz hukukundan ziyade daha çok güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına yönelik infaz kanunları çıkarılıyor. Kanunun koruması gereken temel değer insan hakları ve insan onuru olması gerekirken, Türkiye’de çıkarılan infaz yasaları daha çok güvenlik tedbirlerini esas alıyor ve sadece cezanın çektirilmesine, cezanın infaz edilmesine yönelik uygulamalar içeriyor” diye belirtti.

Hasta tutsakların cezaevlerinde yaşamlarını yitirdiklerinin altını çizen Vedat Çağırtekin, tutsakların serbest bırakılmasının “acil” ve “elzem” olduğunu dile getirdi. Vedat Çağırtekin, “Ağır hasta tutsakların tahliye edilmemesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3’üncü maddesine aykırılık teşkil etmektedir” dedi.

ÖHD olarak düzenli bir şekilde Türkiye’nin birçok yerindeki cezaevlerine ziyaretler ederek tutsaklarla görüştüklerini söyleyen Vedat Çağırtekin, yaşanan ihlallerin raporlandığını, hasta tutsakların sağlık hakkına erişimine ilişkin ihlallere yönelik de hukuki başvuru yaptıklarını söyledi.

‘Toplumsal bir sorun’ 

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne değinen Vedat Çağırtekin, çerçeve yasanın ardından hasta tutsaklar için belirli infaz düzenlemelerinin yapılması gerektiğinin altını çizdi. İnfaz yasasının öncelikle insan haklarını ve insan onurunu esas alan bir yasa olması gerektiğini dile getiren Vedat Çağırtekin, şöyle devam etti:

“Reform niteliğinde bir infaz düzenlemesinin yapılması gerekmektedir. Yani uygulamanın da değişmesi gerekiyor. Reform kavramını bu sebeple kullanıyorum. Çünkü baktığımızda, yasanın uygulanmadığı bir durumda yürürlükte olmasının tek başına çok fazla bir anlamı olmaz. Dolayısıyla reform niteliğinde bir infaz hukukunun hayata geçirilmesi gerekiyor. Özellikle sağlık hakkına erişim noktasında hasta tutsaklara ilişkin düzenlemeleri içermesi gerekiyor. Yine cumhuriyet savcılarının infaz ertelemesi konusunda takdir yetkisine sahip olmasının önüne geçilmesi ve bu düzenlemenin kaldırılması gerekiyor. Aynı şekilde, infaz ertelemesinin yalnızca ATK raporlarına bağlı olmasının da önüne geçilmesi gerekiyor. Tam teşekküllü bir devlet hastanesinden ya da üniversite hastanesinden alınan sağlık raporlarının da kabul edilmesi ve buna göre hasta tutsakların tahliyelerinin önünün açılması gerekiyor. Türkiye’de hasta tutsakların durumu sadece hukuki bir sorun değil, aynı zamanda toplumsal, insani ve vicdani bir sorundur.” 

Kaynak: MA