• Ana Sayfa
  • Gizlilik politikası
  • Görüş & Analiz Gönder
  • Newsletter
Serbest Görüş
  • Haberler
    • All
    • Bilim ve Teknolji
    • Dünya
    • Ekonomi
    • Kültür - Sanat
    • Politika
    • Spor
    • Yaşam
    Festival, İran’da hapse mahkum edilen sanatçı için bildiri yayımladı: Cannes’dan Jafar Panahi’ye destek

    Festival, İran’da hapse mahkum edilen sanatçı için bildiri yayımladı: Cannes’dan Jafar Panahi’ye destek

    Java yazılımında ciddi güvenlik açığı tespit edildi

    Java yazılımında ciddi güvenlik açığı tespit edildi

    İstanbul’a ne zaman kar yağacak? 2027 İstanbul’da kar yağacak mı?

    İstanbul’a ne zaman kar yağacak? 2027 İstanbul’da kar yağacak mı?

    Voyager 1, Dünya’dan bir ışık günü uzaklığa ulaşmayı başardı

    Voyager 1, Dünya’dan bir ışık günü uzaklığa ulaşmayı başardı

    Türkiye’nin yüzde 65’lik ihtiyacını tek başına karşılıyor! Bafra Ovası’nda hasadı başladı…

    Türkiye’nin yüzde 65’lik ihtiyacını tek başına karşılıyor! Bafra Ovası’nda hasadı başladı…

    Apple hizmetlerinde kesintiler yaşanıyor

    Apple hizmetlerinde kesintiler yaşanıyor

    Trending Tags

  • İnsan Hakları
    Jandarma karakolunda işkence: İki kişi öldürüldü; biri karakol bahçesine gömüldü

    Jandarma karakolunda işkence: İki kişi öldürüldü; biri karakol bahçesine gömüldü

    DEM Partili Kamaç: Diyanet’in 19 dilli yayınında Kürtçe yok!

    DEM Partili Kamaç: Diyanet’in 19 dilli yayınında Kürtçe yok!

    ‘Mansur Yavaş her şart altında aday’

    Adliye binalarımız güzel ama adalet var mı?

    Batman’da sert müdahalede bulunan polisler hakkında soruşturma başlatıldı

    Batman’da sert müdahalede bulunan polisler hakkında soruşturma başlatıldı

    Esenyurtlular kayyıma tepkili: Hukuksuzluk ve adaletsizliktir

    Esenyurtlular kayyıma tepkili: Hukuksuzluk ve adaletsizliktir

    En Yakınındaki İsim Konuştu: Mansur Yavaş Esenyurt'taki Mitinge Neden Katılmadı?

    En Yakınındaki İsim Konuştu: Mansur Yavaş Esenyurt’taki Mitinge Neden Katılmadı?

    Trending Tags

  • 15 Temmuz
    Akın Öztürk: Başta Hulusi Akar olmak üzere 15-20 kişi konuşmazsa bu iş açığa çıkmaz

    Akın Öztürk: Başta Hulusi Akar olmak üzere 15-20 kişi konuşmazsa bu iş açığa çıkmaz

    Akın Öztürk: 15 Temmuz önlenirdi ama 2 buçuk saat refleks göstermediler

    Akın Öztürk: 15 Temmuz önlenirdi ama 2 buçuk saat refleks göstermediler

    ”15 Temmuz gazisi” nasıl yakalandı? Kabinden çıkmaya ikna edilmesi yaklaşık 20 dakika sürdü

    ”15 Temmuz gazisi” nasıl yakalandı? Kabinden çıkmaya ikna edilmesi yaklaşık 20 dakika sürdü

    Tel Aviv’de taciz şüphesiyle gözaltına alınan Türk görevli ”15 Temmuz gazisi” çıktı

    Tel Aviv’de taciz şüphesiyle gözaltına alınan Türk görevli ”15 Temmuz gazisi” çıktı

    Ertesi gün ne yapacaklardı? Ben Serhat Telli, 15 Temmuz günü yaşadığım olayları anlatmak istiyorum

    Ertesi gün ne yapacaklardı? Ben Serhat Telli, 15 Temmuz günü yaşadığım olayları anlatmak istiyorum

    15 Temmuz’u kimin yaptığı sonuçlarında gizli

    15 Temmuz’u kimin yaptığı sonuçlarında gizli

  • Kürt Meselesi
    Meral Danış Beştaş: Barıştan söz edip savaşın bütçesini büyütüyorsunuz

    Meral Danış Beştaş: Barıştan söz edip savaşın bütçesini büyütüyorsunuz

    DEM Partili Çiçek: Ortadoğu’da halkların barış koridorunu kuralım

    DEM Partili Çiçek: Ortadoğu’da halkların barış koridorunu kuralım

    Bakanlık önünde hasta tutsaklar için eylem: Tahliyeler sağlanıncaya kadar devam edecek

    Bakanlık önünde hasta tutsaklar için eylem: Tahliyeler sağlanıncaya kadar devam edecek

    Özgür Özel açıkladı: Yeni Parti İzleme Kurulu’na üye vermeyecek

    Özgür Özel açıkladı: Yeni Parti İzleme Kurulu’na üye vermeyecek

    CHP kurultay davasında karar: İmamoğlu’na ceza ve siyasi yasak

    CHP kurultay davasında karar: İmamoğlu’na ceza ve siyasi yasak

    Bakanlık önündeki eylemde hasta tutsak Evin Zapsu için açıklama: Sorumlusu Adalet Bakanlığı’dır

    Bakanlık önündeki eylemde hasta tutsak Evin Zapsu için açıklama: Sorumlusu Adalet Bakanlığı’dır

    Trending Tags

  • Görüş & Analiz
    Sonuna kadar gidecekler ama soygunu örtmek için!

    Sonuna kadar gidecekler ama soygunu örtmek için!

    Ballon d’Or’un favorisiydi, şimdi ıslıklanıyor: Vinicius’a ne oldu?

    Ballon d’Or’un favorisiydi, şimdi ıslıklanıyor: Vinicius’a ne oldu?

    Prof. Dr. Mehmet Ateş’in Kilitsiz Zindan’ı…

    Prof. Dr. Mehmet Ateş’in Kilitsiz Zindan’ı…

    Gazelle: Sürgünün görünmeyen hapishanesi

    Gazelle: Sürgünün görünmeyen hapishanesi

    Messi’nin son dansı: Arjantin’e gözyaşlarıyla veda etti

    Messi’nin son dansı: Arjantin’e gözyaşlarıyla veda etti

    Türkiye’nin sorunu Montella’dan çok daha büyük

    Türkiye’nin sorunu Montella’dan çok daha büyük

No Result
View All Result
  • Haberler
    • All
    • Bilim ve Teknolji
    • Dünya
    • Ekonomi
    • Kültür - Sanat
    • Politika
    • Spor
    • Yaşam
    Festival, İran’da hapse mahkum edilen sanatçı için bildiri yayımladı: Cannes’dan Jafar Panahi’ye destek

    Festival, İran’da hapse mahkum edilen sanatçı için bildiri yayımladı: Cannes’dan Jafar Panahi’ye destek

    Java yazılımında ciddi güvenlik açığı tespit edildi

    Java yazılımında ciddi güvenlik açığı tespit edildi

    İstanbul’a ne zaman kar yağacak? 2027 İstanbul’da kar yağacak mı?

    İstanbul’a ne zaman kar yağacak? 2027 İstanbul’da kar yağacak mı?

    Voyager 1, Dünya’dan bir ışık günü uzaklığa ulaşmayı başardı

    Voyager 1, Dünya’dan bir ışık günü uzaklığa ulaşmayı başardı

    Türkiye’nin yüzde 65’lik ihtiyacını tek başına karşılıyor! Bafra Ovası’nda hasadı başladı…

    Türkiye’nin yüzde 65’lik ihtiyacını tek başına karşılıyor! Bafra Ovası’nda hasadı başladı…

    Apple hizmetlerinde kesintiler yaşanıyor

    Apple hizmetlerinde kesintiler yaşanıyor

    Trending Tags

  • İnsan Hakları
    Jandarma karakolunda işkence: İki kişi öldürüldü; biri karakol bahçesine gömüldü

    Jandarma karakolunda işkence: İki kişi öldürüldü; biri karakol bahçesine gömüldü

    DEM Partili Kamaç: Diyanet’in 19 dilli yayınında Kürtçe yok!

    DEM Partili Kamaç: Diyanet’in 19 dilli yayınında Kürtçe yok!

    ‘Mansur Yavaş her şart altında aday’

    Adliye binalarımız güzel ama adalet var mı?

    Batman’da sert müdahalede bulunan polisler hakkında soruşturma başlatıldı

    Batman’da sert müdahalede bulunan polisler hakkında soruşturma başlatıldı

    Esenyurtlular kayyıma tepkili: Hukuksuzluk ve adaletsizliktir

    Esenyurtlular kayyıma tepkili: Hukuksuzluk ve adaletsizliktir

    En Yakınındaki İsim Konuştu: Mansur Yavaş Esenyurt'taki Mitinge Neden Katılmadı?

    En Yakınındaki İsim Konuştu: Mansur Yavaş Esenyurt’taki Mitinge Neden Katılmadı?

    Trending Tags

  • 15 Temmuz
    Akın Öztürk: Başta Hulusi Akar olmak üzere 15-20 kişi konuşmazsa bu iş açığa çıkmaz

    Akın Öztürk: Başta Hulusi Akar olmak üzere 15-20 kişi konuşmazsa bu iş açığa çıkmaz

    Akın Öztürk: 15 Temmuz önlenirdi ama 2 buçuk saat refleks göstermediler

    Akın Öztürk: 15 Temmuz önlenirdi ama 2 buçuk saat refleks göstermediler

    ”15 Temmuz gazisi” nasıl yakalandı? Kabinden çıkmaya ikna edilmesi yaklaşık 20 dakika sürdü

    ”15 Temmuz gazisi” nasıl yakalandı? Kabinden çıkmaya ikna edilmesi yaklaşık 20 dakika sürdü

    Tel Aviv’de taciz şüphesiyle gözaltına alınan Türk görevli ”15 Temmuz gazisi” çıktı

    Tel Aviv’de taciz şüphesiyle gözaltına alınan Türk görevli ”15 Temmuz gazisi” çıktı

    Ertesi gün ne yapacaklardı? Ben Serhat Telli, 15 Temmuz günü yaşadığım olayları anlatmak istiyorum

    Ertesi gün ne yapacaklardı? Ben Serhat Telli, 15 Temmuz günü yaşadığım olayları anlatmak istiyorum

    15 Temmuz’u kimin yaptığı sonuçlarında gizli

    15 Temmuz’u kimin yaptığı sonuçlarında gizli

  • Kürt Meselesi
    Meral Danış Beştaş: Barıştan söz edip savaşın bütçesini büyütüyorsunuz

    Meral Danış Beştaş: Barıştan söz edip savaşın bütçesini büyütüyorsunuz

    DEM Partili Çiçek: Ortadoğu’da halkların barış koridorunu kuralım

    DEM Partili Çiçek: Ortadoğu’da halkların barış koridorunu kuralım

    Bakanlık önünde hasta tutsaklar için eylem: Tahliyeler sağlanıncaya kadar devam edecek

    Bakanlık önünde hasta tutsaklar için eylem: Tahliyeler sağlanıncaya kadar devam edecek

    Özgür Özel açıkladı: Yeni Parti İzleme Kurulu’na üye vermeyecek

    Özgür Özel açıkladı: Yeni Parti İzleme Kurulu’na üye vermeyecek

    CHP kurultay davasında karar: İmamoğlu’na ceza ve siyasi yasak

    CHP kurultay davasında karar: İmamoğlu’na ceza ve siyasi yasak

    Bakanlık önündeki eylemde hasta tutsak Evin Zapsu için açıklama: Sorumlusu Adalet Bakanlığı’dır

    Bakanlık önündeki eylemde hasta tutsak Evin Zapsu için açıklama: Sorumlusu Adalet Bakanlığı’dır

    Trending Tags

  • Görüş & Analiz
    Sonuna kadar gidecekler ama soygunu örtmek için!

    Sonuna kadar gidecekler ama soygunu örtmek için!

    Ballon d’Or’un favorisiydi, şimdi ıslıklanıyor: Vinicius’a ne oldu?

    Ballon d’Or’un favorisiydi, şimdi ıslıklanıyor: Vinicius’a ne oldu?

    Prof. Dr. Mehmet Ateş’in Kilitsiz Zindan’ı…

    Prof. Dr. Mehmet Ateş’in Kilitsiz Zindan’ı…

    Gazelle: Sürgünün görünmeyen hapishanesi

    Gazelle: Sürgünün görünmeyen hapishanesi

    Messi’nin son dansı: Arjantin’e gözyaşlarıyla veda etti

    Messi’nin son dansı: Arjantin’e gözyaşlarıyla veda etti

    Türkiye’nin sorunu Montella’dan çok daha büyük

    Türkiye’nin sorunu Montella’dan çok daha büyük

No Result
View All Result
Serbest Görüş
No Result
View All Result
Home Görüş & Analiz

10 yıl sonra hatırladığımız 15 Temmuz

SG by SG
17 Temmuz 2026
in Görüş & Analiz
0
10 yıl sonra hatırladığımız 15 Temmuz


AV. NURULLAH ALBAYRAK | YORUM 

15 Temmuz’un onuncu yılını da geride bıraktık. Bir kez daha aynı görüntüler yayımlandı, aynı konuşmalar yapıldı, aynı sloganlar tekrarlandı. Aynı suçlamalar ve aynı kavramlar yeniden dolaşıma sokuldu.

Bir hikâye kaç defa tekrar edilirse gerçek olur?

Aslında hiçbir hikâye yalnızca tekrar edildiği için gerçek olmaz. Fakat psikoloji bize göz ardı edilemeyecek bir şey söylüyor: Bir iddia yeterince tekrar edildiğinde, insanlar onun doğruluğunu daha az sorgulamaya başlıyor.

Psikolojide buna “gerçeklik yanılsaması etkisi” deniliyor. İnsanlara aynı bilgi tekrar tekrar sunulduğunda yabancı bilgilere göre daha doğru bulma eğilimi gösteriyorlar. Bilgi değişmiyor. Delil çoğalmıyor. İddia doğrulanmıyor. Yalnızca cümle tanıdık hale geliyor.

İnsan zihni tanıdık olanı daha kolay işlediği için, bu kolaylığı doğruluk hissiyle karıştırabiliyor. Bir süre sonra “Bu doğru mu?” diye sormuyor. Onun yerine, “Ben bunu zaten biliyorum!” hissine kapılıyor. Oysa bildiği şey, bizzat incelediği ve doğruladığı bir olgu değil; tekrar tekrar duyduğu bir anlatıdan ibaret.

Bazı toplumsal hadiseleri sadece hukuki kavramlarla açıklamak yeterli olmuyor. Hukuk, insanların aynı iddialara yıllarca neden inandığını, bazı acıların sürekli hatırlanırken bazılarının neden görünmez kaldığını tek başına açıklayamaz. Bunun için psikolojinin, sosyolojinin ve kolektif hafıza çalışmalarının sunduğu kavramlardan yararlanmak gerekiyor.

Propagandanın gücü de bunlardan birisi. Bir iddianın kabul görmesi için sürekli yeni deliller sunmak yerine, aynı iddiayı ve aynı sıfatları düzenli biçimde tekrar etmek yeterli olabiliyor.

Tekrarlar önce aşinalık üretiyor. Aşinalık ise zamanla kanaate dönüşüyor. Kanaatler de yıllar içinde toplumsal hafızayı şekillendiriyor.

Hatırladığımız şey gerçekten yaşadığımız şey midir?

İnsanlar yalnızca yaşadıkları olayları hatırlamaz. O olaylar hakkında daha sonra kendilerine anlatılanları da hatırlar. Bu nedenle tarih ile kolektif hafıza aynı şey değildir.

Tarih, “Ne oldu?” sorusuna mümkün olduğunca belgeler, tanıklıklar ve farklı kaynaklar üzerinden cevap arar. Kolektif hafıza ise bir toplumun geçmişten neyi seçtiği, neyi öne çıkardığı, neyi görmediği ve yaşananlara hangi anlamı verdiğiyle ilgilidir.

Bu hafıza siyasi konuşmalarla, televizyon yayınlarıyla, gazete manşetleriyle, belgesellerle, filmlerle, okul kitaplarıyla ve anma törenleriyle şekillenir.

Sürekli gösterilen görüntüler kadar gösterilmeyen görüntüler de hafızayı belirliyor. Tekrar edilen cümleler kadar konuşulmasına izin verilmeyen sorular da toplumun geçmişi nasıl hatırlayacağını etkiliyor.

Bu nedenle aynı olayı yaşayan insanlar, yıllar sonra birbirinden tamamen farklı geçmişler hatırlayabiliyor. Çünkü yaşadıkları olay aynı olsa bile, maruz kaldıkları bilgiler aynı değil.

On yılda hangi hafıza kuruldu?

15 Temmuz denildiğinde bazı insanların aklına savaş uçakları, tanklar, köprüde yaşananlar ve hayatını kaybeden insanlar geliyor. Fakat 15 Temmuz’un ardından yaşananlar da aynı tarihin bir parçası.

Yüz binlerce kişi hakkında adli işlem yapıldı; bu işlemlerin önemli bir bölümü takipsizlik ve beraatle sonuçlandı. On binlerce insan tutuklandı. Kamu görevlileri ihraç edildi. Özel sektörde çalışanlar işlerini kaybetti. Kurumlar kapatıldı, şirketlere el konuldu, pasaportlar iptal edildi. İnsanların çalıştıkları okul, kullandıkları banka, üye oldukları dernek veya sendika, aileleri ve sosyal çevreleri suçluluk göstergesi olarak kullanıldı.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Yalçınkaya kararında sistemik hukuki sorunlar tespit etti; ardından binlerce başvuruyu ilgilendiren toplu ihlal kararları verdi. Benzer nitelikte çok sayıda başvuru ise hâlen Mahkemenin önünde bulunuyor.

Çocuklar, anne ve babalarına yöneltilen suçlamaların ekonomik, sosyal ve psikolojik sonuçlarını taşımak zorunda kaldı. Bütün bu yaşananlar da son on yılın gerçeğidir.

Fakat bu gerçekler, resmî kolektif hafızanın ne kadar parçası olabildi?

Yani insanlar, 15 Temmuz’u resmi söylemin dışındaki gerçeklerle ve sonuçlarıyla mı hatırlıyor; yoksa on yıldır sürekli tekrarlanan seçilmiş görüntüler, kavramlar ve hikâyeler üzerinden mi?

Bugün Türkiye’de 15 Temmuz’a ilişkin tek bir kolektif hafıza bulunduğunu söylemek güç. Bir kesim, yalnızca darbe gecesini ve iktidarın anlatısını hatırlıyor. Başka bir kesim ise gözaltıları, kötü muamele iddialarını, haksız tutuklulukları, ihraçları, parçalanan aileleri, zorunlu göçü ve yıllar sonra gelen beraatleri hatırlıyor.

Bir taraf için 15 Temmuz, demokrasiye sahip çıkılan gecedir. Diğer taraf için aynı tarih, hayatlarının geri dönülmez biçimde değiştiği uzun bir hukuksuzluk döneminin başlangıcıdır.

Bundan nasıl kurtulacağız?

Gerçeklik yanılsaması etkisinden ve seçici kolektif hafızadan kurtulmanın kolay bir yolu maalesef yok. Çünkü mesele yalnızca yanlış bilgiye maruz kalmak değil; yıllar içinde oluşmuş kanaatleri, kimlikleri ve duygusal aidiyetleri sorgulayabilmektir.

Yine de başlanabilecek bir yer var.

Her iddiada şu soruları sormak: Bu bilgi nereden geliyor? Bilginin kaynağı nedir? Somut delil var mı? Karşı görüşe yer verilmiş mi? Kullanılan sıfat hukuki bir tanım mı, yoksa siyasi ve duygusal bir etiket mi?

Ve belki de en önemlisi: Ben buna delilleri gördüğüm için mi inanıyorum, yoksa bunu defaatle duyduğum için mi bana doğru geliyor?

Hafızayı yeniden kurmak

10 yıl sonra ihtiyacımız olan şeylerden birisi arşivlerin açılması, farklı tanıklıkların dinlenmesi, çelişkili bilgilerin karşılaştırılması, mahkeme kararlarının tartışılması ve cevapsız soruların korkusuzca sorulmasıdır.

15 Temmuz’un nasıl mümkün hâle geldiği, hangi kurumların görevlerini yerine getirmediği ve siyasi, askerî ve idarî sorumluluk zincirinin nasıl oluştuğu bütün açıklığıyla araştırılmasıdır.

Aynı şekilde, 15 Temmuz sonrasında yüz binlerce insanın hangi kriterlerle soruşturulduğu, suçlamaların neden bireysel fiilden ilişkilere ve aidiyetlere yayıldığı, takipsizlik ve beraat alan kişilerin neden hâlâ görevlerine dönemediği ve AİHM’nin tespit ettiği sistemik sorunların neden giderilmediği de konuşulmalıdır.

Her birimiz, önümüze gelen iddiada kaynağı sormak, sıfat ile delili birbirinden ayırmak ve çoğunluğun kanaatini hakikatin yerine koymamak zorundayız. Çünkü unutmayalım ki sorgulanmayan tekrarlar önce kanaat üretir. Kanaatler zamanla hafızaya dönüşür. Sorgulanmayan hafıza ise yeni haksızlıkların zeminini hazırlar.

Biz gerçekten yaşananları mı hatırlıyoruz, yoksa on yıldır en çok tekrarlanan hikâyeyi mi?

Toplumları ayakta tutan şey, herkesin aynı hikâyeyi tekrar etmesi değildir. Asıl güvence, en çok tekrarlanan ve zihinlere kazınmış hikâyeyi bile yeni deliller, farklı tanıklıklar ve hukukun temel ilkeleri karşısında yeniden sorgulayabilme cesaretidir.

 

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

ShareTweet
Previous Post

Araştırma: Türkiye’de kahve tüketiminin yüzde 70’i evlerde gerçekleşiyor

Next Post

Diyanet, 6 ayda 89 milyar lira harcadı

Related Posts

Sonuna kadar gidecekler ama soygunu örtmek için!
Görüş & Analiz

Sonuna kadar gidecekler ama soygunu örtmek için!

10 Ekim 2026
Ballon d’Or’un favorisiydi, şimdi ıslıklanıyor: Vinicius’a ne oldu?
Görüş & Analiz

Ballon d’Or’un favorisiydi, şimdi ıslıklanıyor: Vinicius’a ne oldu?

9 Ekim 2026
Prof. Dr. Mehmet Ateş’in Kilitsiz Zindan’ı…
Görüş & Analiz

Prof. Dr. Mehmet Ateş’in Kilitsiz Zindan’ı…

8 Ekim 2026
Gazelle: Sürgünün görünmeyen hapishanesi
Görüş & Analiz

Gazelle: Sürgünün görünmeyen hapishanesi

8 Ekim 2026
Messi’nin son dansı: Arjantin’e gözyaşlarıyla veda etti
Görüş & Analiz

Messi’nin son dansı: Arjantin’e gözyaşlarıyla veda etti

7 Ekim 2026
Türkiye’nin sorunu Montella’dan çok daha büyük
Görüş & Analiz

Türkiye’nin sorunu Montella’dan çok daha büyük

6 Ekim 2026
Next Post
TR724 HABER

Diyanet, 6 ayda 89 milyar lira harcadı

  • Ana Sayfa
  • Gizlilik politikası
  • Görüş & Analiz Gönder
  • Newsletter

No Result
View All Result
  • Ana Sayfa
  • Gizlilik politikası
  • Görüş & Analiz Gönder
  • Newsletter