Elektrikte özelleştirmenin faturası: TEDAŞ zarar, şirketler kâr yazdı

Elektrik dağıtımının özel sektöre devredilmesinin ardından TEDAŞ’ın mali yapısındaki bozulma derinleşti. Kurumun biriken net zararı 2026 yılı itibarıyla 26 milyar 289 milyon TL’ye ulaştı. 2023’te 18,2 milyar TL olan geçmiş yıl zararları, üç yılda 8 milyar TL’den fazla arttı. Aynı dönemde elektrik dağıtım şirketlerine bütçeden aktarılan kaynaklar tartışmayı daha da büyüttü. Aslında tablo şu; elektrik dağıtımında gelir özel şirketlere geçerken, tahsil edilemeyen eski alacaklar ve biriken zarar kamu tarafında kaldı.

Elektrik dağıtımında “kalite, rekabet ve ucuzluk” iddiasıyla yapılan özelleştirmelerin ardından TEDAŞ’ın mali tablosu ağırlaştı. Elektrik dağıtım işinin 2013’te tamamen özel sektöre devredilmesinden sonra kamu tarafında kalan yük büyürken, kurumun biriken net zararı 2026 yılı itibarıyla 26 milyar 289 milyon 733 bin TL’ye çıktı.

Elektrik sektöründeki dağınık yapıyı ortadan kaldırmak amacıyla 1970 yılında kurulan TEDAŞ, uzun yıllar kamu adına elektrik dağıtım sisteminin merkezinde yer aldı. Ancak dağıtım bölgelerinin özel şirketlere devredilmesiyle birlikte kurumun faaliyet yapısı değişti. Özelleştirme öncesinden kaynaklanan ve devir sürecinde TEDAŞ’ta kalan alacakların önemli bölümünün yıllar içinde tahsil edilememesi, kurumun mali dengesini olumsuz etkiledi.

Elektrik dağıtım şirketlerinin özel sektöre devrinin tamamlandığı 2013 yılında TEDAŞ 4,3 milyar TL zarar açıkladı. Birgün’den Mustafa Bildircin’in haberine göre bu tarihten sonra kurum, istisnai yıllar dışında mali yapısını kalıcı biçimde toparlayamadı. Hazine’den aktarılan kaynaklarla bazı yıllarda dengelenme sağlansa da geçmiş yıl zararları büyümeyi sürdürdü.

TEDAŞ’ın “geçmiş yıl zararları” kaleminde izlenen biriken net zararı 2023 yılında 18 milyar 185 milyon 641 bin TL seviyesindeydi. Bu tutar 2026 yılı itibarıyla 26 milyar 289 milyon 733 bin TL’ye yükseldi. Böylece kurumun birikmiş zararında üç yıl içinde 8 milyar TL’nin üzerinde artış yaşandı. Kurumun dönem zararı da mali tablodaki bozulmayı gösterdi. TEDAŞ’ın net dönem zararı 2025 yılı itibarıyla 2 milyar 916 milyon TL’ye çıktı. Bu tablo, özelleştirme sonrasında elektrik dağıtım alanında kamunun üstlendiği mali yükün devam ettiğini ortaya koydu.

Öte yandan elektrik dağıtım şirketlerine bütçeden aktarılan kaynaklar da dikkat çekti. Ocak-Nisan 2026 döneminde elektrik dağıtım şirketlerine aktarılan kamu kaynağı 6,4 milyar TL olarak kayıtlara geçti. Yurttaşlar yüksek elektrik faturalarıyla karşı karşıya kalırken, dağıtım şirketlerine aktarılan kaynaklar ve TEDAŞ’ın büyüyen zararı, özelleştirme modeline ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

TEDAŞ’ın biriken zararının 26,2 milyar TL’ye çıkması, elektrik dağıtımındaki özelleştirme sürecinin yalnızca şirket kârlılığı üzerinden değil, kamuya kalan mali yük üzerinden de değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Dağıtım özel sektöre devredilirken, geçmişten gelen alacaklar ve finansal açıklar kamu kurumunun bilançosunda büyümeyi sürdürdü.

Bu tablo, elektrik faturaları, bütçe kaynakları ve kamu zararları arasındaki ilişkinin daha görünür hale gelmesi açısından kritik. Elektrikte maliyet yalnızca faturaya yansımıyor; bütçeden yapılan aktarımlar ve kamu kurumlarının biriken zararları üzerinden de yurttaşın sırtına yükleniyor.

TEDAŞ nasıl zarar ediyor? 

TEDAŞ’ın zararı, elektrik dağıtımının özel sektöre devredilmesinden sonra kurumun gelir yaratma kapasitesinin azalmasına karşın, geçmişten gelen alacak ve mali yüklerin kamu tarafında kalmasından kaynaklanıyor. Özelleştirme öncesinde oluşan ve aradan geçen yıllara rağmen tahsil edilemeyen alacaklar, kurumun bilançosunda zarar olarak büyümeyi sürdürdü. Böylece dağıtım şirketleri faaliyetlerinden gelir elde ederken, TEDAŞ geçmiş yıl zararlarıyla kamu üzerinde ağır bir mali yük haline geldi. Yani; elektrik dağıtımında gelir özel şirketlere geçerken, tahsil edilemeyen eski alacaklar ve biriken zarar kamu tarafında kaldı.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***