Demokratik İslam Kongresi’nin 3. Büyük Konferansı’nın ikinci gününde son oturumla devam etti. Oturum sonunda açıklanan sonuç bildirgesinde, Kürt meselesinin çözümünün güvenlikçi ve çatışmacı yaklaşımlarda değil; demokratik siyaset, diyalog, müzakere ve toplumsal uzlaşmada aranması gerektiği vurgulandı
Mezopotamya İslami Araştırmalar Federasyonu (MİA-FED) tarafından düzenlenen Demokratik İslam Kongresi’nin 3. Büyük Konferansı’nın ikinci gününde son oturumla devam etti. Oturum öncesi konuşan Demokratik Birlik İnisiyatifi Eşbaşkanı Mehmet Kamaç, kongrenin önemine değindi. Kamaç, İslam’ın zaten demokratik olduğunu belirterek, dinin sonradan amacından uzaklaştırıldığını belirtti. Kürt halkının varlık mücadelesini yüzyıllardır sürdüğünü söyleyen Kamaç, büyük zorluklar yaşandığını, büyük bedellerin verildiğini söyledi. Kamaç son olarak, “Demokratik İslam Kongresi’nin 3. Büyük Konferansı’nı kutluyorum. Biz ne olursa olsun birlik, birlik, birlik diyelim” diyerek konuşmasını sonlandırdı. Ardından diğer katılımcılar ve delegeler de yaptıkları konuşmalarda, barışın sağlanması için herkesin çalışma içerisinde olmasının önemine değindi.
Medine Sözleşmesi’ni hatırlattı
Müşerref Geçer’in moderatörlüğünü yaptığı oturumda ilk olarak söz alan İş Güvenliği Uzmanı Hadiye Yolcu, “Ekonomi, çevre ve bağımlılık ilişkileri, para sermaye ve kamusal sistem içinde siyasal İslam’ın konumu” başlığıyla sunum yaptı. Kur’an’ın adalet çağrısını ciddiye almak gerektiğini belirten Hadiye Yolcu, dinin doğruluğunun güçsüzlerle kurulan ilişkisine de bakılması gerektiğini söyledi. Kur’an’ın “ölçüde, tartıda hile yapanların vay haline” dediğini söyleyen Hadiye Yolcu, “Allah, ekmek, özgürlük” dedi.
Emekli Müftü Abdulbaki Erdoğmuş ise “Din ve siyaset ilişkisi” başlığında konuştu. Kürtler devlet talep edince, statü talep edince, hak ve özgürlük talep edince karşılarına ilk olarak çıkan cevabın din, İslam kardeşliği ve ümmet birliği olduğunu söyleyen Erdoğmuş, “Düne kadar ümmet birliği gibi sorunlar yaşanırken bugün de Kürtler demokrasi sorunu yaşıyor bana göre” dedi. Dine dayalı siyaset iddiasında olanlar için Resulü Ekrem’in Medine Sözleşmesi’nin önemli bir referans olarak sunulduğunu söyleyen Erdoğmuş, o dönem diğer halkların sözleşme metni etrafında birleştiğini belirtti. Medine Sözleşmesi’nin anayasa hükmü olmadığını belirten Erdoğmuş, “O günün kuralları ayrı. Bugün Müslümanlar arasında bunun ortak bir anayasa hükmü olarak görülmesini doğru düşünmüyorum” diyerek Medine Sözleşmesi’nin öneminden bahsetti.
Yazar Kadrican Mendi ise “Ortadoğu’daki iktidarlarda mezheplerin araçsallaştırılması” başlıklı oturumla konuştu. Son oturumun ardından serbest kürsü düzenlendi. Burada yapılan konuşmalarda da barış, adalet ve Medine Sözleşmesi’nin önemine işaret edildi.
Sonuç bildirgesi okundu
Konferans sonuç bildirgesinin okunmasıyla sona erdi. Sonuç bildirgesini Dilan Aydın ve Emin Ay okudu. Okunan bildirgede şunlara yer verildi:
“Demokratik İslam Kongresi’nin 3. Büyük Konferansı’nda bir araya gelen alimler, akademisyenler, aydınlar, kadınlar, gençler, kanaat önderleri ve farklı toplumsal kesimlerin temsilcileri olarak; Türkiye, Kürdistan, Ortadoğu ve dünyada yaşanan siyasal, toplumsal, kültürel ve inançsal gelişmeleri Demokratik İslam perspektifiyle kapsamlı biçimde değerlendirdik.
Konferansımız, insanlığın içinden geçtiği dönemin yalnızca ekonomik veya siyasal bir kriz dönemi olmadığını; aynı zamanda derin bir ahlaki, demokratik ve toplumsal anlam krizini ifade ettiğini tespit etmiştir. İnsanlık, bir yandan savaşların, eşitsizliklerin, yoksulluğun ve ekolojik yıkımın ağır sonuçlarıyla yüzleşirken, diğer yandan birlikte yaşamı mümkün kılan ahlaki ve demokratik değerlerin aşınmasına tanıklık etmektedir. Ortadoğu ise bu çok yönlü krizin en yoğun yaşandığı coğrafyaların başında gelmektedir. Filistin’de süren trajedi, Suriye’deki yıkım, Irak’taki istikrarsızlık, bölge halklarının maruz kaldığı savaşlar, zorunlu göçler ve derinleşen kutuplaşmalar mevcut siyasal paradigmanın çözüm üretme kapasitesini büyük ölçüde tükettiğini göstermektedir. Halkların tarihsel birikimi, kültürel çeşitliliği ve ortak yaşam potansiyeli, iktidar mücadeleleri ve hegemonik politikalar nedeniyle ağır bir baskı altındadır.
Ulus devlet modeli yapısal kriz yarattı
Konferansımız, son iki yüzyıldır bölgeye hâkim olan ulus-devlet modelinin de ciddi bir yapısal kriz yaşadığını değerlendirmektedir. Ortadoğu’nun çok kimlikli, çok kültürlü ve çok inançlı toplumsal gerçekliği, tek dil, tek kimlik ve tek kültür üzerine kurulu siyasal modellerle uyumlu değildir. Ulus-devlet sistemi, birçok yerde demokratik bütünleşme üretmek yerine inkâr, asimilasyon, dışlanma ve çatışmaları derinleştirmiştir. Bu nedenle konferansımız, ulus-devlet anlayışının mevcut biçimiyle tarihsel sınırlarına ulaştığını; halkların özgür birlikteliğini, yerel demokrasiyi, kültürel çoğulculuğu ve demokratik katılımı esas alan yeni bir siyasal ve toplumsal dönüşümün gerekli hale geldiğini vurgulamaktadır. Değişim ve dönüşüm artık bir tercih değil, toplumsal barış ve demokratik gelecek açısından tarihsel bir zorunluluktur.
Konferansımız, aynı zamanda son yüzyılda ortaya çıkan siyasal İslam deneyimlerini de kapsamlı biçimde değerlendirmiştir. Dinin iktidar mücadelelerinin ve devlet politikalarının aracı haline getirilmesi, İslam’ın özgürleştirici ve ahlaki özünü zayıflatmıştır. İnanç, devletleştiği ve iktidarın hizmetine girdiği ölçüde toplumun vicdanı olma gücünü kaybetmiştir. Oysa İslam’ın özü; adalet, merhamet, eşitlik, istişare, özgürlük ve insan onurudur. Demokratik İslam perspektifi, dini yeniden ahlaki toplumla buluşturmayı; inancı devletin ve iktidarın vesayetinden kurtararak özgürleştirmeyi hedeflemektedir. İnancın özgürleşmesi ile toplumun demokratikleşmesi birbirini tamamlayan süreçlerdir.
Kürt meselesi
Konferansımız, Kürt meselesinin de bu tarihsel ve yapısal krizlerden bağımsız ele alınamayacağını vurgulamaktadır. Kürt meselesi yalnızca güncel siyasal gelişmelerin ürünü değil; yüz yılı aşkın süredir devam eden inkâr, dışlanma, statüsüzlük ve demokratik haklardan mahrum bırakılma politikalarının sonucudur. Kürt halkının dili, kültürü, kimliği ve demokratik iradesi üzerindeki baskılar yalnızca Kürtlerin değil, Türkiye’nin ve bölgenin demokratikleşmesinin önündeki temel engellerden biridir.
İslam’ın adalet anlayışı
İslam’ın adalet anlayışı hiçbir halkın inkârını kabul etmez. Bu nedenle Kürt meselesinin çözümü güvenlikçi ve çatışmacı yaklaşımlarda değil; demokratik siyaset, diyalog, müzakere ve toplumsal uzlaşmada aranmalıdır. Anadilde eğitim hakkının tanınması, kültürel hakların güvence altına alınması, demokratik siyaset alanının genişletilmesi ve halkların eşitliği temelinde yeni bir demokratik toplumsal sözleşmenin geliştirilmesi kalıcı çözümün temel koşullarıdır.
Konferansımız, son yıllarda yeniden güç kazanan Barış ve Demokratik Toplum arayışlarını tarihsel bir fırsat olarak değerlendirmektedir. On yıllardır süren çatışmaların, güvenlikçi politikaların ve şiddet eksenli yaklaşımların çözüm üretmediği artık açık biçimde görülmektedir. Kalıcı çözüm ancak demokratik siyaset, toplumsal diyalog ve adalet temelinde geliştirilebilir. Barış yalnızca silahların susması değildir. Barış; adaletin tesisi, toplumsal yaraların sarılması, hakikatle yüzleşme, demokratik katılımın güçlendirilmesi ve ortak yaşam iradesinin yeniden inşasıdır. Bu nedenle konferansımız, barışın toplumsallaştırılmasını ve demokratik toplum perspektifiyle güçlendirilmesini hayati önemde görmektedir.
Bu çerçevede konferansımız, siyasi tutsaklar meselesinin de demokratik çözüm ve toplumsal barış perspektifiyle ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır. İnsan hakları hukukunda giderek daha fazla kabul gören umut hakkı, insanın değişim, dönüşüm ve topluma yeniden katılma imkanının bütünüyle ortadan kaldırılamayacağı anlayışına dayanmaktadır.
İslam’ın rahmet, adalet ve ıslah anlayışı da insanı yalnızca geçmişiyle mahkûm eden değil, değişim ve yenilenme kapasitesine sahip bir varlık olarak ele almaktadır. Bu nedenle umut hakkının güvence altına alınması, yalnızca bireysel bir hak değil, aynı zamanda toplumsal barışın, demokratik uzlaşının ve ortak geleceğin inşasına katkı sunacak ahlaki ve insani bir gerekliliktir.
Umut hakkı güvence altına alınmalı
Konferansımız, insan onurunu zedeleyen her türlü tecrit ve izolasyon uygulamasının son bulmasını; hukukun evrensel ilkeleri ve insan hakları standartları temelinde Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın “umut hakkı”nın güvence altına alınmasını demokratikleşme sürecinin önemli başlıklarından biri olarak değerlendirmektedir.
Konferansımız, Kürt medreselerinin tarihsel rolünü de özel olarak ele almıştır. Kürt medreseleri yüzyıllar boyunca yalnızca dini eğitim kurumları olarak değil, aynı zamanda Kürt dilinin, kültürünün, edebiyatının ve toplumsal hafızasının korunup yaşatıldığı önemli merkezler olarak işlev görmüştür. Halkın en zor dönemlerinde ilim ve irfan geleneğini sürdüren bu kurumlar, toplumsal dayanışmanın ve ahlaki yaşamın taşıyıcıları olmuştur. Bu bağlamda günümüzde ilim, irfan ve toplumsal dayanışmanın yeri olan medreselere alternatif siyasal İslam’ın güdümünde olan tarikat, cemaat, dergah gibi oluşumlar inançları tekellerine alıp sisteme entegre etmektedir. Bizler buna karşı olup inançların özgün ve özgür şekilde yaşanmasını savunuyoruz.
Melayê Cizîrî, Ehmedê Xanî ve Feqiyê Teyran gibi önemli şahsiyetlerin yetiştiği bu gelenek, Kürt halkının manevi ve kültürel mirasının temel kaynaklarından biridir. Ancak tarihsel mirası korumak kadar onu çağın ihtiyaçlarıyla buluşturmak da büyük önem taşımaktadır.
Konferansımız, Kürt medreselerinin özgür düşünceyi teşvik eden, kadınların ve gençlerin katılımına açık, sosyal bilimler, felsefe, insan hakları, demokrasi ve çağdaş bilimlerle etkileşim içinde olan bir anlayışla yeniden güçlendirilmesi gerektiğini düşünmektedir. Medreseler geçmişin muhafaza edildiği kurumlar olmanın ötesinde, geleceği kuran bilgi ve ahlak merkezleri haline gelmelidir.
Kadın özgürlüğü konferansımızın temel değerlendirme başlıklarından biri olmuştur. Kadınların dışlandığı, iradelerinin bastırıldığı ve şiddete maruz bırakıldığı bir toplumun özgürleşmesi mümkün değildir. Demokratik toplumun gelişimi kadın özgürlüğünün gelişimiyle doğrudan bağlantılıdır. Demokratik İslam anlayışı, kadınların toplumsal, siyasal, kültürel ve inançsal yaşamın bütün alanlarında eşit ve özgür biçimde yer almasını savunmaktadır.
Gençlik de toplumun geleceğini belirleyen temel dinamiklerden biridir. Günümüzde milyonlarca genç işsizlik, gelecek kaygısı, göç, yoksulluk ve umutsuzlukla karşı karşıyadır. Oysa gençler yalnızca geleceğin değil, bugünün de kurucu öznesidir. Demokratik toplumun inşası, gençliğin özgür düşüncesi, yaratıcılığı ve örgütlü katılımıyla mümkün olacaktır.
Konferansımız ayrıca mezhepçi ve milliyetçi politikaların Ortadoğu’da yarattığı tahribata dikkat çekmektedir. Hiçbir halk, mezhep veya inanç topluluğu diğerinden üstün değildir. Demokratik İslam anlayışı farklılıkları çatışma nedeni değil, ortak yaşamın zenginliği olarak görmektedir. Halkların ve inançların eşitliği, barış içinde bir gelecek için vazgeçilmezdir.
Ekolojik kriz
Ekolojik kriz de çağımızın en önemli sorunlarından biridir. Doğanın sınırsız sömürüsü yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ahlaki bir krizdir. İslam’ın insanı yeryüzünün sahibi değil emanetçisi olarak gören anlayışı, doğayla uyumlu yaşamın güçlü bir ahlaki temelini oluşturmaktadır. Bütün bu sorunlara rağmen konferansımız umudu büyütmenin tarihsel bir sorumluluk olduğuna inanmaktadır. Umut, gerçeklerden kaçmak değil; gerçeklerle yüzleşerek daha adil ve özgür bir gelecek kurma iradesidir. Ortadoğu halkları bütün acılara, savaşlara ve baskılara rağmen varlığını, kültürünü ve dayanışmasını korumayı başarmıştır.
Umut halkların ortak iradesidir
Bugün de umut vardır. Umut; halkların ortak yaşam iradesindedir. Umut; kadınların özgürlük mücadelesindedir. Umut; gençlerin değişim gücündedir. Umut; inançların ahlaki özündedir. Umut; barışın ve demokratik toplumun imkanlarındadır. Umut; halkların eşitliği ve kardeşliğindedir. Konferansımız inanmaktadır ki adaletin özgürlükle, ahlakın siyasetle, inancın demokrasiyle buluştuğu yeni bir toplumsal yaşam mümkündür. Demokratik bir Türkiye, özgür ve eşit halkların ortak yaşamı, Kürt meselesinin barışçıl çözümü ve demokratik bir Ortadoğu mümkündür. Bu inanç ve kararlılıkla; bütün halkları, inanç topluluklarını, kadınları, gençleri, alimleri, akademisyenleri, demokratik kurumları ve vicdan sahibi herkesi barışın, adaletin, özgürlüğün ve demokratik toplumun inşası için ortak sorumluluk almaya çağırıyoruz. Çünkü umut hâlâ yaşamaktadır. Ve umut, örgütlü toplumun, demokratik siyasetin, özgür inancın ve halkların ortak geleceğinin en güçlü kaynağıdır.”
Kaynak: MA
Kaynak: Yeni Yaşam Gazetesi
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
