79. Cannes Film Festivali'nden notlar: 'Sinema ve politika iç içedir...'

Son Berlin Film Festivali’nde, Wim Wenders’in polemiklere yol açan yuvarlak sözleri anımsandığında Cannes jürisinin katıldığı ilk basın toplantısında sinema ile politika arasındaki ilişkilerin gündeme gelmesi kaçınılmazdı. Jüri başkanı Güney Koreli yönetmen Park Chan-wook net bir tavır alarak “Sanat ile politikanın birbirinden ayrıştırılması gerektiğini düşünmüyorum. Birbirinin karşıtı iki kavram söz konusu değil zaten; politik düşünce ve görüşler, sanatsal bir dille ifade edildikleri oranda değer kazanırlar” diyordu. Jürinin diğer sekiz üyesi arasında görev alan İngiliz senaryo yazarı Paul Laverty ile Fildişi Sahili kökenli Fransız oyuncu Isaach de Bankolé daha köktenci bir tavırda buluştular: “Politika, halkın sorunları anlamına gelen ‘politis’ sözcüğünden türemiştir. Halkın sorunlarıyla ilgilenmeyen sinema ise sinema değildir.”

Başkan Park Chan-wook daha yumuşak bir yaklaşımla dengeyi sağlıyor: “Politik filmler, sinemanın düşmanı olarak düşünülmemelidir. Ancak sanatsal özelliği olmayan bir politik film, propaganda filmi olur. Buna karşılık, büyük bir film, politik içeriği olmasa da göz ardı edilemez.”

Daha şimdiden, bu yılın jürisinin, politik sinemaya önyargısız yaklaşmanın ötesinde, bir noktada daha sıcak bakan, hatta sempati besleyen bir tavır içinde olacağını öngörebiliriz.

Kaldı ki küresel bunalımlar nedeniyle savunma sanayisine yapılan yatırımlara öncelik verilmesi; enerji fiyatlarının yükselmesiyle birlikte ekonomik dengelerin de bozulması; kültür ve sanata genellikle kuşkuyla yaklaşan aşırı sağ akımlara birçok ülkede iktidar yollarını açmayı sürdürüyor. Fransa da bu tehlikeyle karşı karşıya kalan bir ülke. Festivalin ilk günü, “Libération” gazetesinde yer alan 600 imzalı bir bildiride, aşırı sağı destekleyen milyarder iş insanı Vincent Bolloré’nin, medya kuruluşlarından sonra, film dağıtım ve gösterim şirketi UGC’yi de ele geçirmesine karşı tepki göstererek kaygılarını dile getirenler arasında, ana seçkide yarışan Fransız yönetmen Arthur Harari ve tanınmış oyuncu Juliette Binoche da var.

AÇILIŞ GECESİ, 950 SALONDA

Mali kökenli, siyah derili Fransız oyuncu Eye Haïdara’nın yalın sunumuyla düzenlenen ve Peter Jackson’a verilen onur ödülü dahil, bir saat bile sürmeyen açılış töreni, sadece televizyon kanallarında ve internet üzerinde değil, Fransa’nın yoğun dağıtım ağı içinde yer alan 950 sinema salonunda, yani ülkenin en ücra köşelerinde bile, naklen sunuluyordu. Eşcinselliği yaşamanın zorlukları… “Altın Palmiye” heyecanının ilk katılımcısı, Japon yönetmen Koji Fukada (1980) “Nagi Notes” ile, izleyicisini küçük bir Japon şehrine, Nagi’ye davet ediyor. Heykeltıraş görümcesinin (aynı zamanda çiftliğinde inek besleyen süt üreticisi) yanına bir haftalığına, Tokyo’dan ziyarete gelen genç mimar kadın, kendi geçmişini, aile ve mesleki yaşamının anlamını sorgularken, o kasabada yaşayan insanları ve bazı çocukları da yakından gözlemleme olanağı bulur. Hem, bir büstünü yontması için poz verdiği yengesinin, hem de yakınlarındaki iki erkeğin eşcinsel tercihlerini yaşamakta nasıl zorlandıklarını görür.

Fukada, bu içsel yolculuğun değişik boyutlarını, mesafeli ve son derece yalın bir mizansenle daha da belirgin kılmayı başarıyor.

Şiirsel gerçekçiliğin etkileyici, güzel bir örneği “NagiNotes”. Toplumsal bir soruna el attığına göre de bir noktada, içtenci sinemanın politik sinemayla flört ettiği özgün bir deneme.