Bedri Baykam’ın yeni sergisi Paris’ten sonra İstanbul’da ziyarete açıldı: Kitap gibi sergi

Pablo Picasso’nun 1907 tarihli başyapıtı “Les Demoiselles d’Avignon”, gazetemizin yazarı Bedri Baykam’ın bakışı ve fırça darbeleriyle yeniden şekilleniyor. Baykam’ın ilk gösterimi Mayıs 2025’te Galerie S/Beaubourg’da (Paris) yapılan “Baykam on Picasso: Les Demoiselles Revisited” isimli yeni sergisi, Piramid Sanat’ta 5 Mayıs’a kadar ziyaret edilebilecek.

Önceki akşam Piramid Sanat’ta verilen davete Kanada Başkonsolosu Natalie Britton, Belçika Başkonsolosu Tim van Anderlecht, Küba Cumhuriyeti Başkonsolosu Raúl Ernesto Madrigal Cárdenas ve sanat dünyasından birçok isim katıldı.

BİSİKLETİN TARİHİ 

Baykam’la önceki gün Piramid Sanat’ta buluştuğumuzda, serginin fikrinin geçmişini sorduk. “Picasso 8 yaşındayken dikkatimi geçti. 12 yaşındayken ilk sunumumu yaptım. Onunla ilgili ilk resmimi de 24 yaşında çizdim. Dolayısıyla bu fikir bir günde ortaya çıkmadı” diyor. Tam bu aşamada, sergilenen küçük bir bisikletin neden burada olduğunu sorunca müthiş bir anı çıkıyor ortaya: “Babamın bana 8 yaşında aldığı bisiklet. Çok mutlu olmuştum. Sen zannediyorsun ki o bisiklet o zamandan beri bende. Hayat öyle akmadı. Ankaralı bir koleksiyonerim var, Ahmet Şahin. Bundan 6-7 yıl önce ‘Bedri Bey, Ankara’da bir müzayededen bir fotoğrafınızı aldım dedi. Fotoğrafı gösterdi, ‘Bu galiba sizin babanız’ dedi. Baktım bende olmayan bir fotoğraf.

İnanılmaz güzel fotoğraf. Babamın bana bu bisikleti hediye ettiği gün ve ben evin salonunda o bisikleti büyük bir mutlulukla deniyorum. ‘Bedri Bey bir şey daha göstereceğim’ dedi. Sonra bu bisikleti getirdi. Müthiş. Ankara’daki antikacıda o fotoğraftan o bisikleti tanımış ve bulmuş. Yani Picasso’yu ilk tanıdığım tarih ve o tarihi bugüne taşıyan bisiklet.”

Sergide konusu geçen bisiklet gibi, birçok yerleştirme bulunuyor. Paris ve İstanbul’un eski, meşhur genelevlerinden birer odanın resmedildiği tablolara birer komodin ve o tarihlerin bilinen ürünlerinden paketler, simgeler eşlik ediyor.

İlgi çekici bir yerleştirme daha var: İki sandalyenin sırt sırta verilerek açılan bir tünel. Baykam’a bunu sorunca şöyle anlatıyor: “Afrika, Avrupa, üçüncü dünya, normalde hiç ortak noktaları olmayan o dönemlerde apayrı dünyalar. Picasso, bu eserle ve hemen ertesi günden itibaren yarattığı Kübizmle bu iki görüşmeyen, konuşmayan dünyanın beyinsel dalgalarının içinden bir yol yarattı. Bir tünel yarattı. Bu tünelin anlamı, o.”

‘HAMAMA GİREN TERLER’

Sergide dikkat çeken bir alan da “hamam”. Baykam’ın 1987’de 1. İstanbul Bienali’nde Mimar Sinan’ın Haseki Sultan Hamamı’nda yaptığı mekân düzenlemesinin parçası olan “Ingres, Gérôme, Burası Benim Hamamım” adlı çalışmanın farklı bir yorumu. Küçücük hamamda sizleri takunyalar, hamam kokusu ve bir Türk, bir Fransız, bir Sırp kadının hamam konuşmaları karşılıyor. Baykam, “Hamama giren terler” diyor.

Baykam, sergide insanların 1907’ye, 1910’a, 1900’e o dönemin Paris’ine, 60’ların 70’lerin İstanbul ve Paris’ine dönmelerini istedim” diyor ve sözlerini şöyle noktalıyor: “Burada Picasso gibi bir büyük ismin Barcelona, Paris, İstanbul arasındaki bir yolculuğunda bu tanıklığı müzikle, duyularla, sesle, bilgilerle, dekorlarla yaşatmak istedim. Bu yaşayan sanat dediğim sanatı, izleyiciyi bir yalnız resimle değil, ortamla, bilgiyle, kitabıyla, kataloğuyla, duvar yazılarıyla, müziğiyle, dönemin işleriyle başka bir dünyaya, zaman içinde seyahat ettiren bir sergi olmasını istedim. Kitap gibi sergi.” Sergiye aynı zamanda, Türkçe, İngilizve ve Fransızca hazırlanan “Baykam on Picasso: Les Demoiselles Revisited” isimli bir kitap da eşlik ediyor.