Bavê Welat: Bilge, mütevazi, cesur, sakin

Yol arkadaşı Salih Müslim’i (Bavê Welat) anan İsmet Şêx Hesen, ‘Bavê Welat’ın hayatı bir maraton koşusuydu. Yorulmak bilmeyen, nefesi hiç tükenmeyen bir koşucu gibi adım adım ilerledi’ dedi

Salih Müslim’in yol arkadaşı İsmet Şêx Hesen’le uzun uzun oturup konuştuk. Çayın buğusu odanın içinde ince bir sis gibi dolaşırken, bir dava insanının, bir siyasetçinin, bir diplomatın hikayesi yavaş yavaş önümüzde açıldı. Söz her defasında 1980’li yıllara, Kobanê’nin dar sokaklarına, Rojava’nın ağır günlerine dönüyordu.

O yıllarda Bavê Welat’la (Salih Müslim) omuz omuza yürüyen, yoldaşlık eden, aynı davanın yükünü taşıyan İsmet Şêx Hesen, Bavê Welat’ın kişiliğini, yaşam serüvenini, siyasetini, mütevazılığını, halkın arasında nasıl bir lider olduğunu ve hafızasında biriktirdiği anıları, Bavê Welat’ın şehadetini ve yarım asrın yürüyüşünü bizimle paylaştı.

Şêx Hesen, Abdullah Öcalan’In fikirlerini benimseyen, bu fikirleri yaşamının merkezine koyan biri. Uzun yıllar boyunca Bavê Welat’ın en yakın mücadele arkadaşı oldu. Birlikte siyaset yaptılar, bedel ödediler ve zorluklara göğüs gerdiler. Zaman geçtikçe Şêx Hesen’in hafızasında biriken anılar, Bavê Welat’ın yaşamını, duruşunu ve davaya kattığı emeği yeniden görünür kıldı.

Her cümlesinde bir hatıra, her hatırada da bir iz vardı. İsmet Şêx Hesen, Bavê Welat’ın davasına ve mirasına sahip çıkan bir yoldaşı olarak, onun hikayesini sadece bir insanın değil; bir halkın, bir davanın, bir yolculuğun hikayesi olarak yeniden canlandırdı ve şunları paylaştı:

“1980’li yılların başıydı. Kobanê’nin tozlu sokaklarında her adımın bir hikaye taşıdığı o günlerde Bavê Welat’ı ilk kez gördüm. Sessiz ama derin bir duruşu vardı; insanın içine işleyen bir ağırbaşlılık. O zaman bile sıradan bir hayatın değil, uzun bir yolculuğun insanı olduğu belliydi.

1951’de Şêrawa’nın bir köyünde dünyaya gelmişti.  Genç yaşta Türkiye’ye gidip kimya okudu. Ardından yolu Suudi Arabistan’a düştü; Riyad’da bir petrol şirketinde memur olarak çalıştı. Dünyayı görmüş, farklı kültürlerin içinden geçmişti ama nereye giderse gitsin aklının bir köşesinde hep memleketi ve Kürtlüğü vardı.

Kobanê’ye döndüğünde şehir onu hemen tanıdı. Aşiret kültürünün belirgin olduğu bir yerde herkesin kim olduğu belliydi. Ama Bavê Welat’ın duruşu bu sınırların ötesine geçiyordu. Yurtseverliği, aydınlığı, entelektüel birikimi onu herkesin kapısını çalabileceği, herkesin sözünü dinleyebileceği bir insana dönüştürüyordu. Kobanê’de nadir rastlanan bir karakterdi hem bilge hem mütevazı hem cesur hem sakin.

‘Halkına öncülük etti’

Yurtseverlik onun için bir slogan değil, bir yaşam biçimiydi. Önce insanı; insanın değerini, insanın asaletiyle var olmasını önemserdi. Ülkesini sevmeyi bilirdi; Kürtlüğünden asla vazgeçmeyen biriydi. Bu sevdanın bedelini de önce kendi ailesiyle birlikte ödedi. Ama o bedel zamanla bir ışığa dönüştü; ailesinden başlayarak Kobanê halkına, aşiretlere, Rojava’ya ve giderek Suriye toplumunun geniş kesimlerine yayıldı.

Bavê Welat’ın hayatı bir maraton koşusuydu. Yorulmak bilmeyen, nefesi hiç tükenmeyen bir koşucu gibi adım adım ilerledi. 1980’lerden sonra Önder Abdullah Öcalan’ın başlattığı özgürlük hareketi Suriye’de filizlenmeye başladığında, biz de onunla birlikte bu yolun yolcusu olduk. Önder Apo’nun fikirlerini anlamaya, benimsemeye ve yaşatmaya çalıştık.

Bugün geriye dönüp baktığımda, Bavê Welat’ın mücadelesi sadece bir insanın hikayesi değil; bir halkın, bir coğrafyanın, bir inancın hikayesi gibi duruyor. Onun yürüdüğü yol hâlâ ardımızda bir iz bırakıyor.

‘Ailesi bir direniş ocağıydı’

Yıllar boyunca ailesini de bu mücadeleye sevk etti. Eşi Ayşe Efendi ve çocukları… Hepsi birer dava insanıydı. Yurtseverliği sadece sözle değil, yaşamıyla gösterdi. Şervan’ın YPG’de şehadete ulaşması, Azad’ın gerillaya katılması… Bu aile, Kobanê’de ve Suriye’de yurtseverliğin öncülerinden biri oldu. Bir aile değil, adeta bir direniş ocağıydılar.

Baas rejimi sürecinde de öncülük etti. Baas rejiminin her zaman zorlu baskıları vardı. Bavê Welat, geçmiş yıllarda da bir tutum sahibiydi. Suriye’de Baas rejimi tarafından 2000’li yıllarda tutuklandı ve cezaevinde yattı. Eşi Ayşe Efendi de aynı şekilde bir yıl rejimin zindanlarında kaldı.

Bavê Welat hep şunu derdi: “Kimliğin olsaydı, ülken olsaydı, kimse bizi tutuklamazdı.”

Bu yüzden mücadeleyi hiç bırakmadı. Bir taraftan rejimin baskıları sürerken, bir taraftan halkını örgütledi. Suriye rejimi döneminde on binlerce insanı mücadeleye çekti. Kobanê’de okuyan, mühendis olan, aydın olan, öğretmen olan, doktor olan bütün insanları bir araya getirip toplantılar yapardı. Kürtlerin bir toplum, bir halk, bir ulus olduğunu anlatırdı. Yıllarca çalıştı, toplantılar düzenledi ve büyük emekler verdi.

‘Bir Önderliğimiz olduğu için şanslıyız’

Bavê Welat’ın hafızamda en çok yer eden anısı, bir akşamüstü Kobanê’nin solgun ışıkları altında söylediği o cümleyle başlar. Çay bardaklarının buğusu hâlâ havada asılıydı; dışarıda rüzgar hafifçe kapıya vuruyor, içeride ise onun sesi her zamanki gibi sakin ama derinden gelen bir güç taşıyordu.

‘Biz çok şanslı bir halkız’ demişti, gözlerini uzak bir noktaya dikerek.

Sonra ağırbaşlı bir edayla eklemişti:

‘Hani dinlerde, kültürlerde bir önder olur ya… Bir devrimci çıkar, bir halkın yolunu aydınlatır. Bir ulusun yürütücü gücü olur. İşte bizim de Önder Apo’dur.’

Bu sözleri söylerken yüzünde ne abartı vardı ne de gösteriş. Sanki yılların süzgecinden geçmiş bir hakikati dile getiriyordu.

2011’den sonra Suriye’de durumlar değişince Bavê Welat, Rojava’da daha aktif çalıştı. Gerektiği yerde PYD eş başkanı oldu, gerektiği yerde Kürtlerin ve Suriye halklarının mücadelesine öncülük etti. 1990’lardan sonra birçok arkadaşı da bu davaya inandı ve geçmiş süreçlerde şehadete ulaştı: Şilan Kobanê, Osman Dadali, İsa Hiso ve yüzlercesi…

Kürtler arasında tanındı, Avrupa’da diplomatik çalışmalar yürüttü. Suriye’nin geleceğini, Kürtlerin haklarını düşündü. Kürt birliğinin sağlanması için büyük çabalar harcadı. Bu konuda en önemli rolü üstlenenlerden biri oldu.

Bavê Welat, yaşamı boyunca kendisi için bir şey yapmadı. Eşitliği savundu, Kürtlerin tarihsel mücadelesini ve değerlerini korudu. Yıllarca oturup savunmaları tercüme etti. Önder Apo’nun savunmalarını Arapça’ya çevirdi. ‘Savunmaları tercüme edelim, halkımız okusun’ derdi. Kalemiyle, entelektüel kişiliğiyle ve bilinciyle halkına da gençlere da büyük hizmetler yaptı.”

Rudaw’ın sorusuna neden yanıt vermemişti?

“2025 yıllının nisan ayında Qamişlo’da Kürt Birliği Konferansı düzenlenirken Rudaw muhabiri, Bavê Welat’a mikrofon uzattığında cevap vermemişti. Daha sonra nedenini benimle paylaştı:

‘Suriye’de her gün canlarımız direniyor; savaşçılarımız, kızlarımız, evlatlarımız cephede direnirken biz bunlara ‘öldü, öldürüldü’ diyemeyiz. O yüzden cevap vermedim’ dedi.

Daha sonra Rudaw’a çıkıp bir programa katıldığını da ekledi. Tepkisi kişilere değil, Kürt basınının dilineydi.

‘Şehadet haberi geldi’

Hayatım boyunca çok şehadet haberi aldım. Rojava’da, Suriye’de savaşın, direnişin, kaybın içinden geçtim; nice dostun, nice yoldaşın adını duydum o ağır sessizliklerde. Ama hiçbir haber, Bavê Welat’ın şehadet haberi kadar etkilenmedi.

O gün her şey sıradan başlamıştı. Sokaklarda savaşın yorgunluğu vardı ama ben bu havaya alışkındım. Birden küçük bir kız çocuğu koşarak yanıma geldi. Nefesi kesilmişti; gözlerinde hem korku hem telaş vardı.

Küçücük sesiyle, ama sanki bütün dünyanın yükünü taşıyan bir tonla söyledi:

‘Bavê Welat… şehit düştü.’

O an zaman durdu. Sesler sustu. İçimde bir şey kırıldı. Bir bardak su içtim; su boğazımdan geçerken bile acı veriyordu. Kendime gelmeye çalıştım ama içimdeki boşluk büyüyordu.

Arkadaşlarım yüzüme baktı:

‘Hasta mısın? Ne oldu?’ diye sordular.

Sözlerim boğazıma düğümlendi:

‘Bavê Welat’ın şehadet haberi geldi…’

O cümleyi söylerken bile içimde bir dağ sessizce yıkıldı. O haber beni derinden vurdu; içimde hâlâ kapanmayan bir yer bıraktı.

‘Dava devam ediyor’

Kendi kendime, ‘Artık yapabileceğim tek şey, onun davasını en layıkıyla sürdürmek’ dedim. Çünkü Bavê Welat sadece bir insan değildi; Kürdistan’ın dört parçasında tanınan, yıllarını siyasete, mücadeleye, halka adamış bir dava adamıydı. Bedel ödemekten çekinmeyen, her zorluğa göğüs geren bir yoldaştı. Bir dosttu, bir omuzdu.

Onun toplumdaki yeri, sözü, duruşu bambaşkaydı. Zorlu dönemlerde birlikte kaldık; aynı sofrayı paylaştık, aynı tehlikelerin içinden geçtik. Birlikte çalıştık ve birlikte direndik. İnsan onun için ne söylerse söylesin eksik kalır.

Bavê Welat’ın şehadeti sadece bir insanın kaybı değil; bir dönemin, bir bilincin, bir duruşun eksilmesidir. Ama aynı zamanda bize bıraktığı bir dava, bir vasiyet var ve bir mücadele tarihi var.

O günden beri o sakin, ağırbaşlı ama kararlı sesini duyarım: ‘Dava devam ediyor.’”

Haber: Enes Yıldız / ANF