ALS hastalığı nedir? ALS hastalığının belirtileri neler?

Erken teşhisin yaşam kalitesini artırmada kritik rol oynadığı ALS hastalığının belirtileri ve tedavi yöntemleri merak ediliyor. Peki, ALS hastalığı nedir? ALS hastalığının belirtileri neler? İşte ayrıntılar…

ALS HASTALIĞI NEDİR?

Amyotrofik lateral skleroz (ALS), aynı zamanda motor nöron hastalığı olarak da anılan, merkezî sinir sisteminde, omurilik ve beyin sapı adı verilen bölgede motor sinir hücrelerinin (motor nöronlar) kaybından ileri gelen bir hastalıktır. Bu hücrelerin kaybı kaslarda güçsüzlük ve erimeye (atrofi) yol açar. Ayrıca erken ya da geç hareketin birinci nöronu da hastalanır. Zihinsel fonksiyonlar ve bellek ise bozulmaz.

Kaslardaki zayıflık ellerde ya da bacaklarda, ağız-yutak bölgesinde ya da dilde başlayabilir ve sürekli ilerleyerek yayılır. Bu yayılma “bulber” alandaki kasları da tutabileceği için konuşma ve yutma güçlüğüne neden olabilir. İleri evrelerinde solunum yetersizliğine de yol açabilir. Genellikle erişkin yaşlarda (40-50) ve erkeklerde, kadınlara göre biraz daha sık görülür. Görülme sıklığı (prevalansı) 100.000 de 1-1,5 civarındadır. Daha genç ve daha ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir ve genellikle zayıf insanlarda görüldüğü dikkat çekmektedir.

ALS HASTALIĞI BELİRTİLERİ NELERDİR? 

ALS sinsice ilerleyen bir hastalık olduğu için ilk belirtiler genellikle gözden kaçabilir veya başka yorgunluklarla karıştırılabilir. Uzmanlar, vücudun farklı bölgelerinde başlayan şu değişimlere karşı dikkatli olunması gerektiğini vurgular:

Kas Seğirmeleri ve Kramplar: Özellikle kol, bacak ve dilde görülen kontrolsüz seğirmeler ilk işaretler arasındadır.

Kas Güçsüzlüğü: Eşyaları tutmakta zorlanma, sık sık ayağın takılması veya yürüme esnasında dengesizlik yaşanması.

Konuşma ve Yutkunma Bozuklukları: Kelimelerin ağızda yuvarlanması, ses tonunda değişim veya sıvı gıdaları yutarken boğulma hissi.

Kas Erimesi (Atrofi): Zamanla kas kütlesinde gözle görülür azalma ve incelme.

Duygusal Değişimler: Nedensiz ağlama veya gülme nöbetleri gibi kontrol edilemeyen duygusal tepkiler.

ALS NEDEN OLUR?

ALS hastalığının kesin nedeni tıp dünyasında hala araştırılan bir konu olsa da, vakaların büyük bir çoğunluğu (%90-95) “sporadik” yani herhangi bir aile öyküsü olmadan, tesadüfi olarak ortaya çıkar. Geri kalan %5-10’luk kesim ise genetik geçişli (ailesel) vakalardır. Uzmanlara göre; sigara kullanımı, ağır metallere maruz kalma ve yoğun fiziksel aktivite gibi çevresel faktörlerin de hastalığı tetikleyebileceği düşünülmektedir. Hastalık genellikle 40-60 yaş aralığında teşhis edilse de, her yaştan bireyde görülebilmektedir.

ALS TEŞHİSİ NASIL KONULUR?

ALS teşhisi, benzer belirtiler gösteren diğer sinir ve kas hastalıklarını elemekle başlar. Uzmanlar; EMG testiyle kaslardaki elektriksel aktiviteyi ölçer, MR  ile beyin ve omurilik yapısını inceler. Kan ve idrar testleri de ayırıcı tanıda hayati önem taşır. Erken evrede konulan teşhis, destekleyici tedavilere erken başlanmasını sağlayarak hastanın bağımsız hareket süresini uzatır.