Adalet vergide de kayıp: Zenginden sil, vatandaş ve esnaftan tahsil et

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 2025 Yılı Faaliyet Raporu’nda “uzlaşma sonuçlarına” da yer verildi. Faaliyet raporu, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve ekonomi yönetiminin zenginlerin vergisini ‘uzlaşma’ adı altında sildiğini, asıl tahsilatın küçük esnaf ve vatandaştan yapıldığını ortaya koydu.

BirGün Gazetesi’nde yer alan habere göre, merkezi uzlaşma komisyonu, vergi daireleri koordinasyon uzlaşma komisyonu ve defterdarlık (vergi daireleri dahil) uzlaşma komisyonu sonuçlarını içeren veriler şöyle:

Merkezi uzlaşma komisyonuna 35, vergi daireleri koordinasyon uzlaşma komisyonuna 858, defterdarlık uzlaşma komisyonuna 96 bin 649 başvuru yapıldı. Toplam 93 bin 406 dosyada uzlaşıldı. Uzlaşma başvurusuna konu olan vergi ziyaı cezası tutarı merkezi uzlaşma komisyonunda 2.4 milyar lira, vergi daireleri koordinasyon uzlaşma komisyonunda 890.1 milyon lira, defterdarlık uzlaşma komisyonunda ise 5.3 milyar lira oldu.

Uzlaşmaya konu olan vergi ziyaı cezası tutarı merkezi uzlaşma komisyonunda 2.2 milyar lira, vergi daireleri koordinasyon uzlaşma komisyonunda 709.4 milyon lira, defterdarlık uzlaşma komisyonunda 4.9 milyar lira olarak gerçekleşti. Uzlaşma başvurusuna konu olan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezası tutarı merkezi uzlaşma komisyonunda 14.1 milyon lira, vergi daireleri koordinasyon uzlaşma komisyonunda 130.7 milyon lira, defterdarlık uzlaşma komisyonunda ise 2.6 milyar lira oldu. Uzlaşmaya konu olan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezası tutarı da merkezi uzlaşma komisyonunda 12.9 milyon lira, vergi daireleri uzlaşma komisyonunda 114.6 milyon lira, defterdarlık uzlaşma komisyonunda ise 2.5 milyar lira olarak gerçekleşti.

MİLYARLIK TUTARLARDAN VAZGEÇİLDİ

CHP Karabük Milletvekili, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi Cevdet Akay, 2013 yılından bu yana tahsilinden vazgeçilen vergi aslı ve cezalarına dikkat çekti. Akay, 2013-2025 yılları arasında toplam 18 milyar 630 milyon 610 bin 714 TL’lik kamu alacağının tahsilinden vazgeçildiğine işaret etti. Akay, bu tutarın, 2 milyar 882 milyon 583 bin 737 TL’sinin vergi aslı, 15 milyar 748 milyon 26 bin 977 TL’sinin ise ceza tutarlarından oluştuğuna dikkat çekti.

CHP’li Akay, söz konusu büyüklüğün artık teknik bir “uzlaşma” uygulaması olarak görülemeyeceğini belirterek, “Bu tablo kamu maliyesi açısından ciddi bir tercihi ortaya koymaktadır” dedi.

2025’TE SİLİNEN VERGİDE BÜYÜK ARTIŞ

Akay, geçen yılın verilerindeki büyük artışa dikkat çekti. Sadece 2025 yılında 9 milyar 720 milyon 869 bin 774 TL cezanın uzlaşma yoluyla tahsil edilmediğine işaret etti. Bu rakamın, önceki yılların ortalamasının oldukça üzerinde olduğunu belirten Akay, “Silinen ceza tutarlarının önemli bölümünü, devletin uğradığı vergi kaybı nedeniyle kesilen vergi ziyaı cezaları oluşturdu. 2025 yılında silinen vergi ziyaı cezası 7 milyar 165 milyon 597 bin 161 TL. Bu tutar, eksik ya da hatalı beyan nedeniyle kesilen cezaların uzlaşma kapsamında tahsil edilmemesi anlamına geliyor. Vergi kaybı nedeniyle kesilen cezaların milyarlarca liralık bölümünün tahsil edilmemesi, sistemin caydırıcılığı açısından ciddi soru işaretleri doğurmaktadır” dedi.

Vergi politikalarındaki uygulamaya dikkat çeken Akay, şöyle devam etti:

“Küçük esnafın, ücretlinin borcu için tahsilat süreci eksiksiz işletilirken; büyük tutarlı borçlarda milyarlarca liralık cezaların silinmesi kamu vicdanında tartışma yaratmaktadır. Vergide adalet yalnızca söylemle değil, uygulamayla sağlanır.”