Birleşmiş Milletler (BM), İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’da Filistinlilere yönelik uzun yıllara dayanan ayrımcılık ve ayrılığın yoğunlaştığını belirterek, ülkeyi ‘apartheid sistemi’ni sona erdirmeye çağırdı.
BM İnsan Hakları Ofisi tarafından yayınlanan yeni raporda, işgal altındaki Filistin topraklarında Filistinlilere karşı uygulanan sistematik ayrımcılığın son yıllarda ciddi şekilde kötüleştiği vurgulandı. İsrail’in raporu şiddetle reddettiği bildirildi.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, yaptığı açıklamada, “Batı Şeria’da Filistinlilerin hakları sistematik olarak boğuluyor” ifadelerini kullandı. Türk, “Su temininden okula gitmeye, hastaneye koşmaya, aile ve arkadaş ziyaretine veya zeytin hasadına kadar Filistinlilerin hayatlarının her yönü, İsrail’in ayrımcı yasaları, politikaları ve uygulamalarıyla kontrol ediliyor ve kısıtlanıyor” dedi.
Türk, bu durumun “özellikle ağır bir ırkçı ayrımcılık ve ayrılık biçimi olduğunu, daha önce gördüğümüz apartheid sistemine benzediğini” belirtti. BM’ye bağlı bağımsız uzmanlar daha önce işgal altındaki Filistin topraklarındaki durumu “apartheid” olarak nitelendirmiş olsa da, bir BM insan hakları şefi bu terimi ilk kez kullandı.
İsrail’den sert tepki
İsrail’in Cenevre’deki BM Misyonu, rapordaki “ırkçı ayrımcılık” suçlamalarını “absürt ve çarpıtılmış” olarak nitelendirerek reddetti. Misyon, BM İnsan Hakları Ofisi’ni “İsrail’i karalamaya yönelik siyasi bir takıntı” ile suçladı.
Raporda, İsrail yetkililerinin Batı Şeria’da yaşayan İsrailli yerleşimcilerle Filistinlilere iki ayrı yasal sistem ve politika uyguladığı, bu durumun kritik konularda eşitsiz muamele doğurduğu belirtildi. Filistinlilerin büyük ölçekte toprak gaspına ve kaynaklara erişim engeline maruz kaldığı, evlerinden ve topraklarından mahrum bırakıldığı ifade edildi.
Yerleşimci şiddetinde artış
Rapora göre, ayrımcılık yerleşimci şiddetiyle daha da ağırlaşıyor; bu şiddet birçok durumda “İsrail güvenlik güçlerinin göz yumması, desteği veya katılımıyla” gerçekleşiyor. 1967’den beri işgal altında olan ve yaklaşık 3 milyon Filistinlinin yaşadığı Batı Şeria’da şu anda 500 binden fazla İsrailli yerleşimci bulunuyor.
Şiddet olayları son yıllarda arttı; özellikle Hamas’ın 7 Ekim 2023 saldırısının ardından başlayan Gazze soykırımıyla birlikte zirve yaptı. O tarihten bu yana Batı Şeria’da İsrail güçleri ve yerleşimciler tarafından 1000’den fazla Filistinli katledildi.
Raporda ayrıca 7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail’in “yasa dışı güç kullanımı, keyfi gözaltı ve işkenceyi” artırdığı, sivil topluma baskı, medya özgürlüğüne kısıtlamalar ve hareket özgürlüğüne ağır engeller getirildiği belirtildi. Uluslararası hukuka aykırı olan yerleşimlerin hızla genişletildiği, Filistinlilere yönelik yasa dışı öldürmelerin ise “neredeyse tam cezasızlık” ile gerçekleştiği uyarısı yapıldı.
2017 başından Eylül 2025 sonuna kadar 1500’den fazla Filistinlinin öldürülmesiyle ilgili sadece 112 soruşturma açıldığı, bunlardan yalnızca birinin mahkumiyetle sonuçlandığı kaydedildi.
BM’den Çağrı
Rapor, bu ayrımcılık ve baskının “kalıcı olması ve Filistinliler üzerindeki baskı ile hakimiyeti sürdürme amacı taşıdığı” sonucuna vararak, bunun uluslararası ırkçılık karşıtı sözleşmenin yasakladığı “ırksal ayrılık ve apartheid” ihlali olduğunu vurguladı.
BM İnsan Hakları Ofisi, İsrail’i işgal altındaki Filistin topraklarındaki “yasa dışı varlığını” sona erdirmeye, tüm yerleşimleri kaldırmaya, yerleşimcileri tahliye etmeye ve Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkına saygı göstermeye çağırdı.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***