Eşitsizliğin bu kadarı: Toplam gelirin yarısı 5 ilde toplandı

TÜİK verilerine göre il bazında GSYH’de İstanbul ilk sırada yer aldı. arım, ormancılık, balıkçılık ile diğer hizmet faaliyetleri dışındaki faaliyetlerde de ilk sırada yer alırken GSYH’den en yüksek payı alan ilk beş il, 2024 yılında toplam GSYH’nin yüzde 53’ünü oluşturdu.

Türkiye İstatisk Kurumu (TÜİK) İl Bazında Gayrisafi Yurt İçi Hasıla verilerini açıkladı. Veriler ülkedeki eşitsizliği bir kez daha gösterdi.

Başta İstanbul olmak üzere GSYH’den en büyük payı alan 5 il toplam GSYH’nin yüzde 53’ünü oluşturdu.

İL DÜZEYİNDE GSYH

Buna göre il düzeyinde cari fiyatlarla Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) hesaplamalarına göre; 2024 yılında İstanbul 13 trilyon 10 milyar 693 milyon TL ile en yüksek GSYH’ye ulaştı ve toplam GSYH’den %29,2 pay aldı. İstanbul’u, 4 trilyon 672 milyar 844 milyon TL ve %10,5 pay ile Ankara, 2 trilyon 562 milyar 758 milyon TL ve %5,7 pay ile İzmir izledi. İl düzeyinde GSYH hesaplarında son üç sırada 41 milyar 875 milyon TL ile Gümüşhane, 35 milyar 502 milyon TL ile Ardahan ve 28 milyar 137 milyon TL ile Bayburt yer aldı.

GSYH’den en yüksek payı alan ilk beş il, 2024 yılında toplam GSYH’nin %53’ünü oluşturdu. Bu iller sırasıyla İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli ve Bursa oldu.

KİŞİ BAŞINA GSYH

Kişi başına GSYH’de 2024 yılında, İstanbul 802 bin 669 TL ile ilk sırada yer aldı. İstanbul’u 788 bin 873 TL ile Kocaeli ve 788 bin 859 TL ile Ankara izledi. İl düzeyinde kişi başına GSYH hesaplamalarında, 203 bin 49 TL ile Van, 194 bin 660 TL ile Ağrı ve 188 bin 144 TL ile Şanlıurfa son üç sırada yer aldı. Kişi başına GSYH, 2024 yılında on bir ilde Türkiye ortalamasının üzerinde gerçekleşti.

FAALİYETLER

GSYH’yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde; 2024 yılında cari fiyatlarla GSYH’den en yüksek payı alan İstanbul; tarım, ormancılık, balıkçılık ile diğer hizmet faaliyetleri dışındaki faaliyetlerde de ilk sırada yer aldı. İstanbul’un bilgi ve iletişim faaliyetleri toplamından aldığı pay %64,0, finans ve sigorta faaliyetleri toplamından aldığı pay %59,3, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri toplamından aldığı pay %39,0, ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmetleri toplamından aldığı pay %39,8, inşaat sektörü toplamından aldığı pay %27,8 olarak gerçekleşti. Konya %5,6 pay ile tarım, ormancılık, balıkçılık sektöründe 81 il içinde ilk sırada yer alırken, Ankara %44,9 pay ile diğer hizmet faaliyetlerinde ilk sırada yer aldı.

İstanbul, 2024 yılında ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmetleri toplamından %39,8 pay alırken, ilin toplam GSYH’si içinde bu faaliyetin payı %33,9 olarak gerçekleşti. İstanbul’un toplam GSYH’si içinde sanayi sektörü %15,1 pay ile ikinci sırada iken mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri %7,2 pay ile üçüncü sırada yer aldı.

ZİNCİRLENMİŞ HACİM ENDEKSİ

Yıllık GSYH, zincirlenmiş hacim endeksiyle 2024 yılında bir önceki yıla göre %3,3 artarken, 46 ilde Türkiye ortalamasının üzerinde artış gerçekleşti. Bir önceki yıla göre 2024 yılında en yüksek artış gösteren ilk üç il sırasıyla %31,4 değişim oranı ile Adıyaman, %17,1 ile Bayburt ve %17,0 ile Malatya oldu. Bir önceki yıla göre en yüksek azalış gösteren üç il ise sırasıyla %2,4 ile Bilecik, %5,7 ile Kırşehir ve %7,9 değişim oranı ile Erzincan oldu.

Yıllık GSYH’nin, zincirlenmiş hacim endeksiyle bir önceki yıla göre %3,3 artışına en fazla katkı veren il %0,62 ile İstanbul oldu. İstanbul’u %0,44 ile Ankara ve %0,16 ile Hatay izledi. Yıllık GSYH büyümesine 2024 yılında negatif yönlü katkı veren illerin başında %0,017 ile Erzincan, %0,012 ile Kırşehir ve %0,011 ile Adana yer aldı.