AİHM’den kritik karar: Meslekten çıkarma başvurularında “Dijital Dönem” başlıyor

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), meslekten çıkarma kararlarına karşı yapılan başvurularda sistemin kilitlenmesini önlemek amacıyla 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek köklü usul değişikliklerini duyurdu.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2025 yılının son çeyreğinde yaşanan olağanüstü başvuru yoğunluğu nedeniyle idari işleyişinde zorunlu bir değişikliğe gitti. Mahkeme tarafından yapılan resmi açıklamada, özellikle Türkiye’deki 15 Temmuz süreci sonrası ihraçlara ilişkin Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) 2025 yılında verdiği yeni ilke kararlarının ardından, Ekim ayı itibarıyla devasa bir başvuru dalgasıyla karşılaşıldığı belirtildi.

Sistem Kilitlenmeye Karşı Korunacak

Mahkeme, bireysel başvuru hakkının etkinliğini korumak ve yargılama süreçlerinin tamamen durmasını engellemek adına “özel tedbirler” uygulama kararı aldı. 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren yapılacak başvurularda, teknik ve idari kurallara uyulmaması durumunda başvuruların usulden reddedilmesi veya işleme alınmaması riski bulunuyor.

Yeni Kurallar: QR Kod ve Elektronik Form Zorunluluğu

Yeni düzenleme ile birlikte başvuru sürecine dair getirilen temel şartlar şunlar oldu:

Özel Kapak Sayfası ve QR Kod: Her başvurunun en üstünde, AİHM’in resmi internet sitesinden indirilecek özel bir kapak sayfası bulunmak zorunda. Bilgisayar ortamında doldurulacak bu sayfa üzerinde, başvuruyu dijital sisteme otomatik olarak tanımlayacak kişiye özel bir QR kod yer alacak.

Dijital Doldurma Şartı: El yazısıyla doldurulan kapak sayfaları kabul edilmeyecek. Tüm verilerin elektronik ortamda girilmesi ve ardından çıktı alınması gerekiyor.

eComms ve E-posta Zorunluluğu: Kağıt dosya ve posta yoluyla haberleşme devri büyük oranda sona eriyor. Başvurucuların bir e-posta adresi bildirmesi ve Mahkeme’nin elektronik iletişim sistemi olan eComms’u kullanması şart koşuluyor. Mahkeme, artık posta yoluyla “başvurunuz alındı” teyidi göndermeyecek.

Avukatlara “Bireysel Hazırlık” Uyarısı

Mahkeme, bir avukatın binlerce kişi adına toplu başvuru yapması durumunda dahi, her bir müvekkil için ayrı kapak sayfası ve barkodlu resmi form hazırlanması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, Mahkeme’nin bu kategorideki başvurular hakkında bireysel bilgi taleplerine yanıt vermeyeceği, genel bilgilendirmelerin basın bildirileri aracılığıyla yapılacağı ifade edildi.

Geriye Dönük Uygulama Sinyali

Yeni kurallar 1 Ocak 2026 sonrası başvurular için zorunlu olsa da, Mahkeme bu tarihten önce yapılan başvurular için de eksiklerin giderilmesi adına “kapak sayfası” talep edebileceğini belirtti. Uzmanlar, İç Tüzük’ün 47. maddesindeki usul kurallarına titizlikle uyulması gerektiği, aksi takdirde başvuruların incelenmeksizin reddedilebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.