Fransa, İngiltere ve Almanya, İran’ın nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle Birleşmiş Milletler yaptırımlarını yeniden devreye sokacak mekanizmayı harekete geçirdi. İran; Almanya, Fransa ve İngiltere’den temsilciler ile Salı günü Cenevre’de görüşmeler gerçekleştirmişti.
AFP’nin aktardığına göre, üç ülke, BM Güvenlik Konseyi’ne gönderdikleri bildirimde İran’ın taahhütlerine “ciddi şekilde uymadığını” belirterek 2015 nükleer anlaşmasında öngörülen “snapback mekanizmasını” resmen başlattı.
Bu süreç, yaklaşık 10 yıl önce askıya alınan BM yaptırımlarının 30 gün içinde yeniden yürürlüğe girmesini öngörüyor. Anlaşmaya göre mekanizma 18 Ekim’de sona erecekti.
‘Snapback’ mekanizması nasıl işliyor?
2015’te imzalanan nükleer anlaşma (JCPOA), İran’ın uranyum faaliyetlerine sınırlama getirmesi karşılığında BM yaptırımlarının kaldırılmasını öngörüyordu. Anlaşmaya ABD, Çin, Rusya ve Avrupa ülkeleri de taraf oldu.
BM Güvenlik Konseyi’nin 2231 sayılı kararıyla onaylanan anlaşmaya, dönemin ABD Başkanı Barack Obama’nın hükümeti özel bir madde ekletti. Buna göre, taraflardan biri İran’ın yükümlülüklerini ciddi biçimde ihlal ettiğini bildirirse, yaptırımların otomatik olarak geri dönmesini sağlayan “snapback mekanizması” devreye giriyor.
Avrupalılar neden devreye soktu?
Fransa, İngiltere ve Almanya, İran’ın nükleer anlaşmayı defalarca ihlal ettiğini savunuyor. Özellikle İran’ın uranyum stokunun anlaşmada izin verilenden 40 kat fazla olduğu belirtiliyor.
Üç ülkenin dışişleri bakanları ağustosta BM’ye gönderdikleri mektupta “İran’ın taahhütlerine ciddi şekilde uymadığı” gerekçesiyle mekanizmayı tetiklemeye hazır olduklarını açıklamıştı.
E3 olarak bilinen üçlü, bu adımı özellikle ağustos ayı bitmeden atarak 30 günlük süreci ekimde BM Güvenlik Konseyi başkanlığını devralacak olan ve İran’la yakınlaşan Rusya’nın sürece müdahil olmasından önce tamamlayabilmenin yolunu açtı.
2018’de Donald Trump’ın ABD’yi anlaşmadan çekmesi sonrası İran yükümlülüklerini aşamalı olarak terk etmiş, nükleer faaliyetlerini artırmıştı. Haziran ayında İsrail ile yaşanan 12 günlük savaş da Washington’la yürütülen nükleer müzakereleri tamamen çıkmaza soktu. Tahran, IAEA denetçileriyle işbirliğini de askıya almıştı.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
