Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder), 2024 yılı Sektör Raporu’nu yayımladı. Rapora göre, elektrik dağıtım sistemini kullanan tüketici sayısı 51 milyona yaklaştı. Faturalanan elektrik tüketimi ise ilk kez 279 TWh seviyesini geçti.
Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder), başta ülke genelinde yapılan toplam yatırım tutarı, elektrik tüketim ve üretim rakamları olmak üzere trafo, hat uzunlukları, abone sayısı gibi pek çok veriyi içeren 2024 yılına ait “Elektrik Dağıtım Sektör Raporu”nu yayınladı.
Elder Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan, raporun ön sözünde yaptığı değerlendirmede, şunları söyledi:
“Artık enerji dönüşümünü ‘elektrik çağı’ olarak tanımlıyoruz. Sanayiden tarıma, binalardan ulaşım sektörüne kadar hayatın her alanında bu dönüşüm her geçen gün daha derin hissediliyor. Elektrik enerjisinin temel enerji tüketim formu haline gelmesi elektrik dağıtım şebekelerinin bu dönüşümün omurgası olması nedeniyle dağıtım şirketlerine yeni sorumluluklar yüklüyor. Elektrifikasyonun hızla yayılması, yapay zekâ, veri merkezleri, elektrikli araçlar ve ısı pompalarıyla elektrik talebini artırıyor. Dağıtık üretim, enerji depolama ve mikro şebekeler tüketicileri aynı zamanda üretici konumuna getiriyor. İklim krizinin etkileri ise daha dirençli ve esnek şebekeleri zorunlu kılıyor.“
“Türkiye genelinde elektrik dağıtım şirketlerinden toplam 52 milyar 465 milyon liralık yatırım”
Rapora göre; 2024 yılında Türkiye genelinde elektrik dağıtım şirketleri onaylı birim bedellerine göre toplam 52 milyar 465 milyon liralık yatırım gerçekleştirdi. Bu yatırımların 40 milyar 972 milyon TL’si şebeke yatırımları, 3 milyar TL’si şebeke işletim sistemleri yatırımları, 7,6 milyar TL’si yasal zorunluluk yatırımları, 822 milyon TL’si diğer yatırım harcamaları ve 37,9 milyon TL’si Ar-Ge projelerinin yaygınlaştırılması amacıyla kullanıldı. Bölgesel bazda en yüksek yatırımı 5 milyar 77 milyon TL ile Meram EDAŞ, ardından 4,5 milyar TL ile Dicle EDAŞ ve 4,2 milyar TL ile Toroslar EDAŞ gerçekleştirdi.
Rapora göre, 2024 yılı sonu itibarıyla dağıtım ve iletim seviyesinden bağlı tüketicilerin toplam elektrik tüketimi 279,04 teravatsaat (TWh) ile tarihi bir seviyeye ulaştı. Bu miktarın 207,3 TWh’si dağıtım seviyesinden, 71,74 TWh’si ise iletim seviyesinden geldi. En yüksek tüketim 36,9 TWh ile Toroslar EDAŞ bölgesinde, en düşük tüketim ise 2,65 TWh ile Vangölü EDAŞ bölgesinde gerçekleşti.
“Toplam lisanslı elektrik üretimi, yüzde 4,9 artarak 326 bin 843 GWh olarak gerçekleşti”
Serbest üretim şirketleri, EÜAŞ, işletme hakkı devri ve yap-işlet-devret santrallerinin üretimini kapsayan toplam lisanslı elektrik üretimi, geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 4,9 artarak 326 bin 843 GWh olarak gerçekleşti.
Lisanslı elektrik üretiminin kaynaklara göre dağılımına bakıldığında, doğal gaz santrallerinin payındaki gerileme sürdü. 2023 yılında lisanslı elektrik üretiminin yüzde 21,9’u doğal gaz santralleri tarafından karşılanırken 2024’te bu oran yüzde 19,9’a geriledi.
Bu dönemde ithal kömürün payı yüzde 23,3’ten yüzde 23,1’e, yerli kömürün payı yüzde 15,1’den yüzde 14,5’e, jeotermalin payı da yüzde 3,6’dan yüzde 3,4’e indi. Hidroelektriğin payı yüzde 20,5’ten yüzde 22,9’a çıkarken rüzgârın payı da yüzde 10,9’dan yüzde 11,2’ye yükseldi.
Lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf kişilerin ihtiyaç fazlası olarak sisteme verdikleri üretimi ifade eden lisanssız elektrik üretimi ise 2024’te bir önceki yıla göre yüzde 37,7 artarak 20 bin 370 GWh oldu. Lisansız elektrik üretiminde güneş enerjisinin payı yüzde 97,6’dan yüzde 98,5’e çıktı.
Türkiye genelinde elektrik dağıtım sistemini kullanan toplam tüketici sayısı, 2024’te bir önceki yıla göre yüzde 1,94 artarak 50 milyon 692 bin 800 aboneye ulaştı. En yüksek tüketici sayısına 5 milyon 506 bin ile Boğaziçi EDAŞ sahip olurken, ikinci sırada 4 milyon 656 bin ile Başkent EDAŞ, üçüncü sırada ise 4 milyon 425 bin tüketici ile Toroslar EDAŞ yer aldı.
“Türkiye genelinde toplam elektrik dağıtım hattı uzunluğu 1 milyon 491 bin kilometre olarak kaydedildi”
2024 itibarıyla Türkiye genelinde toplam elektrik dağıtım hattı uzunluğu 1 milyon 491 bin kilometre olarak kaydedildi. Bunun 1 milyon 127 bin km’si havai, 364 bin kilometresi ise yer altı hattından oluştu. En yüksek hat uzunluğuna sahip şirket Toroslar EDAŞ (157,5 bin km) olurken, onu Başkent EDAŞ (141,4 bin km) ve Meram EDAŞ (131,2 bin km) izledi.
Elektrik dağıtım şebekesindeki toplam trafo sayısı, 2024 sonunda 557 bin 438 adede, toplam trafo kapasitesi ise 218 bin 588 MVA’ya ulaştı. Trafo sayısında Dicle EDAŞ (73 bin 971 adet), Meram EDAŞ (69 bin 953 adet) ve Toroslar EDAŞ (52 bin 573 adet) bölgeleri öne çıktı. Türkiye genelinde sektörde ortalama teknik ve teknik olmayan kayıp oranı, 2023 yılına oranla yüzde 18,41’lik düşüş ile yüzde 8,99 seviyesine geriledi.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu desteğiyle 2014’ten bu yana geliştirilen AR-GE Projesi sayısı 472’ye ulaştı. Bu projeler içinde en büyük payı yüzde 19,50 (92 proje) ile malzeme teknolojisi alanı aldı. Onu yüzde 17,20 pay (81 proje) ile şebeke işletimine yönelik projeler takip etti. Şebeke işletimine yönelik teknoloji geliştirilmesi ve hizmet kalitesinin artırılmasına yönelik projeler de yüzde 9,50 (45 proje) ile üçüncü sırada yer aldı. (ANKA)
