Vietnam ile Amerika Birleşik Devletleri arasında varılan yeni ticaret anlaşması, Donald Trump’ın uygulamaya koyduğu yüksek gümrük vergilerinden birini engelledi. Ancak bu anlaşma, Washington ile Pekin arasında yeni bir gerilimi de beraberinde getirdi.
Vietnam, Çin ve Meksika’dan sonra ABD’ye en büyük dış ticaret fazlası veren üçüncü ülke konumunda. Bu nedenle Trump’ın 2 Nisan’da başlattığı “Kurtuluş Günü” tarifeleri kapsamında en yüksek gümrük vergilerinden biriyle karşı karşıya kalmıştı.
Yüzde 46 yerine 20, ama bir şartla
Trump’ın yüzde 46 oranında gümrük vergisi uygulama tehdidi, dün duyurulan yeni anlaşmayla atlatıldı. Vietnam, bunun yerine yüzde 20’lik daha düşük bir tarife ödemeyi kabul etti. Karşılığında ise ABD mallarına – özellikle otomobillere – pazarını daha fazla açmayı taahhüt etti.
Ancak anlaşmanın en tartışmalı bölümü, “transshipment” olarak bilinen uygulamayla ilgili. Buna göre, başka ülkelerden gelip Vietnam üzerinden ABD’ye gönderilen ürünlere yüzde 40 oranında ek vergi uygulanacak. ABD, Çin mallarının Vietnam’da etiket değiştirilerek kendi tarifelerinden kaçırıldığını öne sürüyor. Ancak Çin’den gelen hammadde, Vietnam’ın üretim sektörlerinin temelini oluşturuyor.
“Bu anlaşmanın merkezinde Çin var”
Ekonomi analiz şirketi Capital Economics, “Bu anlaşma, aslında büyük ölçüde yine Çin’le ilgili” yorumunu yaptı. ABD’nin bu modeli diğer Asya ülkeleriyle de kullanmaya başlaması halinde, Pekin’in bunu açık bir provokasyon olarak görebileceği vurgulandı.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning de anlaşmanın ardından yaptığı açıklamada, “Müzakereler üçüncü tarafların çıkarlarına zarar vermemeli” dedi.
Şirketler tedirgin, detaylar belirsiz
New York borsasında Vietnam’da üretim yapan spor giyim ve ekipman şirketlerinin hisseleri ilk etapta yükseldi. Ancak anlaşmanın detayları ortaya çıktıkça hisseler sert düşüş yaşadı.
Hanoi merkezli iş danışmanı Dan Martin, “Bu, doğrudan yüzde 46’lık tarifeden daha iyi bir sonuç ama yine de kutlama yapmak için erken” dedi. Martin’e göre her şey artık ABD’nin transshipment kavramını nasıl tanımlayıp uygulayacağına bağlı.
Vietnam Dışişleri Bakanlığı ise gazetecilere yaptığı açıklamada, müzakerelerin hala sürdüğünü ve detayların netleştirilmeye çalışıldığını bildirdi. Trump ise anlaşmayı kendi sosyal medya platformu Truth Social’da duyurdu.
ABD Ticaret Odası’nın Hanoi’deki yöneticisi Adam Sitkoff, “Vietnam, diğer birçok ülkenin sahip olmadığı bir kesinlik elde etti” derken, “Ancak tarifelerin ne anlama geldiğini bilmeden artı-eksi değerlendirme yapmak zor” yorumunu yaptı.
Vietnam ekonomisi baskı altında
Bloomberg Economics’in tahminlerine göre, Vietnam bu anlaşma nedeniyle ABD’ye ihracatının dörtte birini kaybedebilir. Bu da ülkenin GSYH’sinin en az yüzde 2’sine mal olabilir.
Asya merkezli hukuk ve vergi danışmanlık firması DFDL’den vergi uzmanı Jack Sheehan, Vietnam’ın artık menşe kurallarını sıkı şekilde uygulamak zorunda kalacağını söyledi.
Ancak ABD’nin transshipment tanımını nasıl yapacağına dair belirsizlik, diplomatik sonuçlar da doğurabilir. Çin daha önce kendi çıkarlarına zarar verecek anlaşmalara karşılık vereceğini duyurmuştu. Bu nedenle Vietnam için asıl risk, Çin’in olası misilleme adımlarında yatıyor.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
