Serbest Görüş Ekonomi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, yılın ikinci Enflasyon Raporu sunumunda, enflasyon tahminlerinin 2025 yıl sonu için yüzde 24, 2026 yılı için yüzde 12, 2027 için yüzde 8 olarak korunduğunu açıkladı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, ‘Enflasyon Raporu 2025-II’ sunumunu yaptı.
Karahan, Merkez Bankası’nın 2025, 2026 ve 2027 yılları için enflasyon tahminlerini değiştirmediklerini açıkladı. Karahan, 2025’te yüzde 24, 2026’da yüzde 12 ve 2027’de yüzde 8 enflasyon tahminini koruduklarını duyurdu.
Yılın ilk enflasyon sunumunda yıl sonu beklenti yükseltilmişti
Karahan, yılın ilk Enflasyon Raporu sunumunda, 2025 yıl sonu enflasyon tahmininin yüzde 21’den yüzde 24’e çıkardığını duyurmuştu. 2026 enflasyon tahmini yüzde 12 olarak korunurken; TCMB 2027 yılı için ilk kez açıkladığı enflasyon tahminini yüzde 8 olarak belirlemişti. Karahan, soru-cevap kısmında “Otopilotta değiliz. Veri odaklı gidiyoruz. Belli bir alan var ama ihtiyatlı olmak önemli” mesajını vermişti.
”Küresel büyüme üzerinde riskler arttı”
Karahan’ın konuşmasından öne çıkanlar şöyle:
”Sıkı para politikamızın sonuçlarını kademeli bir şekilde almaya devam ediyoruz. Dezenflasyon süreci kesintisiz devam ediyor. Önümüzdeki dönemde de para politikasındaki kararlı duruşumuzu sürdürerek, dezenflasyonun devamını sağlayacak şekilde hareket edeceğiz.
Küresel ticaret politikalarına dair belirsizlikler son dönemde yükseldi. Küresel büyüme üzerinde aşağı yönlü riskler artarken, enflasyonda ülkelere göre değişen etkiler söz konusu.
Küresel belirsizlikler büyüme beklentilerini olumsuz etkiledi.
Tarife adımları enflasyon beklentilerini bir miktar artırdı. Tarife adımları sonrasında piyasalarda daha fazla faiz indirimi fiyatlanıyor.
Merkez bankaları indirim süreçlerini temkinli sürdüreceklerini vurgulamaya devam ediyor.
”Anketler sanayide zayıf görünüme işaret ediyor”
Sanayi ve hizmet üretimi ilk çeyrekte arttı. Anket bazlı göstergeler sanayide daha zayıf bir görünüme işaret ediyor.
İşgücü piyasası manşet işsizlik oranının ima ettiğine kıyasla daha az sıkı.
”Talep koşullarının enflasyonu düşürücü etkisi azaldı”
İlk çeyrekte yurt içi talep ivme kaybetmekle birlikte öngörülerin üzerinde seyretti. Kartla yapılan harcamalar tüketimde ivme kaybının devamına işaret ediyor.
İlk çeyrekte talep koşullarının enflasyonu düşürücü etkisi azaldı.
Talep koşullarının yılın ikinci çeyreğinden itibaren dezenflasyonist patikayla daha uyumlu hareket edeceğini öngörüyoruz.
”Enflasyondaki düşüş süreci devam ediyor”
Talep koşullarının yılın ikinci çeyreğinden itibaren dezenflasyonist patikayla daha uyumlu hareket edeceğini öngörüyoruz.
Talep koşullarındaki gelişmelerin dezenflasyon sürecini olumsuz etkilemesi durumunda gerekli önlemleri alacağımızı tekrar vurgulamak isterim. Enflasyondaki düşüş süreci devam ediyor.
Son rapordan bu yana enflasyon öngördüğümüz tahmin aralığının altında gerçekleşti. Son üç aylık veriler ana eğilimde yatay bir seyre işaret ediyor.
”Nisan ayında enflasyon beklentilerindeki iyileşme duraksadı”
Mayıs ayı öncü verileri enflasyonda, nisan ayından daha düşük bir seyre işaret ediyor.
Hizmet enflasyonundaki düşüş belirginleşiyor. Eğitim ve kira kalemleri hizmet enflasyon grubunu yukarı çekiyor.
Mevcut veriler kur etkisinin geçmişe göre daha sınırlı olduğuna ima ediyor.
Zirai don hadisesi işlenmemiş gıda fiyatları üzerinde yukarı yönlü riskleri artırdı. Beklentiler dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam ediyor.
Nisan ayında enflasyon beklentilerindeki iyileşme duraksadı.
Enflasyon beklentilerindeki görünüm para politikasındaki sıkı duruşu korumayı gerektiriyor. Piyasa işleyişi içinde attığımız proaktif adımlar sıkı para politikası duruşunu destekledi.
”Para politikası araçlarını kararlılıkla kullanmaya devam edeceğiz”
Finansal piyasalardaki gelişmelerin enflasyon görünümü açısından risklerini değerlendirerek sıkı parasal duruşu güçlendirdik.
TL varlıklardan çıkış para piyasası fonları kaynaklı. Yatırımcıların TL’ye yönelik risk algısında toparlanma oldu. Hanehalkı YP mevduat talebi son PPK toplantısının ardından yavaşladı. Attığımız adımların katkısıyla oynaklık giderek azaldı.
Tüm para politikası araçlarını kararlılıkla kullanmaya devam edeceğiz. Finansal koşullardaki sıkılık devam ediyor.
”Dövize yönelim sınırlı oldu”
Fiyat artışları mevduat ve kredi fiyatlamalarına beklentimiz ölçüsünde yansıdı. Mayıs ayının ilk yarısına ilişkin veriler bireysel kredilerde haftalık bazda yeniden yavaşlamaya işaret ediyor. Ticari kredi artışı büyüme sınırları ile uyumlu.
KKM bakiyesindeki belirgin azalış sürüyor. Portföy tercihlerinde dövize yönelim sınırlı oldu. Sıkı para politikası duruşumuz rezervleri destekliyor.”
Soru – cevap
Sunumun ardından soru-cevap kısmına geçildi. TCMB Başkanı Fatih Karahan ile TCMB Başkan Yardımcıları Hatice Karahan ve Cevdet Akçay gelen soruları yanıtladı. Sorular ve verilen yanıtlar şöyle:
”İddiasız Merkez Bankası oksimorondur” demiştiniz. Hala her yerde misiniz? Özgür Özel temmuzda asgari ücrete ara zam yapılabileceğini söyledi, ne düşünüyorsunuz? 19 Mart sonrası TCMB enflasyonla mücadele eden tek kurum mu?
Tahmin güncellemesi son dönemde enflasyon patikasını etkileyen birkaç önemli gelişme oldu. Mart ayında kurdaki beklenenin üzerinde artış. Burada geçişkenliğin ne kadar olacağı önemli, yüzde 35-40 aralığında bir geçişkenlik olacağını değerlendirdik. Veriler bunu destekler nitelikte. Mayıs ayı verisinde de öncü veriler bunu destekliyor. Zirai don hadisesi de yukarı yönlü baskı yapıyor. Etkilenen ürünlerin neler olduğu önemli. Küresel talepte bir düşü olacağı bekleniyor. Bu da dezenflasyonist. Ciddi bir ek sıkılaşma yaptık. Bu da etkiyi güçlendirdi. İç talep bir önceki döneme göre daha zayıf olacak. Sağlık uygulama tebliği değişikliği de geldi. Bunların hepsi birbirini dengeliyor.
Ücret konusunda biz karar verici değiliz. Tavsiye de vermiyoruz. Enflasyon tahminleri de ücretlerin varsayımlarını içeriyor. Ücret konusunda söylediğimiz yüksek enflasyon erimeye destek veriyor.
Faiz kararlarını enflasyon gerçekleşmeleri beklentiler ve ana eğilimleri belirliyor. En önemli gelişme kur artışı oldu. Geçişkenliği görmek istiyoruz. Nisan ayı teyit etti, mayıs ayı öncü verileri de destekledi. Tek bir veriye bakarak öngörüde bulunmak doğru değil. Talep göstergeleri önem kazandı. Bir diğer unsur enflasyon üzerindeki riskler. Attığımız adımlar sayesinde enflasyon görünümü bozulmadı. Risklerin belirgin şekilde yukarı yönlü olduğunu görüyoruz. Yurt içi portföy tercihleri de izleniyor. İzlemeye devam edeceğiz. Para politikası araçlarını sıkılaştırıcı şekilde kullanmaya hazırız.
Reel sektör faizden şikayet ediyor, hane halkı enflasyondan şikayet ediyor. Siz bu konuda neler dersiniz?
Sıkılıkla ilgili genel değerlendirme yapmak istiyorum. Dediğimiz gibi TCMB’de şeffaf ve çift yönlü iletişim uyguluyoruz. Birçok geri bildirim alıyoruz. Tabii ki reel sektör koşullardan şikayet ediyor. Kurdan da şikayet ediyorlar. Sıkılığı değerlendirirken tek bir göstergeye bakmak doğru olmaz. Şu dönemde geçmiş enflasyon yüksek olduğu için hesaplamalar çok sağlıklı olmayabiliyor. Beklenen enflasyonda da farklılık çok. Tek bir ölçü üzerinden konuşmak doğru değil. Yıllıklandırılmış üzerinden hesaplama yapılabilir. Eninde sonunda bir faizin yeteri kadar sıkı olup olmadığını gösteren tek gelişme fiyat göstergeleridir. Tek gelişme budur. Yeterli olup olmadığını değerlendirirken makroekonomik görünüme dikkat ediyoruz.
”MB’nin görevi duruşu ayarlamaktır, bazı ölçütlere göre yeterli seviyedeyiz”
Rezervlerle ilgili maç benzetmesi yapmıştınız. 19 Mart sonrasında da satışlar oldu. İki haftada da toparlanma görüyoruz. Sizce rezervlerde minimum oran nedir?
Rezerv yeterliliği bağlamında cevap vermek isterim. Son oynaklıklarda da faydası oldu. MB’nin görevi pilot gibi duruşu ayarlamaktır. Son dalgalanmada da bunu yaptık. Bunu yeterli görüyor muyuz? Gerileme meydana geldi. Uluslararası kabul görmüş düzeyler var. Bazı ölçütlere göre yeterli seviyedeyiz. Piyasa koşulları el verdiğince rezerv birikimini artırmayı düşünüyoruz.
Fonlamada rezervlerdeki artışla TL likiditenin arttığını AOF’nin aşağı gelmeye başladığını gördük. Likiditeyi ve fonlamayı artırmayı düşünüyor musunuz?
Üst bant kullanımını nasıl kullanıyoruz? Temel araç fonlama oranı. Dönem dönem kullanabiliyoruz. Enflasyon üzerindeki riskler yukarı yönlü olursa üst bandı kullanıyoruz. Risklerin biraz daha yukarı yönlü olduğunu görüyoruz. 1 hafta vadeli repo oranına fonlama maliyetini çekmeyi düşünüyoruz. Likidite fazlası olduğu durumda da bunu yapabiliriz. Geleneksel ihale yapıyoruz.
Son günlerde gecelik faizlerin yüzde 49’dan aşağı indiğini görüyoruz. Koridorda yaptığınız sıkılaşmanın sonuna gelindi mi, tekrar politika faizine doğru gidiyor musunuz?
Faiz politikasıyla ilgili soru aslında. Burada opsiyonlarımız var. Veri odaklı gideceğiz. Gevşemenin ne kadar olacağı, ne kadar götüreceğimiz… 1 ay var PPK’ya kadar. Veri odaklı gidecek.
Enflasyondaki aşağı yönlü gelişmelerin olmadığını hesap ediyoruz. Yazılara temenni olarak koyduğunuz destek gelmezse etkiyi nasıl hesaplıyorsunuz?
Politika duruşumuzu belirlerken bütün faktörleri hesaplıyoruz. Eşgüdümün tek bir boyutu yok. Bir tanesi yönetilen yönlendirilen fiyatlar. Özellikle enerji fiyatları tarafında. Enflasyon hedefimizle tutarlı gelişmeler. Diğer boyut bütçe açıklarının seviyesi ve bağlı olarak kamu harcamalarının seviyesi. OVP’ye baktığınız bütçe açıkları ve harcamalarının GSYH’ye oranı geriliyor. Bu da bize destek olacak.
”Tedbirlerin bir kısmı tüm gelişmelere yönelik”
Dövizle ilgili 19 Mart’ta ani bir zıplama oldu. Bundan sonrası bu tür volatilitelere karşı önlemler alındı mı?
Kısaca cevap vereceğim. Genel olarak biz politika duruşumuzu belirlerken ara hedeflerle uyumlu olacak şekilde belirliyoruz. Çerçevenin çeşitli olması için sebepler var makro ihtiyati tedbirlerin bir kısmı tüm gelişmelere yönelik.
