Çiftçilerin devletten ‘yasal’ alacağı 850 milyar TL’yi buldu!

Türkiye çiftçisinin devletten ‘yasal’ alacağı 2024 yılı dahil 850 milyar TL’yi buldu. Bu arada çiftçilerin toplam kredi borcu 637 milyar TL civarında.

Tarım ve Orman Bakanlığı, önceki gün yaptığı paylaşımda, 2 milyar 298 milyon 236 bin TL tutarında tarımsal destekleme ödemesinin çiftçilerin hesaplarına aktarıldığını açıkladı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı da konuyla ilgili mesajında, “Üreticimizin emeğine destek, üretime güç olmaya devam ediyoruz. 2 milyar 298 milyon 236 bin TL destekleme ödemesini bugün çiftçilerimizin hesaplarına aktarıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Peki çiftçilerin devletten yasal olarak ne kadar ‘destek ödemesi’ alacağı var?

Devletin çiftçiye ne kadar destek ödemesi yapması gerektiği kanunla düzenlenmiş. 2006 yılında çıkarılan kanuna göre GSYH’nın en az yüzde 1’i tarıma destek için ayrılmak zorunda. Ancak bugüne kadar bu oran hiç tutturulamadı; dolayısıyla çiftçinin alacağı her geçen yıl katlanarak arttı.

Bu konuyla ilgili bugüne kadar defalarca haber yaptık.

TR724 olarak 30 Mart 2021’de konuyla ilgili yayınladığımız haberde 2021 yılı dahil çiftçinin devletten ‘yasal’ alacağının 210 milyar civarında olduğunu yazmıştık. Aylar sonra Eylül 2021’de dönemin CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, bizi teyit etmiş ve çiftçinin devletten 211 milyar TL alacağı olduğunu duyurmuştu.

Peki bugün durum ne?

Çiftçiye ne kadar destek ödemesi yapılması gerektiği kanunla düzenlenmiş. 2006 yılında çıkarılan kanuna göre GSYH’nın en az yüzde 1’i tarıma destek için ayrılmak zorunda.

2022 yılında GSYH 15 trilyon 6 milyar TL olarak açıklanmıştı. Yani kanunen çiftçiye ödenmesi gereken destek miktarı 150 milyar TL! Ancak açıklanan rakamlara göre devletin 2022’de ödediği destek miktarı 29 milyar TL civarında!

2023’e de bakalım; GSYH 26 trilyon 276 milyar TL olmuş… Dolayısıyla çiftçilere ödenecek destek miktarının da bu oranda (yüzde 75) artması lazım. Yüzde 1’ini alırsak çiftçilere geçtiğimiz yıl ödenmesi gereken yasal destek miktarı 262 milyar TL’nin bile üzerinde oluyor…

Ancak ödenen miktar yıl içindeki küçük bir artışla 63 milyar TL olmuş.

Özetlersek, çiftçiye 2022 ve 2023’de yasal olarak ödenmesi gereken destek miktarı toplam 412 milyar TL iken; ödendiği iddia edilen miktar ise 92 milyar TL! (Velev ki 100 milyar TL ödenmiş olsun!)

Sonuç olarak son iki yılda çiftçinin alacağı katlanarak artmış görünüyor. 2021 yılı itibariyle 211 milyar TL olan alacağı, 320 milyar TL’lik bir artışla 531 milyar liraya çıkmış…

Bu rakamlara 2024 yılında yapılması gereken ‘yasal’ destek ödemesi miktarı dahil değil! Bakanlığın yukarıda aktarılan resmi tablosuna göre 2024 yılının ilk dokuz ayında 72,2 milyar TL destekleme ödemesi yapılmış. Son çeyrekte tam olarak ne kadar ödeme yapıldığını bilmiyoruz ancak bütçe aşağıdaki resmi tabloda görüldüğü üzere toplam 91,5 milyar TL…

2024 yılında 91 milyar 549 milyon lira olan tarımsal destekleme bütçesi 2025’te 135 milyar liraya çıkarıldı. 2024 yılı tarımsal destek bütçesinin tamamının ödendiğini varsayalım…

Çiftçilere kanunda verilmesi belirtilen destek tutarı 2024 yılı için 411 milyar TL! Verileceği açıklanan rakam ise 91,5 milyar TL! 319,5 milyar TL eksik!

Bu rakamı 531 milyar TL olan eski alacağa eklediğinizde 850,5 milyar TL’lik bir rakama ulaşıyorsunuz…

Özetle; çiftçilerin kanuni olarak devletten toplam alacağı 2024 yılı dahil 850,5 milyar lira! Bakanlığın sitesinde yer alan bilgiye göre, ‘bakanlık kayıt sistemlerine kayıtlı tarımsal desteklerden yararlanan çiftçi sayısı 2,9 milyon.’