Bob Marley’in mirası: Müziğin ötesindeki duruş

AHMET KURUCAN | YORUM

Bob Marley’in benim gündemime girmesi bir hastalık vesilesi ile oldu. 2018 yılında Amerika’da tıp fakültesinde okuyan bir gencimiz, tanıdığım bir dostumun tırnağında gördüğü siyahlık üzerine, “Bu Bob Marley hastalığı olabilir. Siz aile doktorunuza gidin, o cildiye doktoruna yönlendirir büyük ihtimalle.” demişti. Aile doktoru ise 80’li yıllarda Hacettepe Tıp Fakültesi’nden mezun birisi. Mezuniyet sonrası Amerika’ya gelmiş, uzmanlığını almış ve açtığı ofiste insanlara hizmet veriyor. Arkadaşın tırnağını görünce o da, “Bu Bob Marley hastalığı olabilir. Sizi cildiyeye havale edeyim.” diyor.

Bir tarafta tıp fakültesinde talebe, diğer tarafta yaklaşık 30-35 yıl önce Türkiye’de tıp fakültesinden mezun doktor aynı şeyi söyleyince, “Kimmiş bu Bob Marley?” dedim. Gündemime de böyle girdi. Unutmadan hemen ifade edeyim, ‘melanoma’ adı verilen cilt kanserinden vefat etmiş Marley ve bu hastalık tıp literatüründe ‘Bob Marley Hastalığı’ diye de kullanılıyormuş.

Şimdi bir başka zemine götüreceğim sizleri; aralık ayı sonunda yapageldiğimiz kış kamplarında gençlerle muhabbet ediyoruz. Bir kaç eyalette yaptığımız bu sohbetlerde hayatın bütüncül bir şekilde ele alınmasını tavsiye ederken müzikten de bahis açıldı. Türk Sanat Müziği, Türk Halk Müziği derken Batı dünyasından da bildiğim isimleri paylaşırken Bob Marley ismini verdim. Onun ismini söylediğimde kıkır kıkır güldüler. Savaş isimli parçasından söz ettim. Gülmeleri iyice arttı. Şöyle yorumladım onların gülmelerini: “Biz biliyoruz da sen nereden biliyorsun?”

Cevabımı yukarıda verdim; ben bir hastalık vesilesi ile duydum onun adını ve ardından şarkı sözlerine baktım, okuduk ve dinledim. Jamaika asıllı Marley Jamaika’ya özgü ‘Reggae’ adı verilen ve ritmini kalp atışından aldığı söylenen bir müzik türü ile ünlenmiş bütün dünyada. Müzik dünyasında bu tür de önemlidir elbette ama beni asıl cezbeden unsur söylediği şarkıların sözleri, o sözlerle verdigi mesaj ve ideoloji oldu. Hayata 36 yaşında veda etmiş 130’un üzerinde plağı ve yüzlerce şarkısı olan Bob Marley ile alakalı detaylı bilgi almak isteyenleri google, Chat GPT ve müstakil makalelere havale ediyorum.

Bu yazıda o sohbetlerde örnek olarak verdiğim “War/Savaş”isimli parçasının sözlerini sizinle paylaşmak istiyorum. Bakalım sizlerin düşüncesi ne olacak?

“Bir ırkı üstün yapan
Ve diğerlerini
Ezik yapan felsefe
Sonunda
Ve kalıcı olarak
Sarsılana ve
Terk edilene kadar
Her yerde savaş var
Demedi deme

Bir daha
Herhangi bir milletin birinci sınıf ve ikinci sınıf vatandaşları
Bir adamın derisinin rengi
Gözlerinin renginden daha önemli olmayana kadar
Savaş var derim

Temel insan hakları
Eşit olarak herkese dağıtalana
Irk ayrımcılıgi son bulanana kadar

Savaş var

O güne kadar

Kalıcı barış hayali

Dünya vatandaşlığı

Uluslararası ahlak kuralları

Peşinden gidilecek geçici bir yanılsama olarak kalacak

Ama bu hedefe asla ulaşılamadı

Şimdi her yerde savaş var

Savaş.”

Son olarak bakın ChatGPT onun icin ne diyor: “Bob Marley, müzikteki dehasının yanı sıra, adaletsizliklere karşı duruşu, barış mesajları ve evrensel sevgi temasıyla ölümsüzleşmiş bir figürdür. Onun mirası, sadece reggae müziğini değil, aynı zamanda insanlık için daha iyi bir dünya hayalini de yaşatmaktadır.”