Hamas, Yahya Sinvar’ın öldürüldüğünü doğruladı

Hamas, lideri Yahya Sinvar’ın Gazze’nin güneyindeki bir çatışmada öldürüldüğünü doğruladı.

Örgüt adına bir video mesaj yayınlayan Halil el Hayya, Sinvar’ın ölümünün Hamas’ı güçlendireceğini savundu. Hayya, İsrail askerleri çekilene dek rehinelerin serbest bırakılmayacağını da söyledi.

Bölgeyi takip eden BBC editörleri ve uzmanlar, Sinvar’ın öldürülmesinin Hamas için büyük bir darbe olduğunu, ancak tek başına savaşın sonunu getirmeye yetmeyeceğini kaydediyor.

İsrail birlikleri, 7 Ekim saldırılarını organize etmesinden kısa süre sonra ortadan kaybolan Hamas liderini bir yıldan uzun süredir arıyordu.

61 yaşındaki Yahya Sinvar’ın zamanının büyük bölümünü Gazze Şeridi’nin altındaki tünellerde korumaları ve İsrail’den kaçırılan rehinelerin oluşturduğu “canlı kalkanla” geçirdiği iddia ediliyordu.

Rutin devriye

İsrail ordusu, konuyla ilgili açıklamasında 828. Bislamach Tugayı’ndan bir ekibin Refah’ın Tel el Sultan bölgesindeki rutin devriyesi sırasında çatışma başladığını kaydediyor.

Açıklamaya göre tespit edilen üç militandan biri İsrail askerleriyle çatışmaya girdikten sonra halen ayakta duran binalardan birine girdi.

İsrail askerleri sonrasına ait bir drone görüntüsü paylaştı. Kayıtta, yapının birinci katındaki salonda, ağır yaralı olduğu anlaşılan bir kişi içeri giren hava aracına elindeki sopayı atıyor.

İsrail ordusuna göre bu anlar sonrası yaralı kişinin bulunduğu kat tank ateşiyle bombalandı.

Bu noktada çatışmanın özel bir yanı yoktu ve askerler olay yerine 17 Ekim Perşembe sabahına kadar geri dönmedi.

Cesetler incelendiğinde birinin Hamas liderine çok benzediği fark edildi.

Ancak bubi tuzağı ihtimaline karşı cesede dokunulmadı ve bunun yerine parmağının bir kısmı alınıp, test yapılması için İsrail’e gönderildi.

İlerleyen saatlerde bölgede güvenlik önlemleri alınırken, Sinvar’ın cesedi alındı ve İsrail’e sevk edildi.

İsrail’de siyasiler sıklıkla Sinvar’ın, rehineleri canlı kalkan olarak kullandığını iddia ediyordu.

Yahya Sinvar öldürüldüğü sırada yanında rehine bulunmuyordu.

İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant, “Sinvar yenilmiş, aranıyorken ve firariyken öldü. Bir komutan gibi değil, sadece kendini düşünen biri olarak öldü. Bu tüm düşmanlarımıza açık bir mesajdır” ifadelerini kullandı.

Çatışma ve Sinvar’ın ‘etkisiz hale getirilmesi’

İsrail, ilk olarak Perşembe öğleden sonra Sinvar’ın “Gazze’de öldürülmüş olabileceği ihtimalini araştırdıklarını” duyurdu.

Duyurudan dakikalar sonra, sosyal medyada Hamas liderine çok benzeyen ve kafasında büyük bir yara bulunan bir cesedin fotoğrafları paylaşıldı.

İsrailli yetkililer “bu aşamada” öldürülen üç kişinin kimliklerinin teyit edilemediği uyarısında bulundu.

Kısa süre sonra İsrail kaynakları, BBC’ye, Sinvar’ın öldürüldüğünden “giderek emin olduklarını” söyledi.

Ölümün teyit edilmesinden önce tüm gerekli testlerin yapılması gerektiği de vurgulandı.

Bu testler uzun sürmedi. Perşembe akşam saatlerinde İsrail, testlerin tamamlandığını öldürülen kişinin Sinvar olduğunu duyurdu.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu “şeytana darbe vurulduğunu” söylemekle birlikte, İsrail’in Gazze’deki savaşının tamamlanmadığı uyarısını yaptı.

Daralan çember

Sinvar özellikle kendisini hedef alan bir operasyonda öldürülmedi.

Ancak İsrail, Sinvar’ın bulunabileceğini bölgelerde haftalardır operasyon yapıldığını belirtti.

İsrail güçleri Sinvar’ın yerini kabaca bölgenin güneyindeki Refah kenti olarak belirlemişti.

Sinvar bir yıldan uzun süredir gizleniyordu. Muhammed Deif ve İsmail Haniye gibi diğer Hamas liderlerinin öldürülmesi onun üzerindeki baskıyı da artırdı.

İsrail ordusu, son haftalarda Gazze’nin güneyindeki operasyonlarının “Yahya Sinvar’ın operasyonel hareketlerini “kısıtladığını” söyledi.

‘Sinvar’ın ölümü Hamas’a büyük darbe, ama savaşın sonu değil’

BBC Dış Haberler Editörü Jeremy Bowen’a göre Yahya Sinvar’ın öldürülmesi Hamas’ı sarsmış olsa da İsrail-Gazze savaşının sonunu getirmeyecek.

Gazze’nin Han Yunus kentinde BBC adına yerel bağımsız gazetecilere röportaj veren Filistinliler de savaşın süreceğini söyledi.

Doktor Ramadan Faris, “Bu savaş Sinvar, Haniye, [Hamas ideri Halit] Meşal veya başka bir lider ya da yetkiliye bağlı değil” dedi ve ekledi:

“Bu, hepimizin bildiği ve anladığı gibi Filistin halkını yok etme savaşı. Mesele Sinvar ya da başkasından çok daha büyük.”

Adnan Ashour ise kiminin Sinvar’ın ölümüne üzüldüğünü, kimininse bunu umursamadığını söyledi.

Ashour, “yalnızca bizim peşimizde değiller. Tüm Orta Doğu’yu istiyorlar. Lübnan, Suriye ve Yemen’e karşı savaşıyorlar… Biz ve Yahudiler arasındaki savaş 1919’dan beri yüz yılı aşkın süredir devam ediyor” diye konuştu.

Ashour, Sinvar’ın ölümüne dairse “Hamas yalnızca Sinvar değil… bir halkın davası” ifadelerini kullandı.

Jeremy Bowen, 1990’lardan bu yana birçok Hamas liderinin İsrail tarafından öldürüldüğünü, ancak her zaman yerine bir yenisinin getirildiğini söyledi.

Bowen, “İsrail Sinvar’ın ölümünü kutlarken Hamas hala rehineleri tutuyor ve savaşmayı sürdürüyor” dedi.

Sinvar’ın ölümünün ardından Gazze’yi ne bekliyor?

Uzmanlara göre Hamas lideri Yahya Sinvar’ın ölümü Gazze’de ateşkes görüşmelerini hızlandıracak bir süreci başlatabilir.

Hamas lideri Yahya Sinvar’ın ölümü Gazze savaşında bir dönüm noktası olarak görülüyor. İkinci yıla giren savaşta üst düzey kadrosunun önemli kısmını kaybeden örgüt ikinci kez lidersiz kaldı.

Uzmanlara göre, İsrail’in Hamas’la savaşında kuvvetli bir sembolik zafer olarak da görülen bu gelişme bir ateşkesin kapısını aralayabilir.

Londra merkezli düşünce kuruluşu Chatham House’dan Nomi Bar-Yaacov, Sinvar’ın ölümüyle Gazze’de bir anlaşmaya varmanın daha kolay olacağı görüşünde.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu artık İsraillilere savaşta hedeflerden birine ulaşılabildiğini söyleyebilir. Böylece olası ateşkes anlaşması ve rehinelerin serbest kalması karşılığında savaşı bitirme konusunda daha fazla hareket alanı bulabilir.

İsrail’in eski Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Giora Eiland da “Lübnan dâhil savaşı tamamen bitirme imkanı tümüyle bizim elimizde” diyor. İsrailli Channel 12 televizyonuna verdiği mülakatta Eiland, İsrail’in Sinvar’ın ölümünü “mutlaka her iki cephede de savaşı bitirmek için kullanması” gerektiğini söyledi.

Hamas’ın eski Gazze sorumlusu olan Sinvar İsrail’e göre 7 Ekim saldırısını planlayan isimdi. Sinvar, Hamas’ın önceki lideri İsmail Haniye’nin Temmuz’da İran’ın başkenti Tahran’da öldürülmesinin ardından örgütün başına geçmişti.

Rehine yakınları da Netanyahu’ya analistlerinkine benzer mesajlar gönderdi.

Aileleri temsilen açıklama yapan bir grup Sinvar’ın ölümünden duydukları memnuniyeti dile getirdi, ancak hükümetten bir anlaşma için müzakerelere ağırlık vermesini istedi.

Oğlu Hamas’ın elinde olan Einav Zangauker adlı rehine babası, “Netanyahu, rehineleri toprağa gömme. Şimdi müzakerecilere git ve yeni bir girişim başlat” diye seslendi.

Koalisyon ortakları anlaşmaya karşı

Öte yandan Netanyahu’nun savaşı bitirmek istediğine kuşkuyla yaklaşılıyor.

İsrail ordusunun son haftalarda Gazze’nin kuzeyinde operasyonlarını yoğunlaştırdığına dikkat çeken Washington merkezli düşünce kuruluşu Ortadoğu Enstitüsü (Middle East Institute) kıdemli üyesi Khaled Elgindy, Netanyahu’nun savaşı bitirmek istediğine dair çok az işaret verdiğini söylüyor.

Sinvar’ın ölümünün ardından yaptığı ilk açıklamada Netanyahu, “Savaş henüz bitmedi” diye konuştu.

Netanyahu, eğer bir ateşkes anlaşması ile savaşa son verilirse hükümetten çekilme tehdidinde bulunan aşırı sağcı iki partinin desteğiyle iktidarını sürdürüyor.

Gazze Şeridi’nin İsrailli yerleşimcilere açılmasını isteyen koalisyonun aşırı sağcı ortakları Sinvar’ın ölümünün ardından ateşkes karşıtı tutumlarını tekrarladı.

Yolsuzluk iddiaları nedeniyle yargılanan ve savaştan önce siyasi açıdan zor günler geçiren Netanyahu, geçen bir yılda cephede elde edilen her başarıda kendisine olan desteğin arttığını gördü.

Sinvar’ın yerini kim alacak?

Uzun süre Hamas’ın Gazze’deki silahlı kanadını yöneten Sinvar diğer üst düzey Hamas yetkililerinden daha sert tutumuyla biliniyordu. İsrail’le bir sonuç alınamayan müzakerelerde Hamas adına son sözü söyleme yetkisi ondaydı. Sinvar, İsrail askerinin bölgeden tamamen çekilmesi ve hapisteki Filistinli tutukluların serbest bırakılması ısrarını sürdürüyordu.

Sinvar’ın ölümünü “büyük bir darbe” olarak niteleyen Elgindy yine de “Hiç kimse vazgeçilmez değildir” diyerek bu kaybın örgütün devamlılığı açısından hayati olmayacağını savunuyor.

Son bir yılda lider kadrosunun önemli kısmını kaybeden Hamas’ın yeni bir numarasının Halil el Hayye veya Halid Meşal gibi Gazze dışından isimler olabileceği belirtiliyor.

Katar’da yaşayan El Hayye ve Meşal’in, savaşın başından beri müzakerelere arabuluculuk yapan bu ülkeden gelecek baskılara daha açık olduğu, bunun görüşmeleri hızlandırabileceği değerlendiriliyor.