1970’lerde Türkeş’in bile bilmediği ‘Bozkurt’ işareti

M. AHMET KARABAY | HABER İNCELEME

Türkiye’de insanlar refah içinde yaşatılmayınca toplum, sevineceği, mutlu olacağı başka alanlar arıyor. Sportif müsabakalarda alınan bir başarı, bu anlamda insanlara yaşadıkları sıkıntıları kısa süreliğine de olsa unutma ortamı hazırlıyor. Avrupa Futbol Şampiyonası son 16 turu maçında elde edilen başarı bunlardan oldu. Sevince gölge düşüren, Türkiye’yi galibiyete taşıyan golleri atan Merih Demiral’ın sahada sergilediği hareket oldu.

2 Temmuz Salı günü oynanan Avusturya-Türkiye çeyrek final maçı, birkaç açıdan şampiyona tarihine geçti. Türkiye Milli Takımı’nın 57’nci saniyede Avusturya kalesine attığı gol, şampiyonanın en erken golü olarak kayıtlara geçti. İkinci kayda geçen ise bir futbolcunun sevincini paylaşırken bir siyasi partinin sembolünü sergilemesiydi.

Milli Takım’ın gollerini atan Merih Demiral, ilk golden sonra iki elini havaya kaldırarak ‘Bozkurt’ işareti yaptı. Merih, maçtan sonra bir soru üzerine, bu hareketi boş bulunup yapmadığını, bilinçli olarak ‘Bozkurt’ işaretini gösterdiğini söyledi. Üstelik bunu yaptığı için de mutlu olduğunu dile getirdi.

Benim futbolla pek ilgim yok. Futbol tutkunu olduğunu bildiğim birkaç arkadaşıma, “Merih’in Ülkücü olduğunu biliyor muydun?” diye sordum. O hareketi yapmasına kadar, benimsediği fikri bilen çıkmadı.

Suudi Profesyonel Ligi ekiplerinden El-Ehli takımında oynayan Merih’in bu hareketi yapmasından sonra sosyal medya yankılandı. Kimi 2 Temmuz 1993 Sivas Madımak Oteli’nde Türkiye’nin aydınlarının yakılarak öldürüldüğü bir günün yıldönümünde böyle bir hareketin affedilemeyeceğini söyledi. Ben Merih’in öyle ince düşünecek bir birikime sahip olduğunu sanmıyorum. Ancak yapılan hareketin yakışıksız olduğu konusunda hemfikirim. El ile ‘Bozkurt’ yapma bu topraklar için daha dün denecek kadar yeni. Bu hareketin nasıl ithal edildiğinin hikayesini anlatayım size…

Alparslan Türkeş’in siyaset sahnesine parti lideri olarak çıktığı dönemde ‘Bozkurt’ işaretinden haberi yoktu; ta ki Sovyetler Birliği yıkılıp bağımsızlığını ilan ettikten sonra Azerbaycan’a gidene kadar. Türkeş, 3 Mayıs 1992’de Bakü’deki Azatlık Meydanı’nı dolduranların karşısına Azerbaycan Cumhurbaşkanı Ebülfez Elçibey ile birlikte çıktı. Yüzbinlerce kişi çılgınca haykırıyor, işaret parmağı ile serçe parmağını ileri uzatıp elin baş parmağını orta ve yüzük parmak ile birleştirilerek bir hareket yapıyordu.

Türkeş, Elçibey ile arasında duran, bağımsızlık hareketinin kadın lideri Prof. Dr. Hanım Halilova’ya, yapılan el hareketinin anlamını sordu. El hareketini önce Heavy Metalcilerin el işaretine benzetti ise de Halilova, meydandakilerin yaptığının bir Türk geleneği olan ‘Bozkurt’ işareti olduğunu söyledi. Sonra da Türkeş’e el ile ‘Bozkurt’ işaretinin nasıl yapıldığını gösterdi.

Türkeş, Azerbaycan ziyaretini tamamladıktan sonra Türkiye’ye döndüğünde bu işareti MHP’nin simgesi haline geldi. O tarihte iki eli havada birleştirmek ANAP’ın hareketi, sağ elin baş parmağını açık ve dik tutup öteki dört parmağı kapatmak nasıl Refah Partisi’nin sembolü ise ‘Bozkurt’ işareti de MHP’nin sembolü oldu.

MERİH DEMİRAL’IN YAPTIĞI BİR SİYASİ HAREKET

Merih Demiral, ‘Bozkurt’ işaretinin nasıl MHP’nin sembolü haline geldiğinin tarihçesini bile bildiğini sanmıyorum. Ağabeyleri öyle yaptığı için kendisi de o hareketi yapıyor olmalı. Ağabeyleri bunun Türklüğün sembolü olduğunu söyledikleri için de ona inanmış olmalı.

Alparslan Türkeş bu ülkede Türklüğü temsil etmedi. Tıpkı aynı dönem siyaset yapan Necmettin Erbakan’ın İslam’ı temsil etmemesi gibi. Her iki lider de Türkleri ve Müslümanları temsil ettiklerini söyleseler de siyasi tablo hep bunun doğru olmadığını ortaya koydu. Türkeş’in oyları sağlığında MHP hiçbir zaman yüzde 10 barajını aşamadı. RP ise yüzde 25’in üzerine çıkamadı. Bu ülkede Türk nüfusu yüzde 8’in, Müslüman nüfus da yüzde 25’in hayli üzerindeydi.

ATATÜRK DÖNEMİNE SIĞINANLAR

Atatürk, Kurtuluş Savaşı sonrasında kuruluşuna liderlik ettiği Türkiye Cumhuriyeti’ne bir de tarih oluşturmak istedi. Bundan dolayı harf devrimi öncesinde 1927’de ilk çıkarılan 5 TL’lik Türkiye Cumhuriyeti banknotları üzerinde ‘Bozkurt’ figürü konuldu.

Dahası, aynı dönemde CHP’nin altı oku da ‘Bozkurt’lu oldu. Ancak Atatürk döneminde kullanılan her figür bugün ortak değer değil. Tıpkı ‘altı ok’un bu toplumun ortak değeri olmadığı gibi ‘Bozkurt’ da bu toplumun ortak değeri olmaktan çok bir siyasi partinin kendini ifade etme sembolüdür.

Esas itibariyle ülkeye ait olsa bile bir değerin, simgenin herhangi bir parti tarafından ele geçirilip anlamlarının farklılandırılması üzüntü verici bir durum. Maalesef masum barış işareti bile bizde ele geçirilip anlamı kaydırılan figürlerden biri haline geldi.

AVUSTURYA’DA YASAKLANDI

Bozkurt işareti, Avusturya’da 1 Mart 2019’dan bu yana resmen yasaklanmış durumda. Almanya’da ise Ülkücü Hareketi, Anayasayı Koruma Teşkilatı (BfV) tarafından “Almanya’daki Türk aşırı sağı” olarak tanımlanıyor. Ülkücü Hareket, BfV tarafından izleniyor. Ancak, ‘Bozkurt’ selamı Avusturya’daki gibi yasak değil.

Almanya ise Türkiye maçı öncesinde bir grup Avusturya taraftarının attığı “Almanya Almanlarındır, yabancılar dışarı” sloganı ile ilgili olarak soruşturma açtı.

UEFA, bozkurt selamı veren Merih Demiral hakkında disiplin soruşturması başlattı. Soruşturmanın sonucunun ne olacağı bilinmiyor. UEFA’nın soruşturma başlatmasının nedeni, “aşırı sağ bir hareketin sahada sergilenmesi” olduğu belirtiliyor. Merih’in şampiyonadan atılmasının gündemde olduğu belirtiliyor.

Merih’in hangi siyasi partiye ait olduğu kimseyi ilgilendirmez. Üzücü olan tarafı, bütün milletin ortak değeri olan Milli Takım’ın bir organizasyonunda bunu yapmış olması.

DIŞİŞLERİ AÇIKLAMASI FACİA

Dışişleri Bakanlığı, UEFA’nın Merih Demiral hakkında soruşturma başlatmış olmasıyla ilgili bir açıklama yaptı. Dışişleri açıklamasında, UEFA kınanmak yerine Almanya kınandı ve “Bozkurt işareti Almanya’da yasaklı bir simge değil” denildi.

Milli Takım’ın aldığı sonuçtan sevindik, gururlandık. Ancak, beyni insan sevgisi yerine ideoloji ile yıkanmış bir oyuncunun yaptığı hareket, mutluluğa gölge düşürdü. Dahası, mutluluktan bile sorun üretmeyi başardık.