İNCELEME | İpin uçu kaçtı; çiftçinin devletten ‘yasal’ alacağı 500 milyar TL’yi geçti!

Türkiye çiftçisi boç batağında ve haciz kıskacında çırpınırken, devletin çiftçisine borcu da her yıl katlanarak artıyor. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Niğde Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyon Üyesi Ömer Fethi Gürer’in açıklamasına göre çifçtilerin bankalara borcu 637 milyar lirayı aştı! Devletin çiftçiye ‘yasal’ borcu ise 500 milyar liranın üzerinde!

TR724 olarak 30 Mart 2021’de konuyla ilgili yayınladığımız haberde 2021 yılı dahil çiftçinin devletten ‘yasal’ alacağının 210 milyar civarında olduğunu yazmıştık. Aylar sonra Eylül 2021’de dönemin CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, çiftçinin devletten 211 milyar TL alacağı olduğunu duyurmuştu.

Peki bugün durum ne?

Çiftçiye ne kadar destek ödemesi yapılması gerektiği kanunla düzenlenmiş. 2006 yılında çıkarılan kanuna göre GSYH’nın en az yüzde 1’i tarıma destek için ayrılmak zorunda.

2022 yılında GSYH 15 trilyon 6 milyar TL olarak açıklanmıştı. Yani kanunen çiftçiye ödenmesi gereken destek miktarı 150 milyar TL! Ancak açıklanan rakamlara göre devletin 2022’de ödediği destek miktarı 29 milyar TL civarında!

2023’e de bakalım; GSYH 26 trilyon 276 milyar TL olmuş… Dolayısıyla çiftçilere ödenecek destek miktarının da bu oranda (yüzde 75) artması lazım. Yüzde 1’ini alırsak çiftçilere geçtiğimiz yıl ödenmesi gereken yasal destek miktarı 262 milyar TL’nin bile üzerinde oluyor…

Ancak ödenen miktar yıl içindeki küçük bir artışla 63 milyar TL olmuş.

Özetlersek, çiftçiye 2022 ve 2023’de yasal olarak ödenmesi gereken destek miktarı toplam 412 milyar TL iken; ödendiği iddia edilen miktar ise 92 milyar TL! (Velev ki 100 milyar TL ödenmiş olsun!)

Sonuç olarak son iki yılda çiftçinin alacağı katlanarak artmış görünüyor. 2021 yılı itibariyle 211 milyar TL olan alacağı, 320 milyar TL’lik bir artışla 531 milyar liraya çıkmış… Türkiye’deki çiftçi sayısı 600 bin. Yani her çiftçinin devletten ortalama 885 bin lira alacağı var!

Bu arada hatırlatalım; bu rakamlara 2024 yılında yapılması gereken ‘yasal’ destek ödemesi miktarı dahil değil! Çiftçilere kanunda verilmesi belirtilen destek tutarı 2024 yılı için 411 milyar TL! Verileceği açıklanan rakam ise 91 milyar TL!