Analistler tarih verdi: Akaryakıt zamları yolda

New York Times, petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanma akaryakıt fiyatlarını vuracağını aktaran bir analiz haber yayımladı. Analize göre, son haftalarda yaşanan yükselişler, arz endişeleri ve Ukrayna ile Orta Doğu’daki savaşlar nedeniyle daha da derinleşti. Jeopolitik risklerin etkisiyle altın ibreyi yukarı çevirirken piyasa gözlemcileri ve analistlerden de kritik petrol tahmini geldi.

Uluslararası göstergelerde Brent petrolün veril fiyatı 2023 yılının aralık ortasından bu yana neredeyse yüzde 20’den fazla arttı.

2024 yılının ilk çeyreğinde de yükselişler devam ederken sadece mart ayı içinde petrol fiyatları yüzde 10’dan fazla artış göstererek varil başına yaklaşık 90 dolara kadar çıktı.

Emtia araştırma şirketi Kpler’de analist olan Viktor Katona, öngörülerinin yükseliş yönünde olduğunu söyledi.

MERKEZ BANKALARININ FAİZ KARARLARI ETKİLİ OLUYOR

Ekonomim’de yer alan habere göre, analistler, yukarı tırmanan petrol fiyatları merkez bankalarının enflasyonu düşürme çabalarını daha da zorlaştırabileceği yorumlarını yapıyor.

ABD’de, yaz sürüş sezonunda yüksek benzin fiyatlarının yükselişinin kasım ayında zorlu bir seçimle karşı karşıya olan Biden yönetimi için de hoş karşılanmayacağı yorumları da yapılıyor. Akaryakıt fiyatları artmaya devam ediyor. Enerji Enformasyon İdaresi’ne göre pompadaki ortalama fiyat ocak başından bu yana galon başına yaklaşık 50 sent artarak 3.70 dolar civarına yükseldi.

ARZ TALEBİ YÜKSELDİ, FİYAT ARTMAYA DEVAM EDİYOR

Piyasa gözlemcileri, bu kadar hızlı bir yükselişin ardından fiyatlarda kısa vadeli bir geri çekilmenin de mümkün olduğunu belirtiyor. Petrol fiyatı, 2022’de ulaşılan varil başına 100 dolarlık zirvenin altında kalıyor. 2023 yılında, dünyanın en büyük petrol üreticisi ABD ve OPEC dışındaki diğer ülkelerin ham petrol üretimindeki güçlü büyüme, piyasaların talebi karşılamaya yetecek kadar petrol olacağı konusunda güven kazanmasına yardımcı oldu. Jeopolitik gerilimlerin oluşturduğu tehditlere rağmen fiyatlar yılın büyük bir bölümünde düşük seyretti. Başlangıçta piyasalar İsrail ve Hamas arasındaki çatışmanın risklerini büyük ölçüde göz ardı etti.

Ancak 2024 çok farklı bir yıl olacak gibi görünüyor. Talep bazı analistlerin beklediğinden daha güçlü oldu. Suudi Arabistan ve müttefiklerinin üretim kesintileriyle birlikte bir dizi potansiyel olarak yıkıcı olay, potansiyel bir arz sıkışıklığı endişelerini artırdı.

İRAN VE İSRAİL ÇATIŞMALARI FİYATI KÖRÜKLÜYOR

En tedirgin edici gelişme ise 1 Nisan’da Suriye’nin başkenti Şam’da düzenlenen bir hava saldırısında bir grup İran Devrim Muhafızı komutanının öldürülmesi oldu. İran’ın misilleme yapma sözü vermesi, Basra Körfezi’ndeki önemli ihracatçıları ekim ayında Hamas’ın İsrail’e saldırmasıyla başlayan çatışmanın içine çekebileceği korkusunu arttırdı. S&P Global Commodity Insights Başkan Yardımcısı ve Petrol Piyasaları, Enerji ve Mobilite Araştırma Müdürü Jim Burkhard, “7 Ekim’den bu yana korku hep buydu; İran, ABD ve İsrail’in doğrudan karşı karşıya gelmesi” dedi.

Burkhard, Orta Doğu’daki çatışmanın petrol arzı üzerinde çok az etkisi olduğunu, ancak piyasaların İsrail ve İran arasındaki yüzleşmenin nasıl sonuçlanacağını görene kadar gergin olacağını söyledi.

PETROL ARZI SINIRLANDIRILACAK MI?

OPEC+ olarak bilinen bir grup petrol üreticisinin petrol arzını sınırlamaya yönelik devam eden çabaları tedirginliği artırıyor. Büyük ölçüde Suudi Arabistan Petrol Bakanı Prens Abdülaziz bin Salman tarafından organize edilen bu üretim kısıntıları günde yaklaşık 5 milyon varili ya da potansiyel olarak arzın yaklaşık %5’ini piyasadan uzaklaştırıyor. OPEC’in taahhütlerine sadık kalıp kalmayacağı konusunda her zaman şüpheler var, ancak fiyatlar önemli ölçüde yükselmedikçe bu kesintilerin yakın zamanda gevşetilmeyebileceği kabul ediliyor. Burkhard, “Fiyatlar varil başına 100 doların üzerine çıkmadıkça OPEC+’dan resmi bir artış beklemiyoruz” dedi.

Bunun yerine, Suudi liderliğindeki grup kararlılığının sinyalini vermeye odaklandı. Mart ayında birçok üye üretim kesintilerinin haziran ayına kadar uzatıldığını duyurdu. OPEC+, 1 Nisan’da yaptığı bir basın açıklamasında iki üyesinin, Irak ve Kazakistan’ın “aşırı üretimi telafi etmeyi” kabul ettiğini söyledi.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI DİĞER ÖNEMLİ NEDEN

Petrol piyasaları için tek potansiyel aksaklık kaynağı Orta Doğu değil. Rusya, Ukrayna ile olan savaşında yavaş yavaş kazanımlar elde ederken Kiev, Rusya’nın petrol altyapısına önemli ölçüde zarar vermek için insansız hava araçları ve füzeleri nasıl kullanacağını buldu. Rusya’nın dizel ve benzin gibi ürünleri üretme kabiliyetini en azından geçici olarak azalttı.

Ukrayna’nın amacı görünüşe göre Rusya’nın savaşı finanse etmek için kullanabileceği geliri azaltmaya çalışmak, ancak bunun etkisi dünya petrol piyasalarında hissedilebilir. Bir emtia araştırma şirketi olan Argus Media’nın baş ekonomisti David Fyfe, tesislerin devre dışı bırakılmasının küresel enerji ürünleri ticaretini “sıkılaştırdığını” söyledi. Bu da ham petrol fiyatlarının yükselmesine neden oluyor.

PETROL FİYATININ ARTIŞI İÇİN TARİH VERDİLER

Analistler, insanların tatil seyahatleri için arabalara ve uçaklara bindiği mevsimsel talebin tipik olarak yüksek olduğu yaz aylarında daha fazla artış olabileceğini söylüyor. OPEC+ bakanlarının piyasaya ne kadar petrol süreceklerine karar vermek üzere Viyana’da bir araya gelmeyi planladıkları haziran ayı başında gerilim doruğa çıkabilir. Analistler, grubun bazı üyelerinin üretimde bir artış görmek isteyebileceğini, ancak Suudilerin buna direnmesinin muhtemel olduğunu söylüyor.

Araştırma şirketi Energy Aspects’in başkanı Richard Bronze, “Suudiler politikalarını petrol piyasası ve bütçeleri için doğru olduğunu düşündükleri şeylere göre belirliyorlar ve şu anda Washington’un onları gevşemeye ikna etmek için elinde çok az koz var” dedi.