Yusuf yolu ve yöntemi

YORUM | MEHMET DOĞAN

Kutsal Kitap, Hz. Yusuf’un hayatını müstakil bir surede hem de kendi adıyla anılan bir surede anlatır. İnananlar için çok yönlü ibretler tablosudur, bu sure. Hele de günümüz Müslümanları için daha da büyük bir önem taşımaktadır.

Bugün sanki Hz. Yusuf gibi kuyulara atılıp sonra az bir para karşılığında kervancılara verilen, kervancılar tarafından esir pazarlarında tekrar satışa çıkarılıp köleleştirilen, yurtlarından yuvalarından ayrılmak zorunda bırakılanlar, köle gibi satıldıkları sahipleriyle iyi geçinip onların hayatlarına uyum sağlayarak alacakları eğitim ve öğretimlerinin hakkını vermeliler, başlarına gelen musibetlerle sürekli yakınarak kaderi rencide edip vakitlerini boşu boşuna zayi etmemeliler.

Aldıkları eğitim ve öğretimle bütün yeteneklerini geliştirip olgunlaşarak o ülkelerin beğenisini, sevgisini öyle kazanmalılar ki onları kendilerine iyice sahip çıkar hale getirip benimsetmeliler. Sahiplenilmenin sınırını öyle dengeli tutmalılar ki onların aşırı arzularına da hayır diyebilmeliler. Bunun sonucu zindan bile olsa. Tıpkı Hz. Yusuf gibi.

Onlar için zindandır artık yaşadıkları ev, ülke hepsi zindan. Ama bundan yakınmamalı, o hayata itiraz etme gibi yanlışlara düşmemelidirler. Sabırla, ferasetle zindan halkıyla dost olmalı. Bu dostluğu o kadar ileri taşımalılar ki halk rüyalarını, yaşadıkları hayatın yorumlarını onlara sormaya başlamalılar.

Yusuflar bulundukları ülkelerin halklarının hayat yorumlarını yaşayışlarıyla onlara anlatmalılar. Onlar da bunlara imrenip inanarak yaşamalılar. Bu ölçüde birer güven insanı olmalılar.

Hz. Yusuf, önce kendi rüyasını, sonra halkın rüyasını, daha sonra da devletin rüyasını yorumlamış, devlet hayatını ve halkın hayatını düzenleme görevine getirilmişti. Bu görevini almadan önce uğradığı iftiraları, aleyhinde yapılan yanlışlıkları, şahitli belgeli, iftiracıların dilleriyle düzelttirmişti.

Ailenin, ülke sosyetesinin, halkın ve devletin güvenini, beğenisini kazananlar, o ülkeleri de kazanırlar. Güven insanının birinci özelliği inanç ve sabırdır. İkinci özelliği samimiyet ve sadakattir. Bu niteliklere sahip insan vefalıdır. İhanet nedir bilmez.

Bu insanlar akıllı ve zekidirler ama sadece onlarla yetinmez, yüce ilhamlara açık yaşar ve onlara uyarlar. O ilhamlar doğrultusunda ruhsal yeteneklerini geliştirip insanlık için kullanırlar. Bulundukları ülkelerin sosyokültürel yapısına uygun eğitim ve öğretim görüp ülke bünyesinde liyakatlerine yatkın görevler alırlar. Görevlerinin hakkını tam verirler.

Devleti, devlet politikasını çok iyi bilirler ama günlük politikaya karışmazlar. Devletin politikasında kendi konumlarını iyi idrak edip ona göre tavır alırlar. Aktüel konulara takılıp kalmadan, aktüel politikaların tuzaklarına düşmeden hep geleceğe bakarlar. Gelip geçici olanın değil kalıcı olanın peşindedirler. Vakit israfından titizlikle kaçınırlar. Çocuklarını geleceğin medeniyet mimarları olarak yetiştirip hazırlarlar.

Hz. Yusuf vezir sarayı ve zindan hayatından sonra on beş yıllık bir plan yapmıştı. Onlar da kendileri için en az on beşer yıllık planlar yaparak aile ve komşu ilişkilerini, medeni münasebetlerini ona göre düzenlerler. Büyük düşünürler, büyük işler peşinde koşarlar. Günübirliğin tuzaklarına düşmezler. Gelip geçici heveslere kapılmazlar. Hayalperest olmadan, güzel hayaller kurar, güzel düşünceler üretirler. Temkinli ve kararlıdırlar.

Hz. Yusuf, yurdundan kovulup sürüldükten sonra geriye dönüp bakmadı. Geridekilere düşmanlık da gütmedi. Onlarla ilişki kurmadı. O hep bulunduğu konumun hakkını verdi. Kaderin kendine sunduğu imkanları basiret ve ferasetle değerlendirdi. Şikâyet etmedi. İnsanların, devletin geleceğini düşündü.

Sürgündeki yeni yurdunda edindiği imkanları, kendine zulmedenlerle paylaştı onlara ikram etti. Zulümlerini yüzlerine vurup utandırma yoluna gitmedi. Af ve merhamet yolunu seçti. Günümüzde biz de Yusuf gibiyiz, Yusuf yolundayız diyebilmek öyle ucuz ve kolay değil.

Hz. Yusuf’taki Peygamberane yaşayış örnek bir yaşayıştı. Örnek alınsın diye yer verilir Kutsal Kitapta. Hikâye olarak dinlenilsin ve anlatılsın diye değil.