İngiliz Times gazetesinin, 2008 yılında “Dünyanın en kötü şöhretli 10 cezaevi” arasına gösterdiği ve açıldıktan 42 yıl sonra boşaltılan Diyarbakır E Tipi Cezaevi, müzeye dönüştürülecek. Müzeyi, 12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra cezaevinde kalanlar, ilgili bakanlıklarla birlikte kurmak istiyor.
“42 sene geçse de aynı duygularlayım, ölene kadar da değişmeyecek. Çünkü orada yaşadıklarımız unutulacak gibi değil”. Bir süre önce kapatılan Diyarbakır E Tipi Cezaevinin önüne gelen Nuri Sınır duygularını VOA Türkçe’ye bu sözlerle anlatıyor.
12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonda dönemin Belediye Başkanı Mehdi Zana ile birlikte tutuklanan Sınır, yaklaşık yedi yıl, o dönemki adıyla Diyarbakır 5 No’lu Askeri Cezaevinde kaldı. Tutuklu kaldığı sürede işkence gören Sınır, yıllardır cezaevinin müzeye dönüştürülmesi için mücadele ediyor. Bugün de yine aynı amaçla cezaevinin önüne geldi.
Yedi yıl kaldığı cezaevinin çevresinde tur atan Sınır, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, cezaevinin müzeye dönüştürüleceğini açıklamasından memnun. Ancak sınır, müzenin cezaevinde kalan işkence mağdurlarıyla birlikte kurulmasını istiyor.
5 Nolu Cezaevi Hafıza Müzesi Girişim Grubu kuruldu
Sınırla birlikte onlarca 5 No’lu askeri cezaevi mağduru da bugün cezaevinin kapısında toplandı. 5 Nolu Cezaevi Hafıza Müzesi Girişim Grubu adıyla örgütlenen cezaevi mağdurları, müzeyi kendileri kurmak istiyor.
Grup adına konuşan Rahime Karakaş, müdahil ve muhatap olarak taleplerini dört maddede açıkladı.
- Cezaevi binası, fiziki değişiklik yapılmadan, 80-84 yıllarındaki durumuna uygun hale getirilsin.
- Cezaevinde duvar yazıları, resimler o günkü atmosfere uygun olsun, görsel ve işitsel efektlerle desteklensin.
- Cezaevinde işkence sonucu öldürülen ve hayatlarını kaybedenlerin isimleri öldükleri tarih ve yerlere yazılarak tespit edilsin.
- Müze materyallerinin toplanmasında, Adalet Bakanlığı ve Kültür Turizm Bakanlığı bizlerle ortak çalışma yürütsün.
Açıklamaya eski HDP Milletvekili Altan Tan, AKP Merkez Karar Yönetim Kurulu üyesi Abdurrahman Kurt ve bazı partililer de katıldı.
VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Kurt, Diyarbakır Cezaevinin dünyada insan hakları ihlalleriyle ün salmış cezaevlerine benzetti. Kurt, 5 Nolu Cezaevi Hafıza Müzesi Girişim Grubu’nun taleplerinin yerine getirilmesi için yardımcı olacağını söyledi.
12 Eylül askeri darbesinden sonra işkence olaylarıyla gündeme gelen cezaevinde birçok ünlü Kürt siyasetçisi kalmıştı. Ahmet Türk, Orhan Miroğlu, Mehdi Zana, Gültan Kışanak bunlardan birkaçı. Ekim ayında boşaltılan cezaevindeki 270 tutuklu ve hükümlü çevredeki cezaevlerine nakledildi.
