Tartışmaların gölgesinde futbolun galası başladı

HABER ANALİZ | HASAN CÜCÜK

Dünya futbolunun en büyüğünün tespit edileceği 22. Dünya Kupası, tartışmaların gölgesinde Katar’da başladı. İnsan hakları karnesi kırıklarla dolu Katar’ın paranın gücüyle aldığı ev sahipliğiyle turnuva tarihinde ilk kez takvim değişikliğine gidildi. Haziran–Temmuz aylarında dört yılda bir düzenlenen Dünya Kupası ilk kez Kasım-Aralık aylarında düzenlendi. 32 ülkenin katıldığı 22. Dünya Kupası’nda favoriler daha önce kupaya uzanmış ülkelerden oluşuyor.

Ev sahibinin Katar olacağının Aralık 2010’daki Johannesburg’daki FIFA’nın 60. Kongresi’nde kararlaştırılmasıyla tartışmalar başladı. Kongrede bir ilk yaşanıyor, 2018 ve 2022 ev sahipleri aynı anda açıklanıyordu. Bu ülkelerin Rusya ve Katar olması doğal olarak eleştiriliyordu. Dahası Katar’ın sunumunda mevcut hiçbir stat yoktu. 8 yeni stat yapma taahhüdü vardı. Statların yanı sıra oteller, yollar ve metro yapılacaktı. Dünya Kupası ev sahipliğini koparan Katar, tesisler için milyarları su gibi harcarken bir taraftan da ülkenin imajı için sponsor olduğu kulüplere onlarca milyon aktardı. Katar havayolları, Katar Fonu, QNB aracılığıyla futbola milyonlar pompaladı. Bir adım daha ileri gidip Fransa’nın Paris Saint-Germain (PSG) kulübünü satın aldı. Beinsport aracılığıyla birçok ülkede yayın hakkını alıp, Katar’ı sporun ve sporcunun dostu olarak göstermeye çalıştı.

Turnuva tarihi yaklaştıkça Katar tesisleri bitirirken bu kez işçi ölümleri gündeme geldi. Uzak Doğu ülkelerinden gelen işçiler zor şartlarda çalıştırılıyordu. Gayriinsani ortamlarda haftanın 6 günü sıcak Katar ikliminde çalışan işçilerin alın teriyle tesisler yükseldi. Uluslararası işçi örgütlerinin verilerine göre yaklaşık 6500 işçi hayatını kaybetti. Katar’a göre ise stat inşaatlarında 3 kişi, Dünya Kupası bağlantılı olarak ise 37 kişi hayatını kaybetti. Katar göz göre göre yalan söylemeye devam ederken, paranın gücüyle gelen eleştirileri de savuşturdu. Katar, kupa için 220 milyar dolar harcadı. Bu rakam bile ev sahipliğini parayla aldığının ispatıydı. 50-80 bin kişilik statlar turnuva sonrası yine boş kalacak. Ancak bu Katar’ın pek umurunda değil. Para hiçbir şey, imaj her şey zira. Hem FIFA hem de Katar memnundu. Gerisi teferruattı.

Elbette farklı düşünüp, paraya eyvallah etmeyenler de vardı. Bunlardan biri Fransız futbol efsanesi Eric Cantona’ydı. Cantona, 2022 Dünya Kupası’na ev sahipliği yapan Katar’a sert bir saldırı başlattı, işçilere yönelik muameleyi eleştirdi ve turnuvayı ‘sadece parayla ilgili’ olarak nitelendirdi: “Benim için gerçek bir Dünya Kupası olmayan 2022 Dünya Kupası umrumda değil. Güney Afrika veya ABD gibi futbolu geliştirme ve tanıtma ihtimalinin olduğu bir ülkede bir Dünya Kupası düzenleme fikrine karşı değilim. Ancak gerçek şu ki Katar’da böyle bir potansiyel yok. Hiçbir şey yok. Bence mesele sadece para ve stadyumları inşa eden insanlara davranış biçimleri korkunç. Binlerce insan öldü. Yine de bu Dünya Kupası’nı kutlayacağız!”

Tüm bu tartışmaların gölgesinde 22. Dünya Kupası Katar–Ekvador maçı ile start aldı. Hakem Daniele Orsato’nun düdüğüyle 5 kıtadan 32 ülkenin kupa yürüyüşü resmen başladı. Ekvador kadrosunda ‘bizden’ biri vardı. Fenerbahçe’nin forveti Enner Valencia, kaptan olarak çıktığı Katar karşısında şovunu yaptı. Beşinci dakikada kaydettiği gol ofsayta takılan Valencia, 10 dakika sonra kendisine yapılan penaltıyı gole çevirip 22. Dünya Kupası’nın ilk golünü atan oyuncu oldu. Dakikalar 31’i gösterdiğinde yeniden sahne alan Valencia mükemmel kafa vuruşuyla skoru 2-0’a getirdi. Katar’ın hiçbir varlık gösteremediği ilk devre Ekvador’un mutlak üstünlüğünde geçti. Milli forma altında gol sayısını ilk yarıda attığı gollerle 35’e çıkaran Valencia, en çok gol atan oyuncu listesinde ilk sıraya yükseldi. Bol faullü geçen ilk devrede hakem Daniele Orsato 4 sarı kart çıkardı. Katar adına tek pozisyon ilk devrenin uzatma dakikalarının son saniyelerinde Almoez Ali ile geldi. Bomboş pozisyonda kafa vuran Ali topu ağlar yerine dışarı gönderdi.

İkinci devre de Ekvador kontrolünde geçti. Oyunu rölantiye alan Güney Amerika ülkesi, Valencia’nın ilk devredeki golleriyle maçı 2-0 kazanıp, kupaya 3 puanla başladı. Grubun en zayıf halkası Katar, güç dengesinin yakın olduğu Ekvador karşısında hiçbir varlık gösteremedi. Senegal ve Hollanda’nın da yer aldığı grubun mutlak favorisi Portakallar. İkincilik için Senegal’in şansı daha yüksek. Senegal’de moralleri bozan ise takımın en önemli yıldızı Sadio Mane’nin sakatlığından dolayı kupada yer almaması oldu.