EYT Düzenlemesi ile “Kıdem Tazminatı” Bütçe Yükü mü Yaratacak?

Türkiye’de AKP iktidarı seçim yılı hazırlığı kapsamında emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) sorununa çözüm iddiasıyla yasal düzenleme sunacak. Ancak bu düzenlemenin hem kamu hem de özel sektör için bütçe yükü yaratacağı konuşuluyor.

TBMM çalışma takvimi açısından AKP, Aralık ayında kamuoyunda bazı beklentileri karşılamak üzere torba yasa teklifi hazırlığında.

Bu yasa teklifinde yer alacak başlıklardan birisinin EYT, bir diğerinin Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ile ilgili olduğu belirtiliyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin de, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda sabah bakanlık bütçesini sunuşunda sadece Aralık’ta yasal düzenleme yapılacağı sinyalini verdi.

Bilgin, ilk önce “Aralık ayı içerisinde Meclis’e takdim edeceğiz. 2023’te uygulanacaktır. Cumhuriyet’in 100. yılında bu sorun da çözülecektir” ifadesini kullandı.

Ancak bütçe görüşmelerinde, CHP, HDP ve İyi Parti milletvekilleri, ısrarla EYT’liler ile ilgili sorular yöneltti. Bunun üzerine Bakan Bilgin, ilk anda emekli olacak 1,5 milyon kişi tespitini nasıl yaptıklarını bütçe kapanışında akşam açıkladı.

Bilgin, EYT ile ilgili sunulacak düzenleme konusunda, “İki şartı kaldırmıyoruz: Prim gün sayısı ve yıl sayısı. Kadınlar için 20, erkekler için 25 şartını yerine getirdikleri zaman onlar da bundan istifade edecekler. Herkesi kapsayan bir düzenleme, sınır koyan bir düzenleme değil” dedi.

Bu arada EYT ile ilgili düzenlemeye ilişkin halen “bütçe sıkıntısı” meselesine ise aslında çözüm bulunmadığı öğrenildi.

Bakan Bilgin’in ifade ettiği gibi 1,5 milyon civarında kişi EYT düzenlemesiyle eğer 2023 yılı itibariyle emekli olursa bunun hem kamuya hem de özel sektöre “kıdem tazminatı yükü” doğuracağı belirtildi.

Ancak AKP iktidarınca ya da yürütme makamı Cumhurbaşkanlığı’nca ne Genel Bütçe teklifinde ne de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2023 yılı bütçe teklifinde kamu açısından doğacak tazminat yükü hesabına yer verildiği öne sürüldü.

Kamu açısından emeklilik kararı almaları durumunda EYT’lilere verilecek kıdem tazminatı ile emeklilik maaşı hesaplamasına ihtiyaç olduğu vurgulandı.

TİSK Halkbank’tan faizsiz kredi mi talep etti?

Özel sektörde de EYT’lilerle ilgili “kıdem tazminatı yükü” endişesi olduğu öğrenildi.

Bakan Bilgin’in geçtiğimiz günlerde Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) yönetimleriyle EYT düzenlemesi taslağını konuştuğu aktarıldı.

Her iki görüşmede de patronlar dünyasınca yıl içerisinde emekli olacaklara ödenecek kıdem tazminatı konusunda şikayetçi oldukları ifade edildi.

Bunun yanısıra yeni emekliler nedeniyle kalifiye işgücünde de sıkıntı olacağı dile getirildi.

Eğer EYT’liler çalışmaya devam ederse bunun çalışacağı özel şirket için ilaveten yüzde 14’lük ilave prim yükü doğuracağı öne sürüldü.

TİSK yönetimi tarafından Bakan Bilgin’e EYT’lilere ödenecek kıdem tazminatı için Halkbank yani kamu bankası tarafından faizsiz kredi olanağı sağlanmasının talep edildiği iddia edildi.

Zaten daha önce TİSK Yönetim Kurulu Başkanı Özgür Burak Akkol, konuya ilişkin yaptığı yazılı açıklamasında, “Bu konuda işverenler üzerindeki artan yüklerin sağlanacak teşvik ve kolaylıklarla hafifletilmesini, düzenlemenin tüm bu faktörleri gözetecek şekilde hayata geçmesini önemli görüyoruz. Her 4 işletmeden 3’ü hali hazırda nitelikli işgücüne erişim sorunu yaşadığını bildiriyor, erişimin daha da zorlaşmaması kritik. Bu nedenle, EYT’li çalışanlardan emekli maaşlarını alırken mevcut işlerinde devam etmek isteyenler için çözüm üretilmesi birçok sektör ve işletme için önem taşıyor” demişti.

“Prim gün ve yıl sayısını dolduranlar emekli olacak” mesajı

Bakan Vedat Bilgin ise, Komisyon’daki açıklamasında, ilk aşamada EYT kapsamında 1,5 milyon kişi bulunduğunu Haziran 2022 itibariyle tespit ettiklerini belirterek, 1 Ocak 2023 itibariyle bunun artabileceğini kaydetti.

Bilgin, “Bu rakam yıl sonu itibarıyla değişir. Çünkü orada neye bakıyoruz? Prim gün sayısına. Bazı milletvekillerince ‘prime takılanlar’ gibi bir şeyin oluşacağı söylendi. Prime takılanlar olmayacak. Neden olmayacak? Çünkü o günkü, 8 Eylül 1999 öncesi prim gün şartını değiştirmiyoruz; 5000 ve 5400. Bu, kötü senaryoları kafanızdan silin. Öyle bir şey yok. Bugün bu arkadaşlar yıl sonu itibarıyla emekli olabilecek olanlar, bu düzenlemeyi yaptığımızda emekli olacak da geriye kalan yaklaşık 4 milyon insan ne olacak? İki şartı kaldırmıyoruz: Prim gün sayısı ve yıl sayısı. Kadınlar için 20, erkekler için 25 şartını yerine getirdikleri zaman onlar da bundan istifade edecekler. Yani yaptığımız düzenleme herkesi kapsayan bir düzenleme, sınır koyan bir düzenleme değil. Zannedersem bu açıklamalarım yeterli olmuştur” diye konuştu.

EYT’liler: “Borçlanma olacak mı gibi sorularımız var”

EYT Ankara Derneği Başkanı Ersin Kotan ise, VOA Türkçe’ye yaptığı açıklamasında, AKP’nin teklifinde “prim günu borçlanması” olup olmayacağını önemsediklerini söyledi.

Kotan, “1997 ve öncesi prim günü eksik olanlara prim gününü borçlanma imkanı getirilecek mi? Yani hizmet yılını doldurup prim günü eksik olanlar için eksik günlerini tamamlayıp emekli olmak için imkan tanınacak mı” sorularını gündeme taşıdı.

Kotan, Bakan Bilgin’in açıklaması ile ilgili, “Anladığım kadarıyla yaş şartlarına bakılmadan emekliliğe adım atılmış olacak. Ancak hizmet yılını dolduramayanlar yani bu yıl sonu itibariyle 1998 ve 1999 yılı SGK girişi olanlar hizmet yılını doldurmadıkları için emekli olamayacaklar, hizmet yılını doldurduktan sonra emekliliğe hak kazanacak” diye konuştu.