Liderlere eyvallahı olmayan 40 yıllık politikacı: Sir Edward Leigh

HABER-PORTRE | MEHMET ÖZDEMİR, LONDRA TR724

İngiliz Muhafazakar Parti Milletvekili Sir Edward Leigh, önceki gün Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nde (AKPM) Türkiye ile ilgili önemli değerlendirmeler yaptı. İyi Parti Milletvekili Zeki Hasan Sıdalı’nın Avrupa Konseyi İzleme Komitesi’nce hazırlanan Türkiye raporuyla ilgili eleştirilerine cevap veren Leigh, Fethullah Gülen’in terörist olmadığını hatırlatırken hapiste bulunan Osman Kavala için ‘serbest bırakın’ çağrısı yaptı. Ayrıca Türkiye’de yargı bağımsızlığı ve basın özgürlüğünün gerilediğini, bu konularda adım atılması gerektiğini ifade etti.

Özellikle Fethullah Gülen ve Hizmet Hareketi söz konusu olduğunda çoğu kimsenin düşündüğünü söylemekten çekindiği bir dönemde Sir Leigh’in çıkışı sosyal medyada gündem oldu. “Sayın Fethullah Gülen’e yönelik saçma sapan sürekli bir saldırı var, o bir terörist değil. Hiçbir batılı güvenlik kurumu bu ithamı kabul etmiyor.” ifadeleri bazıları tarafından şaşırtıcı bulundu. Ancak, 1983’ten beri İngiltere Parlamentosu’nda görev yapan Leigh’in genel duruşuna bakıldığında bu tavır gayet normal görülebilir. Kariyeri boyunca inandığı değerleri, partisi ve lideriyle ters düşme pahasına savunmaktan çekinmeyen bir politikacı o. Siyaset çevrelerinde de kendi ilkeleri ile çatıştığı durumlarda bağımsız davranabilen ve partisine karşı oy kullanabilen bir ‘seri isyancı’ olarak tanınıyor.

Sir Edward Leigh, üyesi olduğu Muhafazakar Parti’nin uygun bulmadığı politikalarına öteden beri itiraz eden bir isim. Örneğin, Mart 2019’da İngiliz okullarında LGBTQ üyelerini de kapsayan cinsellik ve ilişki eğitimi verilmesiyle ilgili düzenlemeye karşı çıktı. Leigh’le birlikte bu yasaya muhalefet oyu kullanan sadece 21 milletvekili vardı.

Birleşik Krallık Milletvekili Sir @EdwardLeighMP AKPM’de İYİ Partili Zeki Hakan Sıdalı’ya tepki gösterdi:

‘Sayın Fethullah Gülen’e yönelik saçma sapan sürekli bir saldırı var, o bir terörist değil. Hiçbir batılı güvenlik kurumu bu ithamı kabul etmiyor’https://t.co/oGzYWvtIjW pic.twitter.com/QmOMEpd2qN

— Tr724 (@Tr724) October 12, 2022

‘Tiranlığa giden yol, yöneticiler tarafından döşenmiştir!’

Parti lideri hakkında en sert eleştirilerden birini Ekim 2017’de seslendirdi. O dönem, Theresa May başkanlığındaki hükümet, Birleşik Krallık’ta dar gelirli ailelere verilen destek sistemiyle (Universal Credit) ilgili bir yasal değişiklik yapıyordu. Muhalefet, değişikliği ertelemek ve önce sistemle ilgili sorunları gidermek için bir önerge verdi. Avam Kamarası önergeyi ezici çoğunlukla kabul etti fakat May hükümeti oylamayı görmezden gelerek bildiğini okudu. The Guardian gazetesinin 19 Ekim 2017 tarihli haberine göre Leigh, kararı şiddetle eleştirirken şu ifadeleri kullandı: “Tiranlığa giden yol, parlamentoları görmezden gelen yöneticiler tarafından döşenmiştir.”

Yine Muhafazakar Partili David Cameron’ın başbakan olduğu 2014’te, hükümetin henüz tıbbi tedavisi bilinmeyen bazı hastalıklara sahip çocukların doğumunu önlemek amacıyla özel bir tedavi yöntemine izin vermesini eleştirdi Leigh. Söz konusu yöntemle insanların ‘parçaları için hasat edilen’ bir canlı pozisyonuna düşeceğini, ‘genetiği değiştirilmiş ve değiştirilmemiş’ şeklinde bölünmeye yol açacağını söyledi. Sağlık Bakanlığı ise herhangi bir genetik değişiklik olmayacağı iddiasındaydı.

Edward Leigh bir başka önemli çıkışını 2003 yılında Irak Savaşı konusunda yapmıştı. ABD ile beraber Irak’a askeri müdahale kararı alan Tony Blair liderliğindeki İşçi Parti hükümetine ‘isyan eden’ isimler arasındaydı. Üstelik üyesi olduğu Muhafazakar Parti yönetimi de savaşa destek veriyordu. Leigh, kendi partisinden 14 milletvekiliyle birlikte Irak’a savaş açılmasına ısrarla karşı çıktı. O zamandan beri savaşa oy verenlerden ve bu tercihte haklı olduklarını savunanlardan hesap sorulmasını istiyor. Bu konudaki görüşlerini ve çağrısını Cornerstone isimli blogda paylaşıyor.

‘Maastricht İsyancıları’ diye bilinen grubun lideri

Tecrübeli siyasetçi, 1993 yılında da ‘Maastricht İsyancıları’ diye bilinen bir grubun başını çeken milletvekili olacaktı. O dönem Avam Kamarası, ‘Maastricht Kriterleri’ olarak anılan temel Avrupa Birliği Anlaşması’nın İngiliz hukukuna uygulanması konusunu oyluyordu. Leigh ve bir grup Muhafazakar Parti milletvekili kendi liderleri olan Başbakan John Major hükümetini desteklemeyi reddetti. Hatta bu itirazda yanında duran bakanları örgütlediği gerekçesiyle, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’ndaki Parlamento Müsteşarlığı görevinden alındı.

Sir Edward Leigh’in belki de tam manasıyla anlaşabildiği tek lider ‘Demir Leydi’ lakabıyla ünlü Margaret Thatcher’dı. Bunda henüz genç bir politikacı olmasının yanı sıra ilk girdiği seçimi kaybetmesi üzerine Thatcher’ın ona sahip çıkmasının etkisi olabilir. Zira Ekim 1974 genel seçimlerinde Parlamento’ya aday olmuş ve kazanamamıştı. O sıralarda muhalefet lideri olan Margaret Thatcher Leigh’i özel ofisine alarak ‘siyasi sekreterlik’ görevi verdi.

Leigh, 1983 yılında ilk kez milletvekili seçilmesinden itibaren Thatcher’ın güçlü bir destekçisi oldu. Dahası Thatcher 1990’da başbakanlıktan istifa ettiğinde onu vazgeçirmek için büyük çaba sarfetti. Bunun için milletvekili arkadaşı Michael Brown ile Downing Street’teki başbakanlık konutuna kadar gitti. Leigh’i bu ısrarından Thatcher’ın dış politika danışmanı Charles Powell vazgeçirdi. Thatcher’ın istifasının ardından başlayan liderlik seçimlerinde ise Leigh, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’nda birlikte görev yaptığı Michael Heseltine’i destekledi.

Önden bıçaklayanı, sırtından bıçaklayanlara tercih etti!

Wikipedia’nın 2012 tarihli İngiliz Siyaseti Almanağı’na yaptığı atfa göre, Leigh’in bu tavrı, “Thatcher’ı önden bıçaklayan birini sırtından bıçaklayanlara tercih etti.” diye yorumlanacaktı. Çünkü rakiplerinin aksine Heseltine, Thatcher’a yönelik eleştirilerini açıktan ve yüzüne karşı söylemiş, liderlik konusunda ona meydan okumuştu.

İngiliz milletvekili, Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği’nden ayrılması konusunda ise partisinin kararını destekledi. 2016 yılında yapılan ayrılık referandumunda Brexit’ten yana oy kullandı. Ayrıca İngiltere’ye Manş denizi üzerinden yasa dışı gelen göçmenlerin engellenmesiyle ilgili bazı sert politikaları da savunuyor. Mesela, Ağustos 2020’de ilginç bir fikir ortaya atarak şu an Fransa topraklarına bulunan ve göçmenlerin hareket noktası durumundaki Calais kentinin geri almasını istedi.

Tam adı Sir Edward Julian Egerton Leigh olan politikacı ailesiyle de dikkat çeken bir isim. Hem Fransız kökenli anne hem de İngiliz baba tarafından ‘soylu’ ailelerden geliyor. Aynı zamanda ünlü İngiliz komedyen Al Murray’ın kuzeni oluyor.

Fransızca ve İtalyanca biliyor, yayınlanmış 3 kitabı var

Leigh, Londra’daki Fransız Okulu’na gittikten sonra İngiltere’nin en köklü ve önemli üniversitelerinden Durham’da tarih okudu. Mezuniyetin ardından bir süre tahkim ve ceza hukuku alanında çalıştı. Milletvekili seçildiği dönemlerde kendisi için Avrupa ülkelerinde soylulara verilen ‘Vikont’ unvanı kullanılıyordu.

Parlamento’ya girdikten bir yıl sonra Mary Goodman ile evlendi ve çiftin 3’ü kız, 3’ü erkek 6 çocukları oldu. Leigh’in yüzünde ve cildinde aşırı kızarma şeklinde kendini gösteren bir cilt rahatsızlığı (rosacea) var. Mart 2020’de bu görünüşü sebebiyle sosyal medyada alay konusu yapılmasını eleştirdi ve rahatsızlığı hakkında açıklamalar yaptı.

Sir Leigh, Kraliçe II. Elizabeth’in 2013 yılındaki doğum gününde dağıtılan onur ödülü töreninde ‘kamu ve siyasi hizmetleri’ sebebiyle ‘şövalye’ ilan edildi. Ayrıca Fransız ve İtalyan hükümetlerinden onur ödülü aldı. İyi derecede Fransızca bilen Leigh, İtalyancayı da konuşabiliyor. Leigh’in editörlüğünü ve yazarlığını yaptığı üç kitabı bulunuyor: ‘Doğru Düşünme’, ‘Tanrı’yı Unutan Ulus’ ve ‘Zihin Manastırı’.