Kayyımların yıldönümü: HDP’nin kazandığı belediyelerde son durum ne?

Dün HDP İl Eş Başkanı Zeyyat Ceylan’ın Koşuyolu Parkı’nda yaptığı basın açıklaması ile kayyımları protesto etme çağrısı yapıldı.

HDP belediyelerine iki dönemdir kayyım atanıyor.

19 Ağustos 2019 tarihinde HDP’nin Diyarbakır, Van ve Mardin Büyükşehir belediyelerine kayyım atandı.

O tarihten günümüze üç yılda HDP’nin kazandığı 65 belediyenin 48’ine İçişleri Bakanlığı kararıyla kayyım atandı.

31 Mart 2019 günü HDP; 3 büyükşehir, 5 il, 45 ilçe ve 12 belde belediyesi olmak üzere toplamda 65 belediyenin başkanlığını kazanmıştı.

Bununla beraber 1.230 belediye meclis üyesi ve 101 il genel meclis üyesi de HDP listelerinden seçildi.

31 Mart 2019 tarihinde yapılan yerel seçimlerde güçlü bir aday profili ortaya çıkarmak için HDP 30 merkezde “Halk Delegasyonu ile Aday Belirleme Yöntemi” uygulanması kararını almış, yapılan halk yoklamasında; 534 belediye eş başkan aday adayı, delegasyona kendini tanıtıp oy istemişti.

10 binin üzerinde delegenin oyuyla 60 belediye eş başkan adayı belirlenmişti.

31 Mart seçimlerinden hemen sonra KHK’li oldukları gerekçesiyle 6 belediye eş başkanına mazbataları verilmedi, onların yerinme mazbatalar seçimi kaybeden AKP’li adaylara verildi.

YSK kararıyla mazbatası verilmeyen belediyeler şunlar:

Diyarbakır-Bağlar Belediye Eş Başkanı Zeyyat Ceylan,

Van-Çaldıran Belediye Eş Başkanı Leyla Atsak,

Van-Edremit Belediye Eş Başkanı Gülcan Kaçmaz Sağyiğit,

Van-Tuşba Belediye Eş Başkanı Yılmaz Berki,

Erzurum-Tekman Belediye Eş Başkanı Müzahit Karakuş,

Kars-Digor-Dağpınar Beldesi Belediye Eş Başkanı Abubekir Erkmen

Eş başkanlık sistemi belediyelerde yasal olmadığı için, oy pusulalarında adı geçen ve mazbata verilmeyen diğer 8 belediye eş başkanı da şunlar: 

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Hülya Alökmen Uyanık,

Diyarbakır-Yenişehir Belediyesi Eş Başkanı İbrahim Çiçek,

Diyarbakır-Kayapınar Belediyesi Eş Başkanı Necati Pirinççioğlu,

Hakkari Belediyesi Eş Başkanı Seher Kadiroğlu,

Mardin-Kızıltepe Belediyesi Eş Başkanı Salih Kuday,

Mardin-Savur Belediyesi Eş Başkanı Mehmet Yasin Kalkan,

Siirt Belediyesi Eş Başkanı Resul Kaçar,

Van-Erciş Belediyesi Eş Başkanı Mahmut Pala

YSK kararıyla, seçilmiş 45 belediye meclis üyesi, 3 il genel meclisi üyesinin de aralarında olduğu toplam 48 meclis üyesine de mazbataları verilmedi.

2016 yılında yapılan kayyım atmalarından farklı olarak bu sefer il valilikleri tarafından kayyım atanmasını talep eden valilik yazıları ortaya çıktı.

Diyarbakır, Van ve Mardin’de kayyım atamaları sonrasında 53 gün süren Demokrasi Nöbetleri de valilik kararıyla engellendi.

19 Ağustos 2019 tarihinde üç büyükşehir belediyesiyle başlayan kayyım atamaları, günümüze kadar devam etti ve İçişler Bakanlığının kararıyla 3’ü büyükşehir, 5’i il, 33’ü ilçe ve 7’si belde belediyesi olmak üzere toplam 48 HDP belediyesine kayyım atandı.

Kayyım atanan belediyelerin meclisi de feshedildiği için 31 Mart Seçimlerinde seçilen 807’si HDP’li toplam 1.139 meclis üyesinin üyeliği de feshedildi.

Bunların içinde diğer partilerden seçilmiş belediye meclis üyeleri de vardı.

HDP’nin hazırladığı rapora göre kayyım atanan 48 belediyenin sınırları içerisinde yaşayan, hangi partiye veya adaya oy verdiği fark etmeksizin, kentin “seçilmiş” bir belediye yönetimi tarafından yönetilmesi için oy kullanmış 4 milyon 356 bin seçmenin iradesi de yok sayıldı. HDP bunu ‘Halkın iradesinin kayyım uygulaması yoluyla gasp edildi’ şeklinde tanımlıyor.

31 Mart 2019 tarihinden bugüne kadar HDP’li 84 Belediye Eş Başkanı da farklı tarihlerde gözaltına alındı.

21’i kadın olmak üzere 39 Belediye Eş Başkanı tutuklanarak cezaevine hapsedildi. 19 belediye başkanına ‘örgüt üyeliği’ ve ‘örgüt propagandası’ suçlarından toplam 140 yılı aşan hapis cezaları verildi.

Üçü kadın belediye eş başkanı olmak üzere HDP’li 7 belediye eş başkanının tutukluluğu ise halen devam ediyor. Tutukluluğu devam eden sisimler şöyle:

Diyarbakır BŞB. Eş Başkanı Adnan Selçuk Mızraklı (22.10.2019)

Iğdır Belediye Eş Başkanı Yaşar Akkuş (18.05.2020)

Hakkari Yüksekova Belediye Eş Başkanı Remziye Yaşar (18.09.2019)

Erzurum Karayazı Belediye Eş Başkanı Melike Göksu (17.09.2019)

Erzurum Karayazı Belediye Eş Başkanı Burhanettin Şahin (03.07.2020)

Iğdır Halfeli Belde Belediye Eş Başkan Hasan Safa (27.03.2020)

Diyarbakır Sur Belediye Eş Başkanı Feyme Filiz Buluttekin (19.03.2022)

Sekiz belediye eş başkanına ise ev hapsi verilirken, beş belediye eş başkanı ise yaklaşık 21 ay boyunca ev hapsinde kaldı.

HDP’nin kayyımlarla ilgili hazırladığı rapora göre belediye eş başkanlarının görevden alınıp belediyelere kayyım atanmasına gerekçe olarak gösterilen yargılama süreçlerinde, tek bir belediye çalışması iddianamelere konu olmamış:

“Belediye eş başkanlarımıza verilen cezalar geçmiş dönemde katıldıkları basın açıklamaları, eylem ve etkinliklerden oluşmaktadır. Yargılama süreçleri yargı mensupları tarafından alelacele bir şekilde yapılmış ve cezalar verilmiştir.’’

19 belediye başkanına ‘örgüt üyeliği’ ve ‘örgüt propagandası’ suçlarından toplam 140 yılı aşan hapis cezaları verildi.

Cezası kesinleşen belediye başkanları ise şunlar:

Diyarbakır Büyükşehir Belediye Eş Başkanı Adnan Selçuk Mızraklı’ya ‘örgüt üyeliği’ suçlamasıyla 9 yıl 4 ay 15 gün ceza verildi.

Yüksekova Belediye Eş Başkanı İrfan Sarı’ya ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla 6 yıl 3 ay, ‘örgüt propagandası’ iddiasıyla 1yıl 3 ay ceza verildi.

İpekyolu Belediye Eş Başkanı Şahzade Kurt’a ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla 6 yıl 3 ay ceza verildi.

Akpazar (Perî) Belediye Eş Başkanı Orhan Çelebi’ye ‘örgüt propagandası’ iddiasıyla 3 yıl 4 ay ceza verildi.

Özalp Belediye Eş Başkanı Dilan Örenci’ye ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla 6 yıl 3 ay ceza verildi.

Cizre Belediye Eş Başkanı Berivan Kutlu’ya ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla KCK Dosyasından 7 yıl 6 ay ceza verildi.

Hakkari Belediye Eş Başkanı Cihan Karaman’a ‘örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek’ iddiasıyla 2 yıl 1 ay ceza verildi.

Sur Belediye Eş Başkanı Cemal Özdemir’e ‘örgüt üyeliği ve örgüt propagandası’ iddiasıyla toplamda 8 yıl 9 ay ceza verildi.

Kocaköy Belediye Eş Başkanı Rojda Nazlier’e ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla 9 yıl ceza verildi.

Sur Belediye Eş Başkanı Filiz Buluttekin’e ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla yargılandığı davada, 7 yıl 6 ay ceza verildi.

Erciş Belediye Eş Başkanı Bayram Çiçek’e ‘örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek’ iddiasıyla 2 yıl 1 ay ceza verildi.

Bulanık Belediye Eş Başkanı Adnan Topçu’ya ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla 6 yıl 10 ay 15 gün, ‘Örgüt propagandası’ yapmak iddiasıyla 1 yıl 3 ay olmak üzere toplam 8 yıl 1 ay 15 gün ceza verildi.

Varto Belediye Eş Başkanı Ülkü Karaaslan’a ‘Zincirleme şekilde propaganda yapmak’ iddiasıyla Karaaslan hakkında 2 yıl 3 ay ceza verildi.

Kars Belediye Eş Başkanı Şevin Alaca’ya ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla yargılandığı davada, 6 yıl 10 ay 15 gün ceza verildi.

Iğdır Belediye Eş Başkanı Yaşar Akkuş’a ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla yargılandığı davada, 7 yıl 8 ay ceza verildi.

Eğil Belediye Eş Başkanı Gülistan Ensarioğlu’na ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla yargılandığı davada, 6 yıl 3 ay ceza verildi.

Yüksekova Belediye Eş Başkanı Remziye Yaşar’a ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla yargılandığı davada, 17 yıl 6 ay ceza verildi.

Özalp Belediye Eş Başkanı Yakup Almaç’a ‘örgüt propagandası’ iddiasıyla 1 yıl 8 ay “örgüt üyesi olma” iddiasıyla da 6 yıl 10 ay ceza verildi.

Bismil Belediye Eş Başkanı Orhan Ayaz’a ‘örgüt üyeliği’ iddiasıyla 6 yıl 3 ay ceza verildi.

31 Mart’tan bugüne, toplam 95 HDP’li Belediye Meclis Üyesi ve 21 İl Genel Meclis Üyesi görevden uzaklaştırıldı.

31 Mart 2019 tarihinde seçilen ve HDP’nin elinde kalan altı belediyesi ise şunlar:

Şırnak Silopi Belediyesi

Şırnak Balveren Belde Belediyesi

Diyarbakır Çınar Belediyesi

Erzurum Karaçoban Belediyesi

Ağrı Patnos Belediyesi

Adıyaman Kömür Belde Belediyesi

KAYNAK: BBC TÜRKÇE – HATİCE KAMER