Avrupa Adalet Divanı’ndan önemli karar: Mültecileri kurtaran gemiler kontrol edilemez

ENSAR NUR | TR724 STRAZBURG

Lüksemburg’da bulunan Avrupa Adalet Divanı (CJUE) bu hafta çok önemli bir karara imza attı. Mahkeme, İtalyan otoritelerinin çok sınırlı şartlar dışında Akdeniz’de sivil toplum kuruluşları tarafından mülteci kurtarma operasyonlarında kullanılan gemileri kontrol edemeyeceğine kanaat getirdi. STK’lar kararı sevinçle karşıladı.

Avrupa Birliği’nin (AB) en yüksek mahkemesi tarafından alınan karar, İtalya’da siyasi tartışmaların merkezinde yer alan mülteci kurtarma operasyonları konusunda büyük önem teşkil ediyor. İtalyan La Repubblica gazetesine göre karar sağcı Matteo Salvini için büyük bir yenilgi anlamına geliyor.

Karar, Sicilya’daki bir mahkeme tarafından Divan’a yöneltilen ve devlet otoritelerinin STK’lar tarafından yönetilen gemiler üzerindeki kontrol ve alıkoyma yetkilerinin kapsamını netleştirmeyi amaçlayan bir soruya yanıt niteliği taşıyor.

Mahkeme Pazartesi günü verdiği kararda, liman yetkililerinin belirli durumlarda gemileri kontrol etme ve alıkoyma hakkına sahip olduğunu, ancak bir geminin denizde kurtarılan kişileri taşıyor olmasının tek başına kontrol için yeterli bir gerekçe olmadığını belirtti.

Yapılan açıklamada, gemideki kişi sayısının, izin verilenin çok üzerinde olsa bile, bu tek başına bir kontrol gerekçesi oluşturamayacağı vurgulanıyor. Kararda ayrıca, yetkililerin sağlık, güvenlik, gemideki çalışma koşulları veya çevreye yönelik bir tehlike olduğuna dair ciddi belirtilerin varlığını somut ve ayrıntılı bir şekilde ortaya koymaları gerektiği belirtildi.

Ancak Mahkeme, kurtarma operasyonlarının düzenli olarak “yük gemisi olarak belgelendirilmiş gemiler” kullanılarak gerçekleştirilmesinin kontrol için yeterli gerekçe oluşturabileceğini de not ediyor.

Sea Watch, Adalet Divanı’nın kararını sevinçle karşılarken, bunun mültecilerin hayatlarını kurtaran STK’lar için bir hukuki güvence olduğunu belirtti. Gemilerin liman otoriteleri tarafından alıkonulmasının hukukiliği konusunda ise son karar Sicilya mahkemesinin olacak.

Ne olmuştu?

Alman Sea Watch örgütü, 2020 yazında Salvini İçişleri Bakanı iken Akdeniz’de göçmenleri kurtarıp Sicilya’ya getiren iki gemisinin Palermo ve Empedocles Limanı başkanlıkları tarafından alıkonulmasının ardından İtalyan mahkemeleri nezdinde iki temyiz başvurusunda bulunmuştu.

İnsani yardım kuruluşları ve İtalyan otoriteleri arasındaki gerginlik, ülkeye mülteci akınının arttığı 2012’den beri devam ederken, mülteciler konusu İtalya siyasetinde ana tartışma konularından biri olmaya devam ediyor.