Merkez Bankası: Enflasyondaki artışa en belirgin katkı enerji grubundan geldi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) haziran ayı enflasyonuna yönelik aylık fiyat gelişmeleri raporunu yayımladı. TCMB raporunda enflasyondaki en belirgin artışın enerji grubundan kaynaklandığı belirtilerek, “Enerji enflasyonu Türk lirası cinsinden uluslararası enerji fiyatlarındaki görünüme paralel olarak akaryakıt, doğal gaz ve elektrik kalemleri öncülüğünde önemli ölçüde yükselmiştir” denildi.

TCMB raporunda tütün ve alkollü içeceklerdeki artışa ilişkin ise “Alkollü içecek fiyatlarında vergi oranlarındaki artışın da yansımaları izlenmiştir” ifadeleri kullanıldı.

TCMB’nin raporu şöyle:

“Tüketici fiyatları Haziran ayında yüzde 4,95 oranında artmış, yıllık enflasyon 5,12 puan yükselişle yüzde 78,62 olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde, tüketici yıllık enflasyonu temel mallar grubunda sınırlı bir miktar gerilerken diğer alt gruplarda yükselmiştir. Enflasyondaki yükselişe en belirgin katkı enerji grubundan gelmiştir. Enerji enflasyonu Türk lirası cinsinden uluslararası enerji fiyatlarındaki görünüme paralel olarak akaryakıt, doğal gaz ve elektrik kalemleri öncülüğünde önemli ölçüde yükselmiştir. Haziran ayında, hizmet grubunda yıllık enflasyon tüm alt gruplarda artmıştır.

YILLIK ENFLASYON DAYANIKLI TÜKETİM MALLARI DIŞINDA ALT GRUPLARDA GERİLEDİ

Gıda grubunda yıllık enflasyon işlenmemiş gıdada gerilerken işlenmiş gıdada yükselmeye devam etmiştir. Bir önceki ay taze meyve-sebze fiyatlarında sebze kaynaklı olarak gözlenen düzeltmenin bu dönemde de sürdüğü izlenmiştir. Temel mal grubunda yıllık enflasyon dayanıklı tüketim malları dışındaki alt gruplarda gerilemiştir. Bu dönemde, uluslararası ve yurt içi enerji fiyatlarındaki artışlar ve tedarik zincirinde süregelen aksamalarla üretici fiyatlarındaki artışlar sürmüştür. Bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin mevsimsellikten arındırılmış eğilimlerinde gerileme gözlenirken, göstergelerin yıllık enflasyonlarındaki yükseliş devam etmiştir.

Haziran ayında tüketici fiyatları yüzde 4,95 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon 5,12 puan artarak yüzde 78,62 olmuştur. Bu dönemde B ve C endekslerinin yıllık değişim oranları sırasıyla 2,79 ve 1,22 puan artarak yüzde 64,42 ve 57,26 olarak gerçekleşmiştir.

Alt grupların yıllık tüketici enflasyonuna katkıları incelendiğinde, bir önceki aya göre enerji, hizmet, gıda, alkol-tütün-altın ve temel mal gruplarının katkıları sırasıyla 3,65; 0,88; 0,29; 0,21 ve 0,09 puan artmıştır.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle incelendiğinde, aylık artış önceki aya kıyasla B ve C endekslerinde bir miktar düşüş kaydetmiştir. Aylık fiyat artışları B endeksini oluşturan alt gruplardan işlenmiş gıdada yükselirken, temel mallarda yataya yakın seyretmiş, hizmet grubunda ise bir miktar düşmüştür. Hizmet fiyatları Haziran ayında yüzde 3,98 oranında yükselmiş, grup yıllık enflasyonu yüzde 48,69 olmuştur. Bu dönemde, yıllık enflasyon tüm alt gruplarda yükselmiştir. Lokanta-otel fiyatları gerek yiyecek gerekse konaklama hizmetleri kaynaklı olarak yüzde 5,42 oranında artmış ve bu grupta yıllık enflasyon yüzde 79,55’e ulaşmıştır. Ulaştırma hizmetlerinde fiyatlar yüzde 4,57 oranında artarken karayolu ve demiryolu ile şehirlerarası yolcu taşımacılığıyla birlikte havayolu taşımacılığı öne çıkmış, ulaştırma grubu yıllık enflasyonu yüzde 81,83 olmuştur. Haberleşme hizmetlerinde fiyatlar yüzde 3,16 oranında artarken internet ve telefon görüşme ücretleri bu görünümde etkili olmuştur. Diğer hizmetler grubunda fiyatlar yüzde 3,14 oranında yükselmiş, bu gelişmede büyük ölçüde sigorta, bakım-onarım hizmetleri ve paket tur kalemlerinin etkisi hissedilmiştir. Kira grubunda aylık artış yüzde 3,11 olmuş, mevsimsellikten arındırılmış aylık değişimlerde hızlanma görülmüştür.

Temel mal fiyatları Haziran ayında yüzde 2,80 oranında artmış, grup yıllık enflasyonu 0,46 puan düşüşle yüzde 64,86 olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde, yıllık enflasyon dayanıklı mal grubunda yükselirken diğer alt gruplarda gerilemiştir. Dayanıklı mal fiyatları (altın hariç) Haziran ayında yüzde 3,65 oranında artmış, bu gelişmede mobilya (yüzde 6,53) ve otomobil (yüzde 3,29) fiyatları belirleyici olmuştur. Böylelikle, grup yıllık enflasyonu yüzde 77,90 seviyesine ulaşmıştır. Diğer temel mallarda fiyat artışları grup geneline yayılmakla birlikte kişisel bakım ürünleri, konut bakım-onarım malzemeleri, ev içi tekstil ürünleri ve ev ile ilgili temizlik malzemeleri öne çıkmış, grup aylık enflasyonu yüzde 3,11 olarak gerçekleşmiştir. Giyim ve ayakkabı grubunda fiyatlar yataya yakın seyretmiş, yıllık enflasyon 2,92 puan düşüşle yüzde 26,35 olmuştur.

ENERJİ FİYATLARI ARTIŞI YÜZDE 152 OLARAK GERÇEKLEŞTİ

Enerji fiyatları Haziran ayında yüzde 16,16 oranında artmış, grup yıllık enflasyonu 30,12 puanlık yükselişle yüzde 151,33 olmuştur. Fiyat artışları grup geneline yayılmış, gerek akaryakıt gerekse yönetilen/yönlendirilen kalemlerde yüksek fiyat artışları gözlenmiştir. TL cinsi uluslararası ham petrol fiyatlarındaki gelişmeleri takiben akaryakıt fiyatları yüzde 21,88 oranında yükselmiş, bu alt grupta yıllık enflasyon yüzde 251,98 seviyesine ulaşmıştır. Mesken tarifelerinin düzenlenmesi neticesinde doğal gaz fiyatları yüzde 25,11, elektrik fiyatları yüzde 15,01 oranlarında yükseliş sergilemiştir. Bu dönemde tüp gaz fiyatlarında artış yüzde 6,25 olurken, şebeke suyu fiyatları yüzde 3,39 oranında artmıştır.

Gıda ve alkolsüz içecek fiyatları Haziran ayında yüzde 2,09 oranında artmış, grup yıllık enflasyonu 2,30 puan yükselerek yüzde 93,93 olmuştur. Yıllık enflasyon işlenmemiş gıdada 5,96 puan düşüşle yüzde 91,65’e gerilerken, işlenmiş gıdada 10,03 puan artışla yüzde 96,04 seviyesine yükselmiştir. İşlenmemiş gıda grubunda mevsimsellikten arındırılmış veriler sebze fiyatları kaynaklı olarak taze meyvesebze fiyatlarında gerilemenin devam ettiğine işaret ederken, diğer işlenmemiş gıda kaleminde çiğ süt referans fiyat düzenlemesinin etkilediği süt ile pirinç, patates ve kuruyemiş fiyatlarındaki artış dikkat çekmiştir. İşlenmiş gıda fiyatlarında görülen yüzde 7,53 oranındaki artışta ise peynir ve diğer süt ürünleri, ekmek ve tahıllar ile alkolsüz içecekler, çay ve şekerle bağlantılı ürünler öne çıkmıştır.

ALKOLLÜ İÇECEK VE TÜTÜNDE VERGİ ARTIŞININ YANSIMALARI İZLENDİ

Alkollü içecekler ve tütün ürünleri fiyatları Haziran ayında yüzde 2,61 oranında artmış, yıllık enflasyon yüzde 70,99’a yükselmiştir. Alkollü içecek fiyatlarında vergi oranlarındaki artışın da yansımaları izlenmiştir. Bu dönemde alkol-tütün grubunun aylık tüketici enflasyonuna katkısı 0,12 puan olmuştur.

Yurt içi üretici fiyatları Haziran ayında yüzde 6,77 oranında artmış, yıllık enflasyon 6,15 puan yükselişle yüzde 138,31 olmuştur. Uluslararası ve yurt içi enerji fiyatlarında ulaşılan yüksek seviyeler ve tedarik zincirlerindeki aksaklıklar üretici fiyatlarını olumsuz etkilemiştir. Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, yıllık enflasyonun tüm alt gruplarda yükseldiği görülürken, özellikle enerji enflasyonundaki artış dikkat çekmiştir. Fiyat artışları alt kalemler geneline yayılırken, rafine edilmiş petrol ürünleri, ham petrol ve doğal gaz, basım ve kayıt hizmetleri, elektrik-gaz-buhar ve iklimlendirme, kimyasal ürünler ile içecekler alt kalemlerindeki artışlar öne çıkmıştır.”