Başkanlık sisteminin ağır bilançosu: Dolar ve enflasyon uçtu, işçi fakirleşti

DİSK-AR’ın son raporu, Türkiye’nin başkanlık sistemine geçtiği 2018 yılından bu yana ülkede çalışanların neler kaybettiğini ortaya koydu. Son 4 yılda yükselen enflasyon ve dolar kuru işçiyi fakirleştirdi.

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR) Türkiye’nin 24 Haziran 2018’de yapılan seçimle cumhurbaşkanlığı rejimine geçtiği günden bu yana çalışanların durumunun nasıl değiştiğini ortaya koyan bir rapor hazırladı.

DOLAR YAKLAŞIK 4 KAT ARTTI

DİSK-AR ‘Başkanlık rejiminin dört yıllık bilançosu’ raporunda başkanlık sistemi döneminde enflasyondaki büyük artışı ve asgari ücretin nasıl gerilediğini ortaya koydu. Rapora göre başkanlık rejiminde enflasyon yüzde 15’ten yüzde 74’e çıkarken 1 dolar 4,8 liradan 17,4 liraya yükseldi.

Ayrıca 2018-2022 arasında asgari ücret döviz cinsinden 92 dolar geriledi. Başkanlık döneminde geniş tanımlı işsizlik oranı 5,4 puan, geniş tanımlı işsiz sayısı 2,6 milyon arttı.

ASGARİ ÜCRET DOLAR – EURO KARŞISINDA ERİDİ

Rapora göre, artan döviz kurları sebebiyle asgari ücret döviz cinsinden ciddi biçimde geriledi. 2018 yılında 1603,1 TL olan asgari ücret 2022 yılında 4 bin 253,4 TL olarak belirlendi. Aradan geçen dört yılda asgari ücret yüzde 156,3 artmış olarak görünse de asgari ücret euro ve dolar karşısında değer kaybetti. Haziran 2018’de asgari ücret 336,8 dolar iken 2022’de 245 dolara geriledi.

Ayrıca başkanlık rejimi öncesi, Haziran 2022’de TÜFE (enflasyon) yıllık yüzde 15,39 ve gıda enflasyonu ise yüzde 18,89’du. Seçim sonrası artmaya başlayan fiyatlar, ekonomik kriz ve 2021 sonunda başlayan döviz krizi sonrasında TÜFE 2022 Mayıs’ta yıllık yüzde 73,5 ve gıda enflasyonu ise yüzde 91,63 olarak açıklandı.

KİŞİ BAŞINA DÜŞEN MİLLİ GELİR AZALDI

Öte yandan başkanlık rejiminde asgari ücretin kişi başına milli gelire oranı geriledi. Asgari ücretin kişi başına gayri safi yurt içi hasılaya oranı giderek düştü. 2017 yılında Kişi Başına GSYH’nin yüzde 53’ü olan asgari ücretin Haziran 2022 itibarıyla yüzde 37 seviyesine gerilediği tahmin edildi.

Rapordan öne çıkan diğer bulgular şöyle oldu:

Asgari ücret euro ve dolar karşısında geriledi.

Başkanlık rejiminde emeğin milli gelir içindeki payı yüzde 37,8’den yüzde 31,5’e geriledi.

Başkanlık döneminde resmi enflasyon yüzde 15,4’ten yüzde 73,5’e, gıda enflasyonu yüzde 18,9’dan yüzde 91,6’ya yükseldi.

Başkanlık rejiminde asgari ücretin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya oranı yüzde 53’ten yüzde 37’ye geriledi.

Başkanlık döneminde geniş tanımlı işsiz sayısı 2,6 milyon arttı.

Başkanlık rejimi bölüşüm ilişkilerini kötüleştirdi.

Başkanlık rejiminde ekonomiye güven dibe vurdu.