AP yıllık Türkiye raporunu açıkladı: Hukuka dönün çağrısı

ERSAN AY, BRÜKSEL | ENSAR NUR, STRAZBURG TR724

Avrupa Parlamentosu yıllık Türkiye raporunu açıkladı. Türkiye’de insan hakları durumunun giderek kötüleştiği ifade edilirken, ülkedeki demokratik gerilemeye vurgu yapıldı. Türkiye’nin Ukrayna savaşındaki tavrı ise takdirle karşılandı.

Avrupa Parlamentosu 2021 Türkiye Raporunu Strazburg’daki genel oturumda kabul etti. Rapor 448 evet ve 67 hayır oyu ile kabul edilirken 107 parlamenter ise çekimser kaldı. AP Türkiye raportörü Nacho Sanchez Amor, raporun büyük bir çoğunluk desteğiyle onaylanmasının ardından “Umarım Türk Hükümeti verdiğimiz net mesaja kulaklarını tıkamaz: AB yolunun kapısını kapatmak bilinçli olarak aldığınız bir karar fakat Türk toplumu bilmeli ki, gelecek henüz yazılmamıştır!” dedi.

İşkenceye karşı sıfır tolerans

Raporda Türkiye’nin Avrupa Konseyi İşkenceyi ve İnsanlık Dışı Muameleyi Önleme Komitesi’nin tavsiyelerini uygulamayı reddetmesinden duyulan endişe tekrarlanırken Türkiye işkenceye karşı sıfır tolerans politikasına uymaya çağrıldı. İşkence konusunda Türkiye’nin cezasızlığı sona erdirmesi ve sorumluları cezalandırması istendi. AP, Türkiye İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) verilerine göre şu anda cezaevinde 604’ü ağır hasta olmak üzere 1605 kişinin hasta olduğunu vurguladı ve eski Milletvekili Aysel Tuğluk’un sağlık durumunun ağır olmasına rağmen devam eden tutukluluk halinin sona erdirilmesini istedi.

Hamile kadınları tutuklamaya son verin

Raporda Erdoğan rejiminin hamile veya yeni doğum yapmış kadınları tutuklamasından dolayı dehşete düşüldüğü açıklanırken Türkiye, ilgili tüm kadınları serbest bırakmaya ve hamile kadınları doğumdan hemen önce veya sonra tutuklama uygulamasına son vermeye çağrıldı. İnsan hakları ihlallerini meclis kürsüsünden paylaşmaktan çekinmeyen HDP Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu’na yurtdışı çıkış yasağı konmasından ve değişik soruşturmalar ile taciz edilmesinden kaygı duyulduğu belirtildi.

Zorla kaçırmalar da raporda yer buldu

AP, yıllık raporda yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşlarının zorla iadesi ve kaçırılması sebebiyle Türkiye’yi hukukun üstünlüğü ilkesini ve temel insan haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle şiddetli bir şekilde kınadığını duyurdu. Raporda Türk hükümetinden Çin ile olan suçluların iadesi anlaşmasını onaylamayı ertelemesi istendi, Türkiye’de yaşayan Uygurların gözaltı riski altında olmaya devam etmesinden ve Uygurların potansiyel olarak Çin’e teslim edebilecek diğer ülkelere sınır dışı edilmesinden endişe duyulduğu dile getirildi.

MHP bağlantılı organizasyonlar AB’de yasaklanmalı

Parlamento ayrıca Türk Hükümeti’nin, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) ve Diyanet İşleri Türk İslam Birliği (DİTİB) aracılığıyla AB’deki Türk diasporasının üyelerini etkilemeye yönelik girişimlerinden kaygı duyduklarını belirtti. Raporda ırkçı aşırı sağcı MHP, ülkü ocakları ve bağlantılı organizasyonların sadece Türkiye’de değil, AB üye devletlerinde de yayılmasından endişe duyulduğu ifade edildi. AB üyesi ülkeler bu organizasyonların faaliyetlerini yakından izlemeye ve etkisini azaltmak için mücadele etmeye çağrıldı, yasaklanmalarının ciddi olarak düşünülmesi gerektiği belirtildi.

Gerileme devam ediyor

Türkiye ile müzakerelerin 2018 yılından bu yana fiilen durma noktasına geldiği ve özellikle geçen son 2 yılda Türkiye’nin AB’ye katılım hedefleriyle ilgili vermiş olduğu taahhütlerine uyma noktasında sürekli bir gerileme sürecinde olduğu açıklandı. Türkiye’nin stratejik önemi kabul edilirken NATO müttefiki bir ülke olduğuna vurgu yapıldı. Diyaloğun daha da güçlendirilmesi gerektiği ifade edilirken güvenin yeniden inşa edilmesi için Türk makamları sözlerini eyleme geçirmeye ve bağlılıklarını belirli gerçekler ve kararlarla göstermeye çağırıldı.

Ekonomik durum endişe verici

AP, Türkiye’deki mevcut ekonomik duruma ilişkin derin endişesini ifade etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ekonomiye müdahalelerinin ve bunun sonucunda Merkez Bankası ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) gibi sözde bağımsız kuruluşlara duyulan güven eksikliğinin ciddi endişelere sebep olduğu belirtildi. Raporda para birimi devalüasyonu, yükselen enflasyon ve sürekli artan yaşam maliyeti, giderek daha fazla sayıda insanı zorluğa ve yoksulluğa itiyor denildi. Ekim 2021’de Mali Eylem Görev Gücü’nün Türkiye’yi kara para aklama, terör ve nükleer silahların yayılmasının finansmanı ile mücadele edemeyen ülkeler listesine eklediği hatırlatıldı, Türk hükümetinin kara para aklama ve terörün finansmanı ile mücadelede gerekli adımları atması konusunda umutlu olunduğu ifade edildi.

Erdoğan rejimi umutları kasten yıktı

Temel özgürlükler, demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü konularında gerilemelere ve kötüleşmelere vurgu yapıldı ve Türkiye’nin Avrupa Konseyi üyeliğinden kaynaklananlar da dahil olmak üzere uluslararası ve yerel yasal yükümlülüklerini açıkça ve ısrarla göz ardı etmesi karşısında dehşete düşüldüğü dile getirildi. Temel hak ve özgürlüklerin AB ile müzakerelerin temelini oluşturduğu hatırlatıldı. Erdoğan hükümeti, Osman Kavala davasında AİHM kararlarına açıkça meydan okuması sebebiyle AB üyelik sürecini yeniden açmaya dair tüm umutları kasten yıkmakla suçlandı.

AP, Türkiye’yi Ukrayna konusunda takdir ediyor

AP, Türkiye’nin Ukrayna’nın işgali konusunda NATO ve AB ile uyumunu, Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne açık desteğini ve haksız Rus işgalinini kınamasını memnuniyetle karşıladı. Türk Hükümetinin çatışmanın tarafları arasında arabuluculuk yapma konusundaki istekliliği de takdirle karşılandı. Türkiye ayrıca hava sahasını Rus uçaklarına kapatmaya ve Rus sermayesi ve yatırımları için güvenli bir liman olmaktan kaçınmaya çağrıldı.