AİHM: Türkiye’nin oturum izni olan Suriye vatandaşını zorla ülkesine göndermesi hak ihlali

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Suriye vatandaşı Muhammad Fawzi Akkad’ın, Türkiye’de geçerli oturum izni olmasına rağmen Türk makamları tarafından ‘zorla ülkesine sınır dışı edilmesi’ konusunda Ankara’nın hak ihlalinde bulunduğuna hükmetti.

BBC Türkçe’nin haberine göre mahkeme, Türkiye’nin Akkad’a 12 bin 250 euro ödemesine karar verdi. Bu miktarın 9 bin 750 eurosu manevi tazminat, 2 bin 500 eurosu da mahkeme masrafları.

AİHM kararında, Akkad’ın 2018’de Türkiye’de geçerli bir ikamet iznine sahip olduğu ve kendisine ‘geçici koruma’ statüsü verildiği kaydedildi. Kararda, Yunanistan’a geçmeye çalıştığı sırada Meriç Nehri yakınlarında gözaltına alınan Akkad’ın daha sonra ‘gönüllü geri dönüş’ adı altında Türk makamları tarafından ‘zorla ve hukuka aykırı’ şekilde sınır dışı edilerek Suriye’ye gönderildiği belirtildi.

Danimarkalı Yargıç Jon Fridrik Kjølbro başkanlığındaki 7 kişilik jüri heyeti, oybirliğiyle ile aldığı kararla, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3., 13. ve 5. maddelerini iptal ettiğine hükmetti.

Sözleşmenin 3. maddesi, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağını, bağlantılı 13. maddesi etkili başvuru hakkını, 5. maddesi de özgürlük ve güvenlik hakkını koruma altına alıyor.

AİHM kararında şu ifadeler yer aldı: “Mahkeme, başvuru yapan şahsın Suriye’de 3. maddeye aykırı bir muameleye maruz kalma riskiyle karşı karşıya olduğu ve Türk makamlarının gerçekleri bilerek kendisini Sözleşme’ye aykırı bir muamele riskine maruz bıraktığıyla ilgili önemli gerekçeler gösterildiğine karar vermiştir.

Mahkeme ayrıca, şahsın yaklaşık 20 saat süren otobüs yolculuğunda diğer Suriyelilerle birlikte kelepçelenmesinin aşağılayıcı muamele anlamına geldiğine karar vermiştir.
Mahkeme, Türk makamlarının, başvuru yapan şahsın Suriye’ye zorla geri gönderilmesine itiraz etmek için Türk hukukunda öngörülen hukuk yollarından yararlanma fırsatını reddettiğini kaydetmiştir.
Mahkeme, şahsın Meriç’te Yunanistan sınırına yakın bir yerde tutuklanmasından Suriye’ye gönderilmesine kadar geçen sürede özgürlüğünden mahrum bırakıldığını tespit etmiştir.
Mahkeme, sınır dışı edilmek üzere olan kişilerin gözaltına alınmasıyla ilgili olarak iç hukukta öngörülen yasal güvencelere uyulmadığını kaydetmiştir.