Rusya-Ukrayna savaşı nereye varacak? İşte işgalin evrilebileceği olası senaryolar

TR724 | ENSAR NUR

Rusya’nın Ukrayna’da rejim değişikliği parolası ile yola çıktığı işgal devam ederken, Ruslar Kiev’i hala kontrol etmeyi başaramadı. Moral üstünlüğünü ele geçiren Ukrayna ordusunun direnişi sayesinde, çatışmalar bir süre daha devam edecek gibi görünüyor.

Kiev’in işgalinin uzaması Putin için olumsuz bir gelişme olarak karşımıza çıkıyor. Her geçen gün artan yaptırımlar, Ukrayna ordusuna gelen maddi destekler ve Rus halkının savaş karşıtı gösterileri Putin cephesinde işleri zorlaştırıyor. Dolayısıyla, mevcut işgal durumunun gerek politik olarak gerekse askeri olarak kısa bir süre içerisinde sonuca varması gerekiyor.

Ukrayna’nın üst düzey gayretine rağmen Kiev’in önümüzdeki günlerde düşmesi yüksek bir ihtimal olarak önümüzde dururken, varılacak sonucun ne olacağı ise elbette pek çok faktörün yanı sıra temelde Putin ve Zelenskiy’in nasıl bir yol tercih edeceklerine ve çatışmaların ne yönde evrileceğine göre belirlenecek.

RANE Worldview temel olarak Moskova’nın izleyeceği stratejiye göre önümüzdeki günlerde gerçekleşmesi olası 4 farklı senaryoyu okurlarıyla paylaştı. Bu senaryoları sırasıyla analiz edelim.

İlk senaryo Rusya’nın Kiev’i işgal edip Rus yanlısı bir hükümet kurması ve Ukrayna topraklarının büyük bir kısmını ordusuyla kontrol altında tutması. Bu senaryoda, Putin Moskova yanlısı politik isimleri ülkenin yönetimine koyarak Ukrayna’yı olmasını hayal ettiği nötr, demilitarize ve Moskova’nın sözünden çıkmayan bir ülke haline getirmeye çalışabilir.

Yine aynı senaryo kapsamında, Ukrayna’da Rus askeri üslerinin açılmasının yanı sıra Anayasa değişiklikleri ile birlikte Ukrayna federal bir yapıya bürünüp, Rus dilinin tanındığı bir ülke haline getirilecek. Moskova’nın en çok istediği bu senaryo ile birlikte, Ukrayna’nın Avrupa Birliği ve NATO ile olan entegrasyonu kısıtlanacak.

Ne var ki, orta ve uzun vadede Rusya için en maliyetli senaryo da bu olacak. Rus yanlısı hükümeti Batı ülkelerinin tanımayacağını ve milliyetçilerin Rus kuklası hükümete karşı ayrılıkçı bir ulusal direniş hareketi başlatacağını hesaba katarsak, Rusya’nın Ukrayna’da sürekli olarak bir askeri güç bulundurması gerekecek. Ayrıca, böyle bir durumda Batı ülkeleri Rusya’ya karşı ilan ettikleri yaptırım kararlarını sürdürmeye devam edecek ve Rusya kurduğu rejimi finanse etmek zorunda kalacak. Tüm bunlar düşünüldüğünde Rusya’nın ekonomik olarak çok ciddi problemler yaşayacağını tahmin etmek zor değil.

İkinci senaryo ise Putin’in Kiev de dahil olacak şekilde Dinyeper nehrinin doğusunu tamamen işgal etmek suretiyle bölgede yeni bir uydu devlet ilan etmesi ve Batı Ukrayna’yı Zelenskiy hükümetine bırakması. Rusça konuşan nüfusun çoğunlukta olduğu Doğu Ukrayna’da Rusya uydusu bir devletin kurulması, Moskova için şüphesiz daha az maliyetli olacaktır. Doğu Ukrayna’da kurulacak bir devletin Batı tarafından tanınmayacağını göz önünde bulundurursak, bu devletin ana sponsoru özellikle ekonomik anlamda Rusya olmaya devam edecek.

Ancak, Batı Ukrayna’da hala Rusya karşıtı ve askeri gücü artırılmış bir devlet bulunması Putin’in elde etmeyi arzuladığı sonucun ortaya çıkmasına engel olacak. NATO ve Batı ile ilişkileri daha da sıkı olacak olan Batı Ukrayna, Rusya tarafından tehdit olarak algılanmaya devam edecek.

Üçüncü senaryo Rusya’nın kendi istekleri doğrultusunda mevcut Ukrayna yönetimiyle bir anlaşma sağlayıp ordusunu derhal Ukrayna’dan çekmesi. Anlaşma, Zelenskiy’in istifası ve bir geçiş hükümetinin kurulması yönünde olabilir. Anlaşma sayesinde, Putin kendisi için askeri tehlike arz etmeyen bağımsız bir Ukrayna devletine razı gelecek, karşılığında da Kırım ve Donbas bölgelerinin tanınmasını sağlayacak. Ayrıca, ilk senaryoda olduğu gibi, bazı anayasal değişiklikler talep edilecek.

Bu sayede, Putin maliyeti yüksek olan işgalden vazgeçecek ve hedeflerine kısa vadede ulaşmış olacak. İşgalden dolayı harap olan Ukrayna altyapısı ve işgal sonrası oluşabilecek politik çalkantılar da Putin’in isini kolaylaştıracak. Rus ordusunun Ukrayna’dan çıkması da yaptırımların yumuşamasıyla sonuçlanabilir.

Putin için bu tarz bir stratejide oluşabilecek zorluklar ise, Ukrayna’ya karşı elindeki baskı unsurunu kaybetmesi ve dolayısıyla anlaşmaya Ukrayna hükümeti tarafından ilerleyen süreçte riayet edilmemesi, Batı yanlısı nüfusun anlaşmanın iptali için oluşturacağı kamu baskısı ve işgalden kaynaklı oluşan Rus karşıtı duruşun ülkede yerleşecek olması. Ek olarak, rüzgarı arkasına almış olan Zelenskiy’in böyle bir anlaşmaya yanaşması düşük bir ihtimal olarak önümüzde duruyor. Putin’in de daha çok taviz veren bir anlaşmaya imza atması şimdilik pek mümkün gözükmüyor.

Öngörülen son senaryo, Rus ordusunun Ukrayna’dan çekilmeye karar vermesi ancak öncesinde mümkün olabilecek en fazla miktarda tahribat yapması. Moskova’nın işgalin çok maliyetli olacağını düşünmesi veya meşruiyet sıkıntısı çekeceği belli olan Rus yanlısı bir hükümetin Rusya’nın emellerine faydası olmayacağını anlaması, Putin’i bu stratejiye yöneltebilir.

Rus ordusu geri çekilmeden önce Ukrayna’nın sivil ve askeri altyapısına, limanlarına, havaalanlarına, demiryollarına, fabrikalara, silah depolarına ve askeri üslere azami tahribat uygulayacak. Büyük ölçekli tahribatın yanında binlerce Ukrayna askerinin öldürülmesi, geride daha zayıf bir Ukrayna bırakacak. Şartlarını bu durumda yeniden dayatmaya çalışacak olan Putin, Ukrayna otoritelerini tekrardan yeni bir işgal başlatmakla tehdit edecek.

Rusya için en az maliyetli olan senaryo bu. Ancak böyle bir strateji Ukrayna’nın başarılı olduğu anlamına gelecek. Rusya istediklerini ilk etapta elde edemeyecek ve büyük ihtimalle önümüzdeki yıllarda yeni bir işgal için düğmeye basmak durumunda kalacak. Rusya’nın temel kazanımı ise zamanla yaptırımların hafiflemesi olacak.

Son gelişmeler ise, Putin’in yüksek maliyetlere rağmen ilk iki senaryoyu öncelediğini gösteriyor. Reuters’in Maxar’dan aldığı uydu görüntülerine göre, 64 kilometre uzunluğundaki yeni bir Rus askeri konvoyu kuzeybatı yönünden Kiev’e yaklaşıyor. Öte yandan, Rusya Ukrayna’yı vatandaşlarını kalkan olarak kullanmakla suçladı ve Kiev’den tahliyelere izin vereceğini duyurdu. Sivillerin tahliyesi ile birlikte, Kiev’de ilerlemekte zorlanan Rusya, geniş çaplı bombardımana başlayabilir. Kiev’in bombardımana uzun süre dayanması ise oldukça zor gözüküyor.