Turizmde hesaplar karıştı; savaşın faturasını Türkiye ödeyecek

HABER İNCELEME | YUSUF DERELİ

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un açıklamalarına göre Türkiye, 2022 yılında minimum 35 milyar dolarlık bir turizm geliri hedefliyordu. Yaklaşık 2 ay önce Ersoy bu hedefi açıkladığında, Rusya henüz Ukrayna’yı vurmamıştı. Artık turizmde hesaplar sil baştan yapılacak.

Sorun sadece turizm geliri de değil. Türkiye’nin iki ülkeyle toplam ticaret hacmi 40 milyar doların bile üzerinde. Rusya ve Ukrayna’da krizin derinleşmesi ve uzaması Türkiye için de orta ve uzun vadede yıkım olacak…

Türkiye için turizm geliri çok şey demek. Zira artan döviz ihtiyacını karşılamak için en önemli kaynak olarak görülüyordu. Pandemi öncesindeki 2019 sezonunda Türkiye ‘bacasız sanayi’ olarak tanımlanan turizmden yaklaşık 35 milyar dolar gelir elde etmişti. Ancak pandemi bütün hesapları alt üst etti. Turizm geliri 2020 yılında bir önceki yıla göre yüzde 65,1 azalarak 12 milyar 59 milyon dolar oldu.

2021 TOPARLANMA YILI OLDU

2021’de pandeminin kısmen kontrol altına alınmasıyla turizm geliri de artarak 24,5 milyar dolara çıktı. Türkiye, 2022’den artık daha umutluydu. Yaklaşık iki ay önce Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, “2022 için minimum 35 milyar dolarlık Gelir hedefi koyduk.” diye konuştu. Ancak bu kez de Rusya-Ukrayna savaşı patlak verdi.

TÜRKİYE, İKİ ÜLKEYE DE ‘BAĞIMLI’ DURUMDA

Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş ve burada yaşanan her gelişme Türkiye açısından hayati derecede önemli. Tartışmasız bütün siyasi analist ve ekonomistlere göre söz konusu savaştan en fazla etkilenecek 3. ülke Türkiye.

Zira Türkiye’nin turizm, enerji ve gıda başta olmak üzere çok sayıda sektörde hem Rusya hem de Ukrayna ile ilişkileri var. Erdoğan’ın “İkisinden de vazgeçemeyiz.” demesinin temel nedeni de bu ‘bağımlılık’.

HEDEFLER REVİZE EDİLECEK

Türkiye geçtiğimiz yıl 29,4 milyon turist ağırladı. Bunların 4 milyon 700 bini Rusya’dan, 3 milyon 100 bini Almanya’dan, 2 milyonu Ukrayna’dan, 1 milyon 400 bini Bulgaristan’dan ve 1 milyon 100 bini İran’dan geldi. Rusya ve Ukrayna’dan gelenler ise toplam turistlerin içerisinde yüzde 27,3’lük bir paya sahip. Bu Türkiye’ye gelen turistlerin 4 kişiden birinin Rusya ve Ukrayna’dan geldiğini gösteriyor.

NE KADARLIK BİR TURİZM GELİRİ KAYBI SÖZ KONUSU OLACAK?

Bu yıl için her iki ülkeden 9 milyon civarında turist bekleniyordu. Savaşın uzaması durumunda bu rakamların yüzde 10’unun bile yakalanması mümkün değil. 7-8 milyon turistin gelmemesi, 7 milyar dolar civarında bir kayıp demek. Söz konusu kaybın 10 milyar doları aşacağını söyleyenler de var.

İKİ ÜLKEYLE TİCARET HACMİ 40 MİLYAR DOLARIN ÜZERİNDE

Türkiye’nin hem Rusya hem de Ukrayna ile ciddi boyutlarda ticari ilişkileri bulunuyor. İki ülke ile Türkiye’nin ticaret hacmi 40 milyar doların üzerinde.

TÜİK verilerine göre 2021’de Türkiye’nin ihracatında Rusya 5 milyar 800 milyon dolarlık pay ile 10’uncu sırada yer alıyordu. Ukrayna ise 2 milyar 900 bin dolarla 20’inci sırada yer aldı.

İthalatta Rusya 29 milyar dolarla ikinci, Ukrayna ise 4 milyar 500 milyon dolarla 12’inci sırada bulunuyordu. Toplam dış ticaret hacmi ise Rusya ile 34 milyar 700 milyon dolar iken Ukrayna ile 7 milyar 400 milyon dolara denk geliyor.

Rusya ya da Ukrayna tarafından bir yaptırım olmasa bile iki ülkenin savaş ekonomisine girmesi, sadece turizm tarafını değil dış ticareti de vuracak. Türkiye’nin sadece gıda ithalatının yüzde 40’ı Rusya ve Ukrayna’dan sağlanıyor.

TÜRKİYE, ‘ENERJİSİNİ’ RUSYA’DAN ALIYOR

Türkiye, enerji konusunda da Rusya’ya bağımlı… Enerji Piyasası Denetleme Kurumu (EPDK) Doğalgaz Sektör Raporu’na göre, 2020 yılında Türkiye’nin yıllık doğal gaz ihtiyacının yüzde 33,6’sı (16 milyar metreküp) Rusya’dan sağlandı.

AKP rejiminin tarım politikası nedeniyle dışa bağımlı hale gelen Türkiye, Rusya’dan buğday ithalatında da lider ülke oldu. 2021 yılında Türkiye, Rusya’dan 1,8 milyar dolar değerinde 6,7 milyon ton buğday ithalatı yaptı. Türkiye’nin toplam buğday ve buğday ürünleri ithalatında Rusya’nın payı yüzde 66’ya çıktı.