HABER YORUM | YUSUF DERELİ
AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2023 seçimleri öncesinde enflasyonun belirlenen seviyelere düşeceğini öne sürdü. Erdoğan, “Eğer ben de ekonomi tahsili görmüşsem (…) faiz sebeptir, enflasyon neticedir. Göreceksiniz enflasyon inşallah seçim öncesi nerelere düşecek; çok açık net bütün delilleriyle her şeyiyle ortada.” ifadelerini kullandı.
Erdoğan’ın ‘ekonomi’ tahsili görüp görmediği belirsiz; zira devlet sırrı gibi saklanan diplomasıyla ilgili ciddi bir tartışma var. Diploması var mı yok mu onu bile bilmiyoruz. Dolayısıyla Erdoğan’ın ekonomiden anlayıp anlamadığı konusu çok su götürür… Hiç bir bilimsel yanı olmayan, ‘faizin enflasyonun sebebi’ olmadığını da Merkez Bankası’nın 128 milyar dolarını heba ederek öğrendik.
Gelelim açıklamadaki enflasyon vurgusuna. Erdoğan’a göre enflasyon düşecek. Hem de öyle böyle değil! ‘Göreceksiniz, nerelere düşecek’ diyor. Ne zaman düşecek? Seçimden önce… 19 yıldır yapılamayan, seçimden önce başarılacak!
Peki bu ne kadar mümkün?
- TÜİK verilerine göre yıllık enflasyon yüzde 19,9. Bağımsız Enflasyon Araştırma Grubu’na göre ise yüzde 49,8. Kasım ayı enflasyon beklentisi yüzde 3’lerdeydi. Ancak son 15 günde yaşanan kur şoku nedeniyle bu oranın yüzde 5’in bile üzerinde gelmesi sürpriz olmayacak.
- 1 Kasım’da dolar kuru 9,52, Euro ise 11,02’ydi. Dün itibariyle dolar kuru 12,85, Euro 14,45 seviyelerinde. Dolar, TL karşısında sadece 29 günde yüzde 35 değer kazanmış. Doların artması girdi maliyetlerinin katlanması anlamına geliyor. Bu da ürün fiyatlarının artması demek. Dolayısıyla döviz kuru arttıkça enflasyon da artıyor ve artacak.
- Kasım ayında akaryakıt fiyatları katlandı. Tek seferde benzin ve mazota 1 TL’nin üzerinde rekor zam geldi. Ekim ayında 7,3 TL olan mazotun litresi, dün itibariyle 9 lira 75 kuruşa çıktı. 2 ayda mazot fiyatı yüzde 33 yükseldi. Kasım ayının başında 6 lira 64 kuruş olan LPG’nin litresi ise İstanbul’da 8 lira 25 kuruşu buldu. Bir ayda otogaza yüzde 24 zam geldi. Akaryakıt fiyatlarının artması nakliye maliyetlerinin katlanması demek. Dolayısıyla bunun da önümüzdeki aylarda enflasyona doğrudan etkisi olacak.
- Ulusal Süt Konseyi, dün yapılan toplantı sonrasında çiğ süt referans fiyatını 3 lira 20 kuruştan 8 Aralık 2021’den itibaren geçerli olmak üzere 4 lira 70 kuruşa çıkardı. Artış oranı yüzde 47. Süte zam gelmesi sütle yapılan bütün ürünlere zam gelmesi anlamına geliyor. Dolayısıyla bu da önümüzdeki aylarda enflasyonun artmasına doğrudan etki edecek.
- Sadece kasım ayında ayçiçek yağı markasına göre değişmekle birlikte yüzde 20’nin üzerinde zamlandı. Un fiyatları ise yine kasım ayında yüzde 15 arttı. Daha üç gün önce Türkiye atıştırmalık gıda sektörünün lideri Ülker, artan maliyetleri gerekçe göstererek ürünlerine yüzde 35’lere varan oranlarda zam yaptı. Şekere ise yine kasım ayında yüzde 25 zam geldi.
- Belki de hepsinden önemlisi bizzat Erdoğan, faizlerin düşürüleceğini tekrar tekrar söyledi. 16 Aralık’ta yapılacak MB’nın PPK toplantısında politika faizinin en az 100 baz puan indirilmesi bekleniyor. İddia o ki 200 baz puan indirilecek. Dolayısıyla bugün 12,80’lerde gezinen dolar kurunun 17 Aralık’ta 13 liranın da üzerine çıkarak, 14 liraya dayanması sürpriz olmayacak. Kur artışı ise girdi maliyetlerini doğrudan etkilediği için enflasyon anlamına geliyor.
- Gelecek yıl için asgari ücretin ne olacağı konuşuluyor. İddia o ki şu anda 2 bin 825 lira olan asgari ücret 4 bin lira civarına çıkartılacak. Zira insanların alım gücü, TL’deki ‘değersizleşmeye’ bağlı olarak eridi. Ekonomistlere göre asgari ücretin 4 bin lira ve üzerine çıkarılması da enflasyona etki edecek.
- Son olarak enflasyon şu anda küresel bir sorun. Bütün dünyada fiyatlar genel seviyesi artıyor. Dün açıklanan verilere göre Almanya’da enflasyon Kasım ayında bir önceki yıla göre yüzde 5,2 arttı. Avro bölgesinde enflasyon yüzde 4’ün bile üzerine çıktı.
Hal böyleyken, Türkiye’de enflasyonun kısa vadede düşme ihtimali mümkün değil. Bırakın düşmesini, Erdoğan’ın faiz inadı nedeniyle resmi enflasyonun bile önümüzdeki 3-4 ay içerisinde yüzde 25’in üzerine çıkma ihtimali yüksek.
AĞUSTOSTA DA ‘DÜŞECEK’ DEMİŞTİ
Erdoğan, ‘enflasyonun düşeceğini, her şeyin bütün delilleriyle ortada olduğunu’ söylerken neyi kast ediyor kimse bilmiyor. Erdoğan, 5 Ağustos’ta yaptığı açıklamada da “Ağustos ayı itibariyle enflasyonda düşüşü göreceğiz.” demişti. Düşmedi, aksine arttı. O gün de Erdoğan’ın hangi verilere dayanarak ‘enflasyon düşecek’ dediğini anlamamıştık, bugün de anlamıyoruz…
O zaman, Yılmaz Erdoğan’ın Vizontele filmindeki o meşhur repliğini ödünç alarak ‘ekonomist’ olduğunu iddia eden Tayyip Erdoğan’a soralım: Zeki Müren de bizi görecek mi?
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
