29 Nisan’da tam kapanmanın başlayacağı Türkiye’de sayıları onbinleri aşan küçük esnaf, on yedi gün boyunca Ramazan bayramının sonuna kadar dükkanlarına kilit vuracak.
Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK) esnaf ve sanatkarın gelir vergisi, stopaj gibi tüm vergilerden muaf tutulması; elektrik, su, doğalgaz gibi enerji girdilerinin geçici olarak devlet tarafından finanse edilmesi; SGK primlerinin yine devlet tarafından karşılanması; borçların süresiz ve faizsiz ertelenmesi; Kısa Çalışma Ödeneği’ne devam edilmesi; ödenemeyen vergi borçlarının, geçmiş kredi borçlarının ve bankalara olan tüm borçlarının faizsiz olarak ertelenmesi gibi talepleri de içeren on iki maddelik öneri listesini Ticaret Bakanlığı’na sundu.
Yeni Ticaret Bakanı Mehmet Muş’un bu taleplerle ilgili önümüzdeki günlerde TESK’e bir yanıt vermesi bekleniyor.
Ancak İstanbul’daki esnaf, hiçbir destek açıklanmadan ‘‘tam kapanma’’ kararı alınmasından rahatsızlık duyuyor.
‘‘Borçlarımız otomatikman iki katına çıktı’’
On senedir Zeytinburnu’nda giyim mağazası işleten Serdar Üzer, son bir buçuk yılda benzersiz bir gelir kaybı yaşadığını söylüyor.
VOA Türkçe’ye konuşan Üzer, ‘‘Yalnız ben değil birçok esnaf arkadaşımızın borçları artıyor. Konuştuğumuzda borçlanmalar var, borçlanmaların çoğalmaları var. Bir sürü ödemeler var, kira borçlarımız var. Yani inanılmaz zor bir süreç yaşıyoruz. Bizim giyim sektörü olarak, mağazalar olarak, beklediğimiz senede iki gün var. Bayram arifesi ve ondan önceki gün. Tüm umudumuzu ona bağlarız. Arife günlerinde biraz iş yapar, biriken borçlarımızı öder, ufak tefek kenara atarız. Geçen sene bu olmadı, çalışamadık. Para kazanamayınca otomatikman borçlandık. Bu sene ‘En azından bayrama doğru biraz iş yaparız, biriken borçlarımızı öderiz’ dedik. Bu sefer o da olmadı. Bu sefer bizim borcumuz otomatikman iki katına çıkmış oldu’’ dedi.
‘‘Pandemide cebime devletten gelen bir şey olduysa benim kefen param olsun’’
Yıllardır iktidar partisine oy verdiğini söyleyen Üzer, bu süreçte kendisi gibi binlerce esnafın yalnız bırakıldığına atıfta bulunarak bundan sonra aynı şekilde siyasi tutum almayı düşünmediğini söyledi.
Serdar Üzer, ‘‘Bir takım paketler açıklandı, ‘kira desteği’ dediler, ‘şunu vereceğiz’ dediler. Eğer ki pandemide cebime devletten gelen bir şey olduysa benim kefen param olsun bu kadar net söylüyorum. 1 lira yardım bile…Hiçbir şey gelmedi. Muhasebecim desteklerin bizi kapsamadığı söyledi. Kapsasa da 750-1000 lira ile bu işler yürümez. Ben dükkanımı açtığım zaman her ay 15 bin lira ödemem var. Ev kiram, faturalarım, vergilerim, işyerimin kirası, ödeyemediğim borçlarım var. O yüzden çok sıkıntılı bir süreçteyiz. Bu da devam edecek belli oldu. Hatta daha da zor bir sürece giriyoruz. Önümüzdeki iki üç günde herkes yiyeceğini içeceğini almaya temel ihtiyaçlarına odaklanacak. Kimse gelip gömlek pantolon alayım demez’’ diye konuştu.
‘‘Devlet bir çözüm önermiyor; kiralar 20 bin lira devlet 750 lira kira yardımı yapıyor’’
Bir yıldır kirasını ödeyemeyen esnaf arkadaşları olduğunu söyleyen fotoğraf stüdyosu sahibi Kenan Tuna, mahkemelerin açılan davalarda aleyhte karar vermesinin tüm kiracıları zor durumda bıraktığını da dile getirdi.
VOA Türkçe’nin konuştuğu Tuna, ‘‘On yedi gün kapalıyız, on yedi gün gelirimiz yok. Yanımızda çalışan arkadaşlarımıza bir ödeme yapmamız gerekiyor. Son bir yılda yüzde 70’e yakın bir kaybımız var. Bir çok arkadaşımız borçlandılar, ellerinde paraları olan paralarını bitirdiler. Kiraları yedi, sekiz ay hatta bir yıl biriken arkadaşlarımız mevcut. Devletimiz nasıl bir çözüm yolu önerecek? Bekleyip göreceğiz. Bugüne kadar desteklerde gördüğümüz; devlet 750 lira kira yardımı yapıyor, adam 20.000 lira kira veriyor. 20.000 lira kiranın karşısında 750 lira kira yardımı yapması onun hiçbir ihtiyacını çözümlemeyecek. Devlet büyüklerimizin çıkıp da ‘ya arkadaş bir yılı kiraları öteliyoruz’ demeli. Bugün mahkemeye gittiğinde iki üç dükkanı tahliye etmek zorunda kalıyoruz’’ dedi.
En büyük kazançlarını ramazan ve kurban bayramları öncesinde sağlayan berber ve kuaförler de kısıtlamalardan şikayetçi.
‘‘Allah razı olsun yine devletimizden belki bir yardım göreceğiz’’
30 yıldır kuaförlük yapan Kemal Taşkıran hayatın en zor günlerini pandemide geçirdiğini düşünüyor.
VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Taşkıran, ‘‘Sıkacağız yani başka çaremiz yok. Bakın bütün esnaf zorda. Ama şu an çalışan marketler var. Kuruyemişçiler var. Ama günah keçisi berberler, kuaförler. Berberler de kuaförler de bu iki bayramda para kazanıyor. Bir haftada durmadan çalışıyoruz. Diğer günler tamamen rölantideyiz. Biz günlük yiyoruz. Ama önce sağlık diyorum. Yapacak bir şey yok. Tabi yine cepten yiyeceğiz. Allah razı olsun yine devletimizden belki bir yardım göreceğiz’’ dedi.
