İki yıl bitti; Başkanlık Sistemi ne getirdi?

HABER İNCELEME | İLKER DOĞAN 

AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin 2 yılını değerlendirdi. Yeni sistemde 35 olan bakanlık sayısını 16’ya indirdiklerini anlattı. Ancak atadığı 21 ‘Cumhurbaşkanı Danışmanı’ndan bahsetmedi. Vatandaştan talep edilen belge sayısını yüzde 95 azalttıklarını söyledi. Büyük Çamlıca Camii’sini ibadete açtıklarını söyledi. Cemaat’e yönelik yaptıkları 17 bin operasyon ile övündü. Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı, Pençe operasyonlarına dair bilgiler verdi. Kanal İstanbul’dan söz etti. Türkiye’yi enerji konusunda dışa bağımlı olmaktan kurtardıklarını iddia etti. Bu arada Türkiye, enerji ihtiyacının yüzde 75’ten fazlasını ithal ediyor!

Tayyip Erdoğan, ekonomik veriler hariç neredeyse her konuda konuştu, hatalı da olsa birşeyler söyledi. Ancak ekonomi konusunda tek kelime etmedi. Ne 9 bin 632 dolardan, 8 bin dolara düşen kişi başına düşen milli gelirden bahsetti, ne sayısı TÜİK’e göre bile 8,5 milyonu bulan işsizler ordusundan konuştu. Türk lirasının iki yılda nasıl ‘pul’ olduğunu da anlatmadı. İstihdam rakamlarının iki yılda nasıl 32 milyondan, 25,6 milyona düştüğünü de açıklamadı. Gençlerin 4’de birinin işsiz olduğunu da söylemedi tabii ki. Kapasite kullanım oranı yeni sisteme geçilmeden birkaç ay önce yüzde 97’yi aşmıştı. Bu oran geçtiğimiz ay yüzde 66 olarak açıklandı! Ancak bu konuda da tek kelime etmedi Erdoğan…

AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Beştepe Millet Kongre ve Kültür Merkezi’nde ‘Cumhurbaşkanlığı Hükümet Kabinesi İki Yıllık Değerlendirme Toplantısı’nda konuştu. Bir çok konudan bahsetti. Suriye’ye gerçekleştirilen sınır ötesi operasyonlardan bahsetti. Libya ve Afganistan’daki gelişmeleri değerlendirdi. Salgınla ilgili de bir şeyler söyledi. Çamlıca Camii’ni ibadete açtıklarını anlattı. Yeni sistem sayesinde vatandaşlardan talep edilen belge sayısının da azaldığını söyledi.

21 DANIŞMANI NEREYE KOYACAĞIZ?

Ardından yeni sistemle bakanlık sayısını 35’ten 16’ya kadar düşürdüklerini belirtti. Ancak, 21 Cumhurbaşkanı danışmanından hiç söz etmedi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay açıklamıştı, Erdoğan’ın 21 danışmanı olduğunu. Herşeye kendisi karar veren Erdoğan’ın söz konusu danışmanlarının ne iş yaptığı da merak konusu.

ENERJİDE DIŞA BAĞIMLILIK AZALDI MI?

Tayyip Erdoğan konuşmasının bir yerinde enerji konusuna da değindi. Türkiye’yi enenji konusunda dışa bağımlı olmaktan kurtardıklarını iddia etti. Ne rakam verdi, ne oran! Peki öyle mi; bugün itibariyle Türkiye, enerji ihtiyacının yaklaşık yüzde 76’sını ithal ediyor! Bu oran 2007 yılında yüzde 74’lerdeydi. Bu nasıl azalma? 39 Avrupa ülkesi içinde enerjide ithalata en fazla bağımlı beşinci ülke Türkiye. Ayrıca, enerji tüketiminin Türkiye’nin cari açığında yüzde 70’lik bir yer kapladığını da hatırlatalım.

TÜRKİYE UÇUŞA MI GEÇTİ?

İktidar temsilcilerinin ‘Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’ olarak adlandırdığı ‘Türk Tipi Başkanlık’ sistemi Nisan 2017 referandumuyla kabul edildi. Sistem, 24 Haziran tarihi itibarıyla uygulamaya başlandı. Meclis resmen olmasa da ‘fiilen’ bypass’ edildi. AKP rejiminin lideri Tayyip Erdoğan, ‘tek adam’ oldu. Bugün Türkiye’de her şeyin tek sorumlusu Erdoğan. Ekonomiden sağlığa, eğitimden yargıya her şeye Erdoğan karar veriyor.

BAŞKANLIK SİSTEMİ NE GETİRDİ, NE GÖTÜRDÜ?

Erdoğan, yukarıda aktarılan konuşmasında ekonomiyle ilgili tek bir veri bile paylaşmadı. İki yılda ne değişti Türkiye’de? Erdoğan, ‘başkanlık’ rejimine geçildiği taktirde Türkiye’nin ‘uçacağını’ söylemişti. Öyle mi oldu? Biz resmi rakamları aktaralım, ülkenin uçup uçmadığına siz karar verin…

İSTİHDAM SAYILARI ÇAKILDI

Damat Berat Albayrak, ‘yeni sistemle’ birlikte Hazine’nin başına getirildi. 2019 yılı için 2,5 milyon yeni istihdam sözü verdi. Albayrak bu sözü verdiğinde istihdam edilenlerin sayısı 32 milyon 95 bin kişi, istihdam oranı ise yüzde 53 idi. Bugün istihdam edilenlerin sayısı 25 milyon 634 bin. İstihdam oranı ise yüzde 41! İstihdam sayısı da oranı da çakıldı!

DOLAR FIRLADI, TL ERİDİ

Yeni sisteme geçildiğinde dolar 4,60 seviyelerindeydi. Aynı yılın ağustos ayında 6,90’ı gördü. Yıl sonunda 5,30’lara kadar geriledi. Damat Albayrak, şiveli konuşmasıyla dolar alanları hedef aldığı konuşmayı yaptığı 19 Mart 2019 tarihinde dolar 5,45 seviyelerindeydi. O konuşmanın üzerinden 1 hafta geçmeden 5,65’i gördü. Bugün (neredeyse bir aydır) 6,85’e çakılı kaldı!

İŞSİZLİK ZİRVEYE ÇIKTI

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde işsizlik de tavan yaptı. TÜİK’in verilerine göre, Temmuz 2018’de işsiz sayısı 3 milyon 537 bindi. Türkiye genelinde işsizlik oranını ise yüzde 10,8 olarak açıklandı. Genç nüfusta işsizlik oranı yüzde 16,9 olarak kayıtlara geçti. Peki bugün durum nedir? İşsizlik oranı, TÜİK’in nisan verilerine göre yüzde 12.8! Ki bu oran alay konusu oldu. Yine TÜİK’e göre geniş tanımlı işsiz sayısı ise 8.2 milyon. Peki gerçekte oran ve rakam nedir? DİSK-AR’a göre işsiz sayısı 18 milyona yakın! Ve 4 gençten biri işsiz durumda.

DÖVİZ REZERVLERİ ERİDİ!

Merkez Bankası rezervleri de eridi. Temmuz 2018’de 78,5 milyar dolar rezerv vardı. TCMB net uluslararası rezervleri geçtiğimiz yıl 26 Ocak’ta 34 milyar 247 milyon dolar olarak açıklandı. Bugün ise swap’lar çıkıldıktan sonra elde kalan net rezerv eksi (-)30 milyar dolardan bile fazla… Rezervler doları baskılamak için eritildi ancak amaca da ulaşılamadı. Dolar 4,6 TL’den 6,85’e çıktı.

KAPASİTE KULLANIM ORANI FIRLADI!

Kapasite kullanım oranı yeni sisteme geçilmeden birkaç ay önce yüzde 97’yi aşmıştı. Bu oran, Ağustos 2008’den sonraki en yüksek orandı. Neredeyse sanayide çalışmayan makina yoktu! İmalat sanayinde kapasite kullanım oranı,  geçtiğimiz ay bir önceki aya göre 3,4 puan artarak yüzde 66,0 seviyesine ulaştı. Yüzde 97’den yüzde 66’ya!!!

ASGARİ ÜCRET-ÇEYREK ALTIN!

Yeni sisteme geçildiğinde çeyrek altın fiyatı 307 TL’ydi. Bugün 658 TL. O gün asgari ücret net 1.603 TL’ydi. Bundan iki yıl önce bir asgari ücretli maaşıyla tam 5,2 çeyrek altın alabiliyordu. Bugün asgari ücret 2.324 TL. Bugün bir işçi, bir maaşıyla ancak 3.2 çeyrek altın alabiliyor. Kısaca vatandaşın parası pul oldu!