İnternet Haberler Köşe Yazıları Yorumlar Siyaset Ekonomi Spor

Etiket: Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH)

  • Gelirlerin giderleri karşılama oranı: Son 20 yılın en düşüğü 2023 oldu; 2024’te daha da düşecek

    Gelirlerin giderleri karşılama oranı: Son 20 yılın en düşüğü 2023 oldu; 2024’te daha da düşecek


    “Yeni ekonomi modeli” sonrası rasyonel zemine dönmeye çalışan Türk ekonomisi için 2023 yılı birçok önemli göstergede son 20 yılın en kötü dönemi oldu. İktidarın beklentisine göre 2024 yılı daha da zor olabilir.

    REKLAM

    Merkezi yönetim bütçesinde gelirlerin giderleri karşılama oranı 2023 yılında yüzde 78,7’ye kadar düştü. 2024’te planlanan beklenti ise yüzde 75,9’a kadar düşmesi. Bütçe açığının gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranının 2023 yılında yüzde 5,4 gerçekleşmesi bekleniyor. 2024’te bunun yüzde 6,4’a yükseleceği tahmin ediliyor.

    Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB) ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın (HMB) verilerine göre AK Parti’nin iktidara geldiği 2002 yılının sonunda merkezi yönetim bütçesinde gelirlerin giderleri karşılama oranı yüzde 66,4 idi. AK Parti iktidarının yaptığı ilk bütçe olan 2003 sonunda ise bu oran yüzde 71,5’e çıktı.

    Bu oran 2004’te yüzde 80,8’e çıkarak önemli bir toparlanmanın başlangıcı oldu. 2009’daki yüzde 80,3 dışında bu oran 2003 yılına kadar hiç yüzde 85’in altına düşmedi.

    2003’te gelirlerin giderleri karşılama oranı yüzde 78,7 oldu. Bu oran 2004-2023 yılını kapsayan son 20 yıldaki en düşük değer olarak kayıtlara geçti.

    2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa göre merkezi yönetim bütçesi gelirleri 8 trilyon 353 milyar 29 milyon 549 bin; giderleri ise 11 trilyon 7 milyar 879 milyon 53 bin lira öngörülüyor.

    Böylece gelirlerin giderleri karşılama oranı yüzde 75,9’a kadar düşecek. Bu beklentinin ne kadar gerçekleşeceği ise yıl sonunda ortaya çıkacak.

    Bütçe açığının GSYH’ye oranında rekor bekleniyor

    2002 yılında yüzde 11,1 olan bütçe açığının GSYH’ye oranı, 2003 yılından itibaren alınan tedbirlerle azalarak 2006 yılında yüzde 0,6 seviyelerine kadar düştü. Küresel krizin etkisiyle 2009 yılında yüzde 5,2’ye çıkan bütçe açığının GSYH’ye oranı 2022 yılında yüzde 1 olarak gerçekleşti.

    2023 yılı verileri henüz resmen netleşmedi. Eylül 2023’te yayımlanan Orta Vadeli Program’da bu oran yüzde 6,4 olarak öngörülmüştü. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz bütçe kanunu görüşmelerinde bu oranın yüzde 6’nın altında gerçekleşmesini beklediklerini söyledi.

    Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’nın (TEPAV) hesabına göre ise bütçe açığının OVP’de hedeflenen 2023 GSYH’sine oranı yüzde 5,4 civarında olacak.

    Cevdet Yılmaz 2024 yılındaki oranın da yüzde 6,4 olarak tahmin ettiklerini açıkladı.

    2023 yılı GYSH’si 29 Şubat perşembe günü açıklanacak.

    Faiz giderleri 2024’te artacak

    Faiz harcamalarının 2024’te artması bekleniyor. Türkiye 2003-2023 arasında faize 563 milyar dolar ödedi. 2023’te 28,4 milyar dolara ulaşan faiz ödemesi 2011 yılından bu yana yıllık en yüksek değer oldu.

    2023’te iktidarın topladığı 100 lira verginin 15 lirası faize gitti. 2024 yılında toplanacak vergilerin de en az 17 lirası faize gidecek.

    ***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

  • Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi patronlara yaradı: İşçinin milli gelirden aldığı payda sert düşüş

    Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi patronlara yaradı: İşçinin milli gelirden aldığı payda sert düşüş


    İşgücü ödemelerinin Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki payı 2019’de yüzde 31,3 iken bu oran 2022 yılında yüzde 23,6’ya kadar geriledi. Aynı dönemde patronların payı ise 42,7’den yüzde 48,1’e yükseldi.

    Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildiğinden bu yana Türkiye’de işçilerin milli gelirden aldığı pay giderek azalırken patronların payı yükseliyor. İşçilerin payındaki en sert düşüş ise rafa kaldırılan “yeni ekonomik model” döneminde oldu. İşçigücü ödemelerinin Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki payı 2021’de yüzde 26,8 iken bu oran 2022 yılında yüzde 23,6’ya kadar geriledi. Bu oran 2019 yılında yüzde 31,3 idi. Buna göre son üç yılda işçiler milli gelirden aldıkları her 4 liranın 1 lirasını kaybetti.

    REKLAM

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri halk arasında milli gelir olarak bilinen GSYH’nin nasıl paylaşıldığını gösteriyor. Buna göre Türkiye’nin 2022 yılı GSYH’si 15 trilyon 11 milyar 776 milyon TL oldu. Bunun 3 trilyon 536 milyarı işgücü ödemelerine gitti. Net işletme artığı/karma gelir ise 7 trilyon 2015 milyar lira oldu. Yani, milli gelirin yüzde 23,55’i işgücü ödemelerine giderken net işletme artığı/karma gelirin payı yüzde 48,06 oldu. Bu hesaplamalar gelir yöntemiyle GSYH verilerine dayanıyor.

    2009’dan bu yana en düşük işçi payı

    TÜİK’in 2009’dan bu yana son 14 yılı kapsayan verilerine bakıldığında işgücü ödemelerinin payının en düşük olduğu yıl 2022 oldu. İşçilerin payı bu süre zarfında son yıla kadar yüzde 26,4’ün altına düşmemişti. En büyük pay ise yüzde 32 ile 2016’da gerçekleşti.

    Patronlar olarak adlandırılan “net işletme artığı/karma gelir”in payı ise son 14 yılda en yüksek orana 2022’de ulaştı.

    Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle fark açıldı

    Türkiye 2018 ortasında cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçti. Bunun takip eden 2019 yılından bu yana her sene milli gelirden işçilerin aldığı pay azalırken “net işletme artığı/karma gelir”in payı her sene yükseldi.

    2019 yılında işgücü ödemelerinin payı yüzde 31,3 idi. Bu sırasıyla her sene yüzde 29,3; yüzde 26,8 ve son olarak yüzde 23,6’ye kadar geriledi.

    Net işletme artığı/karma gelirin payı ise 2022’de ilk kez yüzde 48 bandını aştı.

    “Yeni ekonomik model”de işçinin payında sert düşüş

    Merkez Bankası’nın faiz düşürdüğü, döviz kurlarının yükseldiği, buna çare olarak Kur Korumalı Mevduat’ın (KKM) uygulandığı ve enflasyonun zirve yaptığı “yeni ekonomik model”in hâkim sürdüğü 2022 ise işçiler için en kötü yıl oldu. İşgücü ödemelerinin payı sadece bir yılda yüzde 26,8’den yüzde 23,6’ya geriledi.

    Hazine ve Maliye Bakanlığı görevine getirilen Mehmet Şimşek, görev devir teslim töreninde Nureddin Nebati’nin yanında yaptığı açıklamada ” Rasyonel bir zemine dönme dışında seçenek kalmamıştır” demişti.

    Türkiye’nin milli geliri kaç dolar?

    Peki, Türkiye’nin milli geliri son 2000 yılından bu yana nasıl seyretti.

    Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) verilerine göre 274 milyar dolar olan GSYH 2022 yılında 906 milyar dolar yükseldi. IMF’nin Nisan 2023 tahminine göre Türkiye’nin 2023 sonunda GSYH’si 1 trilyon 29 milyar dolar olacak.

    ***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

  • AB ve Euro Bölgesi ekonomisi geçen yıl yüzde 5,3 büyüdü

    AB ve Euro Bölgesi ekonomisi geçen yıl yüzde 5,3 büyüdü


    Euro Bölgesi, son çeyrekte yüzde 0,3 genişlerken geçen yıl yüzde 5,3 büyüdü

    Euro Bölgesi ekonomisi, geçen yılın dördüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,3 büyüme kaydetti.

    Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), AB ve Euro Bölgesi’nin 2021 yılı son çeyrek büyüme ve istihdam verilerini açıkladı.

    Buna göre, AB’de mevsimsellikten arındırılmış Gayrisafi Yurt içi Hasıla (GSYH), geçen yılın dördüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,4, önceki yılın aynı çeyreğine göre de yüzde 4,8 arttı.

    Euro Bölgesi’nde ise GSYH, 2021’in son çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,3, 2020’nin aynı dönemine göre de yüzde 4,6 yükseldi.

    Böylece, 2021 yılı genelinde AB ve Euro Bölgesi ekonomisi yüzde 5,3 büyüdü.

    Söz konusu dönemde önceki çeyreğe kıyasla İrlanda yüzde 5,4, Avusturya yüzde 1,5, Almanya yüzde 0,3, Hırvatistan, Letonya ve Romanya’da yüzde 0,1 küçülürken, İtalya yüzde 0,6, Fransa yüzde 0,7 ve İspanya yüzde 2 büyüdü.

    Önceki yılın aynı dönemine kıyasla ise Almanya yüzde 1,8, Fransa yüzde 5,4, İtalya yüzde 6,2 ve İspanya yüzde 5,2 büyüme gösterdi.

    AB ve Euro Bölgesi’nde istihdam, 2021’in dördüncü çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,5 arttı.

    İstihdam, önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla AB’de yüzde 2,1, Euro Bölgesi’nde yüzde 2,2 yükseldi.​​​​​​​

    ***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***